Şirketten yapılan açıklamaya göre DOOB-HQ, KAPI, Embedded NONC2 ATA DLP ve LYNX; NATO sertifikasyon süreci kapsamında uygulanan Güvence, Doğrulama ve Geçerleme (Assurance Verification and Validation-AV&V) testlerinden geçti. Testlerle sistemlerin NATO Federe Görev Ağı (Federated Mission Networking-FMN) standartlarına uygunluğu ve farklı ülkelere ait sistemlerle birlikte çalışabilme kabiliyeti değerlendirildi.  

CWIX nedir?

Açılımı “Coalition Warrior Interoperability eXploration, eXperimentation, eXamination, eXercise” olan CWIX, NATO’nun her yıl düzenlediği başlıca dijital birlikte çalışabilirlik etkinliğidir.

Polonya’nın Bydgoszcz kentindeki NATO Müşterek Kuvvet Eğitim Merkezi’nde gerçekleştirilen etkinlikte, NATO’ya ve katılımcı ülkelere ait komuta kontrol sistemleri, yazılımlar, iletişim ağları ve bilgi teknolojisi hizmetleri birbirine bağlanarak test ediliyor.

CWIX’in temel amacı, farklı ülkelerin geliştirdiği sistemlerin ortak bir görev sırasında birbirleriyle haberleşip haberleşemediğini görmek. Örneğin bir ülkeye ait sistemin tespit ettiği hava, deniz veya kara unsuruna ilişkin bilginin, başka bir ülkenin komuta kontrol sistemine doğru formatta ve zamanında aktarılması gerekiyor.

Sistemler arasında ortaya çıkabilecek bağlantı, veri biçimi veya yazılım uyumsuzluklarının gerçek bir görev başlamadan önce belirlenmesi ve giderilmesi hedefleniyor. NATO, CWIX’i komuta kontrol kabiliyetleri ile bilgi teknolojisi hizmetlerinin test edildiği, doğrulandığı ve geliştirildiği en kapsamlı ortamlarından biri olarak tanımlıyor.  

AV&V testleri neyi doğruluyor?

Assurance Verification and Validation ifadesinin kısaltması olan AV&V; bir sistemin belirlenen teknik standartları karşılayıp karşılamadığının kontrol edildiği güvence, doğrulama ve geçerleme sürecini ifade ediyor.

Bu testlerde yazılımın yalnızca kendi başına çalışması yeterli kabul edilmiyor. Sistemin NATO’ya ve diğer ülkelere ait komuta kontrol altyapılarıyla bağlantı kurması, verileri doğru biçimde alıp göndermesi ve ortak görev sırasında beklenen işlevleri yerine getirmesi gerekiyor.

Başka bir ifadeyle AV&V süreci, farklı üreticiler veya ülkeler tarafından geliştirilen sistemlerin aynı operasyon ağı içerisinde birbirini anlayıp anlayamadığını sınamak amacıyla uygulanıyor. Testlerde tespit edilen uyumsuzlukların giderilmesiyle sistemlerin ortak harekâtlarda kullanılabilirliğinin artırılması amaçlanıyor.

HAVELSAN’ın dört yeteneğinin bu testleri tamamlaması, söz konusu yazılımların NATO FMN standartlarıyla uyumluluğunun doğrulanmasına yönelik sertifikasyon sürecinde ilerlemesini sağladı.  

FMN ne işe yarıyor?

NATO Federe Görev Ağı olarak Türkçeleştirilen Federated Mission Networking, NATO ile müttefik ve ortak ülkelerin bir görev için oluşturduğu iletişim ve bilgi sistemlerinin ortak kurallar çerçevesinde çalışmasını sağlayan bir yapıdır.

FMN, tek bir merkezî ağdan ziyade farklı ülkelerin sahip olduğu ağların, sistemlerin ve kabiliyetlerin ortak standartlarla birbirine bağlanmasına dayanıyor. Böylece ülkeler kendi millî sistemlerini kullanmaya devam ederken ortak bir görev ağı üzerinden bilgi paylaşabiliyor.

NATO’ya göre FMN; insanların, süreçlerin ve teknolojinin birlikte ele alındığı bir çerçeve sunuyor. Bu yapı, görev ağlarının planlanması, hazırlanması, kurulması, işletilmesi ve görev tamamlandıktan sonra sonlandırılmasına yönelik kuralları kapsıyor.

Amaç, bir NATO görevi başladığında katılımcı ülkelerin uzun bir teknik uyum sürecine ihtiyaç duymadan iletişim kurabilmesi, ortak durumsal farkındalık oluşturabilmesi ve komuta kontrol faaliyetlerini birlikte yürütebilmesidir.  

FMN Spiral 4 neden önemli?

FMN kapsamında kullanılan teknik özellikler ve standartlar, “Spiral” adı verilen aşamalar hâlinde geliştiriliyor. Her spiral, belirli bir dönemde kullanılacak ağ, veri paylaşımı ve birlikte çalışabilirlik gereksinimlerini tanımlıyor.

CWIX 2026’da HAVELSAN’ın sistemleri, FMN Spiral 4 özellikleri kapsamında değerlendirildi. Şirketin açıklamasında, bu özelliklere yönelik testlerin tamamlanmasının 2025-2027 döneminde gerçekleştirilecek NATO görevlerine katılım açısından önemli ön koşullar arasında bulunduğu belirtildi.  

HAVELSAN 16 sistemle katıldı

HAVELSAN’ın paylaştığı bilgilere göre 6-26 Haziran 2026 tarihleri arasında düzenlenen CWIX 2026’ya NATO ve Avrupa Birliği ülkeleri dâhil 46 ülkeden 3 binden fazla personel ile 780 sistem katıldı.

HAVELSAN, etkinlikte 43 personel ve 16 sistemle yer aldı. Şirket; MIP, TDL, çok alanlı komuta kontrol, veri yönetimi, haberleşme, coğrafi ve meteorolojik destek, KBRN, hava, deniz, siber güvenlik ile modelleme ve simülasyon gibi farklı odak alanlarına katılım sağladı.

Tatbikatta ADVENT KALYON, ADVENT UFUK, ADVENT TALAY/REI, DOOB-HQ, DOOB-MOBILE, KÂŞİF, KBRN, OCTOPUS, KAPI, NONC2 ATA DLP, Embedded NONC2 ATA DLP, LYNX, I-SMART, FIVE, RTaaS ve ICS SENTINEL sistemleri kullanıldı.

LYNX ve Embedded NONC2 ATA DLP hava odak alanında, ADVENT TALAY/REI GEOMETOC alanında, KAPI FMN Ana Yetenekler alanında, ICS SENTINEL siber güvenlik alanında ve FIVE ise modelleme ve simülasyon alanında ilk kez CWIX’e katıldı.  

CWIX’e 2012’den bu yana katılıyor

HAVELSAN, geliştirdiği sistemlerle CWIX etkinliklerine 2012’den bu yana düzenli olarak katılıyor.

Şirket; 2019’da DOOB ve KÂŞİF, 2023’te ADVENT CMS ve ADVENT MARTI, 2024’te KARTAL ve NONC2 ATA DLP, 2025’te ise DOOB-HQ, DOOB-TACTICAL, KÂŞİF, OCTOPUS, NONC2 ATA DLP ve TDLYM ile AV&V testlerini tamamlamıştı.  

HAVELSAN Genel Müdürü Dr. Mehmet Akif Nacar, son testlerin şirketin NATO standartlarına uygun sistem geliştirme ve birlikte çalışabilirlik alanındaki deneyimini güçlendirdiğini belirtti.

Çok alanlı komuta kontrol, siber güvenlik ile modelleme ve simülasyon odak alanlarındaki katılımlarını genişlettiklerini ifade eden Nacar, önümüzdeki dönemde yapay zekâ destekli komuta kontrol yetenekleriyle bu çalışmaları sürdüreceklerini kaydetti.

Şirketin değerlendirmesinde yapay zekâ destekli otonom sistemler, ağ merkezli harekât anlayışı ve insanlı-insansız sistem müşterekliğinin (MUM-T) geleceğin su altı harbinin temel unsurları olacağı vurgulanırken, DERİNGÖZ ve KILIÇ ürün ailelerinin bu konsept doğrultusunda geliştirildiği ifade edildi.

ASELSAN’a göre günümüzde yalnızca deniz sınırlarının korunması değil; deniz tabanındaki enerji nakil hatları, haberleşme kabloları, kritik liman altyapıları ve deniz ticaret yollarının güvenliği de ülkelerin ulusal güvenlik stratejilerinde öncelikli alanlar arasında yer alıyor. Bu nedenle klasik insanlı platformların yanında tam otonom sistemlerin görev alacağı hibrit harekât yapısının giderek yaygınlaşması bekleniyor.

Şirket, modern su altı tehditlerinin yalnızca insanlı denizaltılarla sınırlı olmadığını; akıllı mayınlar, otonom su altı araçları ve deniz tabanında uzun süre bekleyebilen mühimmatların yeni risk alanları oluşturduğunu belirtiyor. Bu çerçevede yapay zekâ destekli, kendi kararlarını verebilen ve haberleşmenin kesildiği durumlarda dahi görevini sürdürebilen sistemlerin gelecekte daha fazla önem kazanacağı değerlendiriliyor.

DERİNGÖZ farklı görevler için geliştirildi

ASELSAN’ın geliştirdiği DERİNGÖZ Otonom Su Altı Aracı’nın keşif ve gözetleme, mayın tespiti ve sınıflandırılması, kritik su altı altyapılarının izlenmesi ile enerji ve haberleşme hatlarının korunmasına yönelik görevlerde kullanılabilecek şekilde tasarlandığı belirtiliyor.

Modüler faydalı yük mimarisi sayesinde farklı operasyonlara uyarlanabilen sistemin, kablosuz ve akustik haberleşme kabiliyetlerine sahip olduğu ifade ediliyor.

KILIÇ kamikaze otonom su altı konseptini öne çıkarıyor

ASELSAN değerlendirmesinde dikkat çeken başlıklardan biri de SAHA 2026’da tanıtılan KILIÇ Kamikaze Otonom Su Altı Aracı oldu.

Şirket, KILIÇ ürün ailesini düşük maliyetli, hızlı üretilebilir ve asimetrik taarruz görevleri için geliştirilen yeni nesil bir sistem olarak tanımlıyor. Yapay zekâ tabanlı hedef tespiti ve görsel konum belirleme kabiliyetleri sayesinde haberleşmenin bulunmadığı durumlarda dahi görevini sürdürebilecek şekilde tasarlanan sistemin, farklı menzil ihtiyaçlarına göre çeşitli versiyonlarının geliştirildiği belirtiliyor.

Ağ merkezli su altı harekâtı hedefleniyor

ASELSAN’ın vizyonuna göre gelecekte su altı, su üstü ve hava platformları tek bir ağ merkezli harekât yapısı içerisinde birlikte görev yapacak.

Bu kapsamda insansız hava araçları, insansız deniz araçları, haberleşme uyduları ve otonom su altı araçlarından elde edilen verilerin ortak bir komuta-kontrol mimarisinde birleştirilmesiyle hedeflerin tespit edilmesi ve otonom sistemler tarafından etkisiz hâle getirilmesi öngörülüyor.

Şirket ayrıca sürü hâlinde görev yapan kamikaze otonom su altı araçlarının geleceğin deniz harp konseptinde önemli bir yer tutacağını değerlendiriyor.

Stratejik değerlendirme

ASELSAN’ın ortaya koyduğu vizyon, yalnızca yeni platform geliştirilmesine değil, deniz harp doktrinindeki dönüşüme de işaret ediyor. Son yıllarda hava sahasında insansız sistemlerin oluşturduğu operasyonel etkinin benzerinin denizaltı harekât ortamına taşınması hedeflenirken, yapay zekâ, tam otonomi ve ağ merkezli harekât kabiliyetlerinin gelecekte su altı operasyonlarının temel bileşenleri arasında yer alacağı öngörülüyor.

Bu yaklaşım, özellikle kritik deniz altyapılarının korunması, denizaltı savunma harbi, mayın harbi ve asimetrik taarruz görevlerinde otonom sistemlerin daha geniş rol üstleneceğine yönelik küresel eğilimlerle de örtüşüyor.

Türk Hava Yolları (THY), 2033 yılına kadar filosunu 800’ün üzerine çıkarma hedefi doğrultusunda pilot eğitim kapasitesini artırmak amacıyla HAVELSAN ile toplam 12 yeni uçuş eğitim cihazının tedarikine yönelik sözleşme imzaladı.

Anlaşma kapsamında HAVELSAN, THY için sekiz Tam Uçuş Simülatörü (Full Flight Simulator-FFS) ile dört Uçuş Eğitim Cihazı (Flight Training Device-FTD) üretecek. Yeni sistemler, THY’nin yapımı devam eden simülatör hangarları ve yeni uçuş eğitim merkezinde kullanılacak.

Projeyle birlikte HAVELSAN, ilk kez geniş gövdeli yolcu uçaklarına yönelik tam uçuş simülatörü geliştirme ve üretme kabiliyetine de sahip olacak. Şirket, dar gövdeli ve geniş gövdeli platformları kapsayan simülatörleri tamamen Türkiye’de üreterek THY’nin eğitim altyapısına entegre edecek.

THY’nin yeni simülatör hangarlarının inşasına Ocak 2026’da başlanırken, ilk fazın 2027 yılında hizmete alınması planlanıyor. Yeni Uçuş Eğitim Merkezi’nin ise 2028 yılında tamamlanması hedefleniyor.

Türk Hava Yolları hâlihazırda eğitim merkezlerinde HAVELSAN tarafından geliştirilen ve Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı (EASA) tarafından Level D sertifikası verilen altı tam uçuş simülatörünü kullanıyor. Bunlar arasında üç Airbus A320neo/CEO, iki Boeing 737 MAX ve bir Boeing 737NG simülatörü bulunuyor.

Öte yandan, THY’nin 2025 Paris Air Show sırasında verdiği sipariş kapsamında HAVELSAN tarafından teslim edilen Boeing 737 MAX tam uçuş simülatörü de kısa süre önce EASA Level D sertifikasyon sürecini tamamladı.

THY Yönetim Kurulu ve İcra Komitesi Başkanı Prof. Dr. Murat Şeker, yeni siparişlerle birlikte THY Uçuş Eğitim Merkezi’nin 2033 yılına kadar üç kampüste faaliyet gösteren Avrupa’nın en büyük pilot eğitim merkezlerinden biri hâline geleceğini belirterek, merkezin yalnızca THY’nin değil diğer hava yolu şirketlerinin de eğitim ihtiyaçlarına hizmet vereceğini ifade etti.

HAVELSAN Genel Müdürü Dr. Mehmet Akif Nacar ise anlaşmanın şirket açısından önemli bir dönüm noktası olduğunu belirterek, HAVELSAN’ın bu projeyle geniş gövdeli uçak simülasyonu alanına adım attığını söyledi. Nacar, Türk Hava Yolları’nın uzun yıllardır sürdürdüğü iş birliği ve güveni için teşekkür ederek, pilot eğitiminde ileri teknoloji simülasyon çözümleri geliştirmeye devam edeceklerini vurguladı.

Söz konusu proje, Türkiye’nin yerli uçuş simülasyon teknolojilerinin geliştirilmesi ve havacılık eğitim altyapısının güçlendirilmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Özellikle HAVELSAN’ın geniş gövdeli uçak simülasyonu alanına giriş yapması, şirketin uluslararası sivil havacılık simülasyon pazarındaki rekabet gücünü artırabilecek stratejik bir gelişme olarak öne çıkıyor.

THY HAVELSAN anlaşması, yalnızca yeni simülatör tedarikini değil, Türkiye’nin yerli uçuş simülasyonu kabiliyetlerinin geliştirilmesi açısından da önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.

Bu gelişmeyle birlikte ROKETSAN’ın özellikle mühimmat ve harp başlığı üretimindeki kapasitesini önemli ölçüde artırması bekleniyor. Son yıllarda artan yurt içi ihtiyaçlar ve ihracat talepleri doğrultusunda üretim altyapısını genişletmeye devam eden şirket, yeni üretim tesisleriyle birlikte seri üretim kabiliyetini daha da güçlendirecek.

ASSAN Group; topçu mühimmatı, havan mühimmatı, genel maksat bombaları, roket sistemleri ve çeşitli mühimmat bileşenlerinin üretiminde sahip olduğu altyapıyla Türk savunma sanayiinin önemli üreticileri arasında yer alıyor. ROKETSAN’ın bu kabiliyetleri kendi üretim ekosistemine entegre etmesiyle birlikte mühimmat üretim zincirinde daha yüksek verimlilik ve kapasite oluşturulması hedefleniyor.

Son yıllarda küresel güvenlik ortamındaki değişim, mühimmat üretim kapasitesini savunma sanayiinin en kritik başlıklarından biri hâline getirdi. Özellikle yüksek yoğunluklu çatışmaların ortaya çıkardığı mühimmat ihtiyacı, birçok ülkeyi üretim altyapısını büyütmeye yönlendirirken, Türkiye de bu süreçte üretim kapasitesini artıran ülkeler arasında yer alıyor.

ROKETSAN’ın gerçekleştirdiği bu hamlenin yalnızca mevcut üretim hacmini artırması değil, aynı zamanda devam eden ve gelecekte hayata geçirilecek füze, roket ve mühimmat projelerine daha güçlü bir sanayi altyapısı sağlaması bekleniyor. Üretim tesisleri, makine parkı, teknik altyapı ve insan kaynağının ROKETSAN bünyesine katılmasıyla birlikte şirketin teslimat kapasitesinin de güçlenmesi öngörülüyor.

Savunma sanayiinde son yıllarda artan ihracat başarısını üretim kapasitesiyle desteklemeyi hedefleyen ROKETSAN, bu adımla hem Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarına hem de uluslararası müşterilerden gelen taleplere daha hızlı cevap verebilecek bir üretim yapısına ulaşmayı amaçlıyor.

Tamamlanan satın alma süreci, yalnızca şirket yapısındaki bir değişiklik olarak değil, Türkiye’nin mühimmat üretim kapasitesini artırmaya yönelik stratejik bir yatırım olarak değerlendiriliyor. Özellikle savunma sanayiinde seri üretim kabiliyetinin önem kazandığı bir dönemde atılan bu adımın, ROKETSAN’ın küresel pazardaki rekabet gücünü de desteklemesi bekleniyor.

HAVELSAN ile Türk Deniz Kuvvetleri’nin yakın iş birliğiyle geliştirilen ADVENT, tek bir platformun savaş yönetim sistemi olmanın ötesine geçerek çoklu deniz platformlarını ortak harekât resmi altında birleştiren ağ merkezli bir mimari sunuyor. Sistem; komuta kontrol, tehdit değerlendirme, karar destek, hedef tespiti ile sensör ve silah yönetimi gibi kritik görevleri yerine getirerek deniz harekâtlarında komutanların durumsal farkındalığını artırmayı ve daha hızlı karar almasını sağlamayı amaçlıyor.  

Romanya’nın en yeni kullanıcı olarak sisteme dâhil olmasıyla birlikte ADVENT’in kullanım alanı Avrupa’ya da genişledi. Hâlihazırda Türkiye’nin de aralarında bulunduğu 10 ülkede ve beş kıtada kullanılan sistem, Asya, Orta Doğu, Afrika ve Güney Amerika’nın ardından ilk kez bir NATO donanmasının envanterine girmiş oldu.  

Farklı harekât ortamlarında görev yapabilecek şekilde tasarlanan ADVENT; suüstü, denizaltı ve hava unsurlarını aynı ortak operasyon resminde buluşturabiliyor. Sistem ayrıca ADVENT ROTA Görev Yönetim Sistemi sayesinde insansız deniz platformlarına da entegre edilerek ADVENT ürün ailesinin görev yelpazesini genişletiyor. 

Modüler mimarisi sayesinde farklı operasyonel ihtiyaçlara göre yapılandırılabilen ADVENT; karakol gemilerinden büyük su üstü savaş gemilerine, kıyı konuşlu komuta merkezlerinden insansız sistemlere kadar geniş bir platform yelpazesinde kullanılabiliyor. Çeşitli operasyonel protokoller aracılığıyla müttefik kuvvetlerle birlikte çalışabilirlik sağlayan sistem, farklı donanmaların ihtiyaçlarına uyum sağlayabilecek şekilde geliştirildi.  

HAVELSAN, ADVENT ailesini geliştirmeyi sürdürürken yapay zekâ destekli ADVENT AI sürümü üzerinde de çalışmalarına devam ediyor. Şirket, farklı kullanıcı ihtiyaçlarına yönelik yeni konfigürasyonlar hazırlarken, Romanya’nın sisteme katılımıyla birlikte ADVENT’in uluslararası kullanıcı ağını daha da genişletmeyi hedefliyor. İlk NATO donanmasındaki bu entegrasyonun, HAVELSAN’ın deniz savaş yönetim sistemleri alanındaki küresel konumunu güçlendiren önemli bir kilometre taşı olduğu değerlendiriliyor.  

Ankara’da gerçekleştirilen NATO Zirvesi, yalnızca ittifakın güvenlik gündeminin değil, Türk savunma sanayiinin uluslararası konumunun da öne çıktığı önemli organizasyonlardan biri oldu. Zirve kapsamında hem NATO ile uzun yıllara dayanan iş birliğini güçlendiren ASELSAN’ın ittifak bünyesindeki rolüne ilişkin dikkat çekici gelişmeler paylaşıldı hem de Ankara’nın güvenliği büyük ölçüde ASELSAN’ın yerli teknolojileriyle desteklendi.  

ASELSAN’ın NATO ile iş birliği, 1990’lı yıllarda Stinger hava savunma füzelerinin elektronik bileşenlerinin üretimiyle başladı. Aradan geçen süreçte bu iş birliği, haberleşme sistemlerinden dost-düşman tanıma (IFF) çözümlerine, hava savunma projelerinden komuta kontrol altyapılarına kadar geniş bir yelpazeye yayıldı. Bugün ASELSAN, NATO’nun tedarik ve teknoloji geliştirme süreçlerinde yalnızca ürün sağlayan bir şirket değil, aynı zamanda uzun vadeli çözüm ortağı olarak konumlanıyor.  

Şirketin son dönemde elde ettiği başarılar da bu dönüşümü destekliyor. ASELSAN, NATO’nun Dost-Düşman Tanıma (IFF) ihalesinde uluslararası rakiplerini geride bırakarak Portatif IFF Sorgulayıcı IDENTA 4000I çözümü için çerçeve anlaşma imzaladı. Yakın dönemde NATO ülkelerine teslimatların başlaması planlanırken, söz konusu başarı gelecekteki benzer ihtiyaçlarda da ASELSAN’ın önemli adaylardan biri olmasının önünü açıyor.  

Bunun yanında NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA), Modüler Hava Savunma (GBAD) konsept çalışmalarında görev alacak beş şirket arasında ASELSAN’a da yer verdi. Airbus, Lockheed Martin UK, Raytheon ve Thales gibi küresel savunma şirketleriyle aynı platformda yer alan ASELSAN, böylece NATO’nun gelecekteki hava savunma mimarisine katkı sunacak firmalar arasına girdi.  

Şirket, NATO ile teknik uyumluluk alanındaki çalışmalarını da sürdürüyor. CWIX 2025 tatbikatında Hava Komuta Kontrol sistemleriyle yer alan ASELSAN, müttefik sistemlerle birlikte çalışabilirlik testlerini başarıyla tamamlarken, KOCATEPE 100 çözümü de FMN Spiral 4 uyumluluğunu geçti. Son üç yılda elliden fazla NATO çalışma grubunda görev alan şirket, standardizasyon ve yeni nesil tehditlere yönelik birçok teknik çalışmada aktif rol üstleniyor.  

NATO Zirvesi sırasında ASELSAN’ın katkısı yalnızca savunma projeleriyle sınırlı kalmadı. Ankara genelinde uygulanan güvenlik tedbirlerinde ASELSAN tarafından geliştirilen Kent Güvenliği Yönetim Sistemi (KGYS) aktif olarak kullanıldı. Yapay zekâ destekli akıllı kameralar, plaka tanıma sistemleri ve yüz tespit teknolojileri, güvenlik güçlerinin durumsal farkındalığını artıran temel unsurlar arasında yer aldı.  

Zirve kapsamında ayrıca ASELSAN’ın geliştirdiği ROADGUARD Yol Güvenlik Sistemi de ilk kez NATO güvenlik tedbirleri çerçevesinde Ankara’da konuşlandırıldı. Yapay zekâ destekli sensör altyapısıyla hareket hâlindeki araçlardan eş zamanlı yüz ve plaka tespiti yapabilen sistem, elde ettiği verileri Emniyet Genel Müdürlüğü veri tabanıyla anlık olarak karşılaştırarak güvenlik birimlerine destek sağladı. Tamamen mobil yapısıyla öne çıkan ROADGUARD’ın, gelecekte farklı güvenlik operasyonlarında da kullanılabilecek esnek bir çözüm sunduğu belirtiliyor.

  ASELSAN’ın NATO ile yürüttüğü çalışmaların yalnızca mevcut projelerle sınırlı kalmayacağı da ifade ediliyor. Haberleşme, komuta kontrol, elektronik harp, anti-drone teknolojileri ve ÇELİKKUBBE hava savunma mimarisine yönelik kabiliyetlerin ilerleyen dönemde iş birliğinin yeni odak alanları arasında yer alması bekleniyor.  

Ankara’da gerçekleştirilen NATO Zirvesi, bu yönüyle ASELSAN’ın hem NATO’nun teknoloji ekosistemindeki konumunu güçlendirdiği hem de yerli savunma teknolojilerinin kritik güvenlik organizasyonlarında doğrudan görev aldığı önemli bir dönüm noktası olarak öne çıktı. Şirketin son yıllarda geliştirdiği millî çözümler, yalnızca Türkiye’nin savunma sanayiindeki kabiliyetlerini değil, NATO’nun gelecekteki müşterek güvenlik altyapısına sunabileceği katkıyı da ortaya koyuyor.  

HAVELSAN, denizcilik alanında durumsal farkındalığı artırmaya yönelik geliştirdiği yapay zekâ tabanlı yeni çözümü BLUEVISION’u tanıttı. Askerî ve sivil deniz platformları için geliştirilen sistem, gerçek zamanlı görüntü işleme ve çoklu sensör veri füzyonu sayesinde operatörlere gelişmiş karar destek ve seyir güvenliği kabiliyeti sunuyor.  

Şirket tarafından geliştirilen BLUEVISION, yalnızca kamera görüntülerine dayalı çalışan geleneksel sistemlerden farklı olarak gündüz ve termal kameralardan elde edilen görüntüleri, Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) verileriyle birleştirerek kapsamlı bir “güvenli deniz resmi” oluşturuyor. Böylece radarların tespit etmekte zorlandığı küçük tekneler, şamandıralar ve denize düşen kişiler gibi hedefler de gerçek zamanlı olarak algılanabiliyor.  

Yapay zekâ ve bilgisayarlı görü teknolojileri üzerine inşa edilen sistem; nesne tespiti, sınıflandırma, takip, coğrafi konum belirleme ve çarpışma riski analizi gibi fonksiyonları tek bir platformda bir araya getiriyor. Operatörlere artırılmış gerçeklik destekli arayüz üzerinden görsel ve sesli uyarılar sunan BLUEVISION, yoğun deniz trafiği ve düşük görüş koşullarında karar alma süreçlerini hızlandırmayı hedefliyor.  

Modüler mimarisi sayesinde farklı platformlara kolaylıkla entegre edilebilen sistem, gündüz ve termal kameralar, yüksek performanslı yapay zekâ işlem birimi ve dokunmatik kontrol panelinden oluşuyor. Ayrıca harici kamera sistemleri, radar ve AIS entegrasyonu, rota planlama, arama-kurtarma ve istihbarat-gözetleme-keşif (ISR) modülleri gibi farklı görev ihtiyaçlarına yönelik genişletilebilir yapısıyla dikkat çekiyor.  

BLUEVISION’un operasyonel kullanımı da başladı. Sistem, Türk Deniz Kuvvetleri envanterindeki SANCAR Silahlı İnsansız Deniz Aracı üzerinde otonom seyir ve arama-kurtarma görevlerini desteklemek amacıyla kullanılmaya başlandı. HAVELSAN’ın ADVENT Savaş Yönetim Sistemi ile tam entegre çalışan çözüm, insansız deniz platformlarında emniyetli seyir kabiliyetini artırmayı amaçlıyor.  

Askerî uygulamaların yanı sıra BLUEVISION’un ticari denizcilik sektörüne de hitap ettiği belirtiliyor. Konteyner gemileri, lüks yatlar ve farklı ticari platformlara entegre edilebilen sistem, denizde insan hatasını azaltmayı ve operasyonel verimliliği artırmayı hedefliyor. Yazılım altyapısının uzaktan güncellenebilmesi sayesinde yeni operasyonel ihtiyaçlara göre sürekli geliştirilebilen çözüm, denizcilikte dijital dönüşümün önemli bileşenlerinden biri olarak değerlendiriliyor.  

HAVELSAN’ın BLUEVISION çözümü, yapay zekâ destekli karar destek sistemlerinin yalnızca askerî platformlarla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda sivil denizcilikte de güvenlik ve seyir farkındalığını artıran yeni nesil teknolojilerin yaygınlaşmaya başladığını gösteriyor. Özellikle otonom deniz araçlarının giderek daha fazla önem kazandığı bir dönemde BLUEVISION, deniz ortamında gerçek zamanlı veri işleme ve yapay zekâ destekli karar mekanizmalarının öne çıktığı yeni yaklaşımın dikkat çeken örneklerinden biri olarak öne çıkıyor.

Teslimat töreni, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Romanya Cumhurbaşkanı Nicuşor Dan’ın katılımıyla gerçekleştirildi.

ASFAT tarafından yapılan açıklamada, CAm. ROMAN Korveti’nin ana yükleniciliğinin şirket tarafından yürütüldüğü belirtilirken, her iki platformun da düzenlenen törenle kullanıcı kuvvetlere teslim edildiği ifade edildi.

Şirket açıklamasında, Türkiye’nin savunma sanayii gücünü dost ve müttefik ülkelerle buluşturmaya, üretmeye ve yeni projeler geliştirmeye devam edeceği vurgulandı.

Gerçekleştirilen teslimatlarla birlikte hem Türk Deniz Kuvvetlerinin envanterine yeni bir platform kazandırılmış oldu hem de Türkiye ile Romanya arasındaki savunma sanayii iş birliğine yeni bir halka eklendi.

Son yıllarda Avrupa savunma politikalarında gözlenen en önemli eğilimlerden biri, kıtanın güvenlik ve savunma alanında daha fazla özerklik arayışına yönelmesidir. Ukrayna Savaşı’nın ardından hız kazanan yeniden silahlanma süreci, Avrupa ülkelerini yalnızca daha fazla savunma harcaması yapmaya değil, aynı zamanda savunma sanayii üretim kapasitelerini artırmaya da zorladı.

SAFE mekanizması da bu ihtiyacın bir sonucu olarak ortaya çıktı. Avrupa Birliği, ortak savunma tedariklerini desteklemek, üretim kapasitesini artırmak ve savunma sanayii yatırımlarını hızlandırmak amacıyla milyarlarca avroluk bir finansman altyapısı oluşturdu. Kanada’nın bu sisteme dahil edilmesi ise programın yalnızca Avrupa Birliği sınırları içinde düşünülmediğini gösteriyor.

Neden Kanada?

Bu sorunun cevabı yalnızca NATO üyeliğinde aranamaz.

Kanada, son yıllarda savunma sanayii ve kritik teknolojiler alanında Avrupa ile giderek daha yakın ilişkiler kuruyor. Özellikle mühimmat üretimi, deniz sistemleri, uzay teknolojileri, yapay zekâ uygulamaları ve Arktik bölgesine yönelik savunma projeleri Ottawa’nın Avrupa ile ortak çalışma alanları arasında yer alıyor. Kanada Savunma Bakanlığı da Avrupa temaslarında ortak üretim, savunma sanayii entegrasyonu ve transatlantik güvenlik iş birliğini öncelikli başlıklar arasında göstermektedir.

Kanada’nın SAFE’e katılımı, Avrupa’nın savunma sanayii ekosistemine yeni üretim kapasitesi ve yeni tedarik kaynakları kazandırırken, Ottawa açısından da Avrupa savunma pazarına daha derin erişim anlamına geliyor.

ABD Faktörü Göz Ardı Edilmemeli

Kanada’nın SAFE’e dahil olması aynı zamanda son yıllarda sıkça tartışılan bir başka başlıkla da ilişkilendirilebilir: Avrupa’nın ABD’ye olan savunma bağımlılığı.

Washington’ın giderek daha fazla Hint-Pasifik bölgesine odaklanması ve Avrupa’nın kendi savunma yükünü artırması gerektiğine yönelik mesajları, Brüksel’de yeni arayışları hızlandırdı. Avrupa Birliği, savunma sanayii alanında yalnızca Amerikan şirketlerine bağımlı kalmak istemiyor. Bu nedenle güvenilir müttefikler arasında daha geniş bir üretim ağı oluşturma eğilimi güçleniyor.

Kanada’nın sisteme dahil edilmesi bu açıdan dikkat çekici bir gelişme. Çünkü Ottawa hem NATO’nun çekirdek üyelerinden biri hem de Avrupa’nın güvenlik anlayışıyla büyük ölçüde uyumlu bir ülke konumunda bulunuyor. Böylece Avrupa Birliği, savunma tedarik zincirini genişletirken siyasi riskleri de sınırlamış oluyor.

Arktik Boyutu da Dikkat Çekiyor

Kanada’nın SAFE mekanizmasına katılımı yalnızca savunma sanayii ve mühimmat üretimi ekseninde okunmamalı.

Son yıllarda Arktik bölgesinde yaşanan jeopolitik hareketlilik, Avrupa ile Kanada arasındaki stratejik yakınlaşmayı hızlandıran unsurlardan biri olarak öne çıkıyor. Rusya’nın Kuzey Kutbu’ndaki askerî varlığı, Çin’in bölgeye yönelik ilgisi ve yeni deniz ticaret yolları üzerindeki rekabet, Arktik’i NATO ve Batı dünyasının yeni öncelik alanlarından biri hâline getiriyor.

Kanada’nın Arktik coğrafyasındaki konumu ve sahip olduğu tecrübe, Avrupa’nın güvenlik planlamaları açısından giderek daha değerli hâle geliyor. Bu nedenle SAFE ortaklığı, uzun vadede yalnızca savunma sanayii iş birliği değil, aynı zamanda Arktik güvenlik mimarisinin şekillenmesine yönelik bir adım olarak da değerlendirilebilir.

Türkiye Açısından Ne Anlama Geliyor?

Kanada’nın SAFE mekanizmasına dahil edilmesi, Avrupa Birliği’nin programı yalnızca üye ülkelerle sınırlı tutmak istemediğini gösteriyor.

Bu durum, ilerleyen dönemde Avrupa Birliği ile yakın savunma iş birliği yürüten diğer NATO ülkeleri açısından da yeni fırsatlar doğurabilir. Özellikle Avrupa savunma sanayiinin üretim kapasitesini hızla artırmaya çalıştığı mevcut ortamda, Avrupa dışındaki güvenilir ortakların sisteme entegrasyonu daha fazla gündeme gelebilir.

Türkiye’nin sahip olduğu savunma sanayii kapasitesi, mühimmat üretim kabiliyeti, insansız sistemler alanındaki deneyimi ve NATO içindeki konumu dikkate alındığında, SAFE’in gelecekteki genişleme perspektifleri Ankara açısından da yakından takip edilmesi gereken bir gelişme olarak öne çıkıyor.

Batı Güvenlik Mimarisi Yeniden Şekilleniyor

Kanada’nın SAFE’e katılımı tek başına bir savunma finansmanı haberi değildir.

Bu adım, Avrupa’nın savunma sanayiini büyütme isteğini, ABD’nin değişen küresel önceliklerini, NATO içerisindeki iş bölümü tartışmalarını ve Arktik’te giderek yoğunlaşan jeopolitik rekabeti aynı anda yansıtan bir gelişme olarak okunmalıdır.

Dolayısıyla Ottawa’nın SAFE mekanizmasına dahil olması, Avrupa’nın savunma sanayii kapasitesini artırma çabasının ötesinde, Batı güvenlik mimarisinin yeni dönemde nasıl şekilleneceğine ilişkin önemli işaretlerden biri olarak değerlendirilebilir.

Konuşmasına Dede Korkut anlatılarından Tepegöz hikâyesiyle başlayan Bayraktar, bu kadim anlatıyı günümüz teknoloji düzeniyle ilişkilendirdi. Tepegöz’ün yenilmez görünen gücüne karşı Basat’ın akıl, strateji ve doğru zayıf noktayı hedef alarak başarıya ulaşmasını, Türkiye’nin teknoloji alanındaki bağımsızlık mücadelesi için sembolik bir çerçeve olarak kullandı.

Bayraktar, günümüzde insanlığı kuşatan en büyük risklerden birinin “teknokapitalist küresel tahakküm” olduğunu belirterek, sosyal medya algoritmalarından veri merkezlerine, akıllı cihazlardan yapay zekâ sistemlerine kadar birçok sivil teknolojinin insan iradesini ve dijital egemenliği tehdit eden araçlara dönüşebildiğini ifade etti.

Yapay zekâ alanında yalnızca devasa işlem gücüne ve büyük veri tekellerine dayalı modellerin takip edilmesinin Türkiye gibi ülkeleri başkalarının belirlediği kulvarda tutacağını söyleyen Bayraktar, bunun yerine açık kaynaklı, şeffaf, denetlenebilir ve milli teknoloji ekosistemlerinin kurulması gerektiğini dile getirdi.

Bayraktar’a göre yapay zekâda asıl kırılım, yalnızca daha fazla veri ve işlem gücüyle değil; insan düşüncesine benzer semantik yaklaşımlar, uç bilişim, federe öğrenme, kuantum dirençli şifreleme ve veri mahremiyetini merkeze alan mimarilerle mümkün olacak. Bu yaklaşımın, dost ve kardeş ülkelerle kurulacak bir “teknolojik dayanışma ittifakı” üzerinden daha güçlü hale getirilebileceğini belirtti.

Konuşmada TEKNOFEST kuşağına da özel vurgu yapıldı. Bayraktar, son sekiz yılda TEKNOFEST’lerle Anadolu’nun dört bir yanında ekilen tohumların artık güçlü bir teknoloji kuşağına dönüştüğünü ifade ederek, bu genç neslin yalnızca teknoloji geliştiren değil, aynı zamanda zihinsel bağımsızlık iddiası taşıyan bir kuşak olduğunu söyledi.

Bayraktar, Milli Teknoloji Hamlesi’ni yalnızca mühendislik veya sanayi hamlesi olarak değil, insanın makineleşmesine karşı ahlaki, fikri ve teknolojik bir ayağa kalkış olarak tanımladı. Konuşmasını, Türkiye’nin geleceğini başkalarının yazdığı teknoloji senaryolarında değil, kendi iradesi, kendi insan kaynağı ve kendi değerleriyle inşa etmesi gerektiği mesajıyla tamamladı.