HÜRKUŞ-II Askerî Tip Sertifikası’nı aldı. Türkiye’nin yeni nesil temel eğitim uçağı için yürütülen süreçle birlikte, Türkiye’de yerli olarak geliştirilen bir hava platformunun uluslararası standartlara uygun askerî tip sertifikasyonu ilk kez tamamen millî insan kaynağıyla tamamlandı.
Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) tarafından yapılan açıklamaya göre HÜRKUŞ-II’nin Askerî Tip Sertifikası, 9 Eylül 2026’da SSB ve Hava Kuvvetleri Komutanlığı personelinden oluşan Sertifikasyon Kurulu tarafından verildi.
Sertifikasyon sürecinde 12 ayrı disiplin ele alınırken 1790 sertifikasyon gereksinimi doğrulandı, 950 kanıt dokümanı teknik açıdan incelendi ve 153 sertifikasyon testi tamamlandı.
Elde edilen sertifika yalnızca HÜRKUŞ-II açısından değil, Türkiye’nin gelecekte geliştireceği askerî hava platformlarının test, doğrulama, uçuşa elverişlilik ve sertifikasyon süreçleri bakımından da yeni bir yetkinlik oluşturuyor.
12 Sertifikasyon Disiplini İncelendi
Bir askerî hava aracının geliştirilmesi, uçağın tasarlanması ve uçurulmasıyla tamamlanmıyor. Platformun belirlenen görevleri emniyetli şekilde yerine getirebildiğinin teknik kanıtlarla ortaya konulması ve ilgili uçuşa elverişlilik gereksinimlerinin karşılandığının doğrulanması gerekiyor.
HÜRKUŞ-II için gerçekleştirilen askerî tip sertifikasyonu bu doğrulama sürecini kapsadı.
Çalışmalar; aviyonik, elektronik donanım, elektrik sistemleri ve elektromanyetik ortam etkileri, itki-yakıt, insan faktörleri, kabin emniyeti, sistem emniyeti, sürekli uçuşa elverişlilik, uçak sistemleri, uçuş performansı, yapısal ve yazılım olmak üzere 12 ayrı disiplin altında yürütüldü.
Bu alanların her biri ayrı sertifikasyon panellerinde değerlendirildi.
Süreç kapsamında toplam 283 panel toplantısı ve çalıştay gerçekleştirildi. Yazılım ve elektronik donanım faaliyetlerine destek veren alt yüklenicilere yönelik ise 225 denetim yapıldı.
1790 Gereksinim Doğrulandı
HÜRKUŞ-II’nin sertifikasyon sürecinin önemli bölümlerinden birini teknik gereksinimlerin doğrulanması oluşturdu.
Toplam 1790 sertifikasyon gereksinimi doğrulanırken hava aracının bu gereksinimleri karşıladığını ortaya koyan 950 sertifikasyon kanıt dokümanı ilgili paneller tarafından teknik açıdan incelendi.
Böylece sertifika yalnızca gerçekleştirilen uçuş testlerine değil; tasarımdan yazılıma, yapısal dayanımdan aviyonik sistemlere kadar uçağın bütününü kapsayan teknik kanıtlara dayandırıldı.
153 Ayrı Sertifikasyon Testi
HÜRKUŞ-II, sertifikasyon sürecinde farklı seviyelerde toplam 153 teste tabi tutuldu.
Bunların 38’ini laboratuvar testleri, 71’ini yer testleri ve 44’ünü uçuş testleri oluşturdu.
Laboratuvar testleri sistem ve bileşenlerin kontrollü şartlarda doğrulanmasına imkân sağlarken yer testlerinde hava aracının farklı sistemleri uçuş öncesinde değerlendirildi. Uçuş testlerinde ise uçağın gerçek uçuş koşullarındaki performansı ve ilgili sertifikasyon gereksinimlerini karşılayıp karşılamadığı doğrulandı.
Bu faaliyetlerin tamamlanmasıyla HÜRKUŞ-II’nin Askerî Tip Sertifikası’na temel oluşturan teknik kanıt altyapısı oluşturuldu.
Millî Sertifikasyon Ekosistemi Oluşturuldu
Programın dikkat çeken yönlerinden biri sertifikasyon faaliyetlerinde Türkiye’nin farklı kurumlarında görev yapan uzmanların ortak bir yapı içerisinde çalışması oldu.
Süreçte SSB Kalite-Test ve Sertifikasyon Daire Başkanlığından 7 uzman görev aldı. SSB adına sertifikasyon panellerinde TR Uçuşa Elverişlilik firmasından 16 sertifikasyon uzmanı çalıştı.
Hava Kuvvetleri Komutanlığından 5 uzman sürece katılırken Hava Kuvvetleri Komutanlığı adına sertifikasyon panellerinde Milli Savunma Bakanlığından 12 sertifikasyon uzmanı görev yaptı.
HÜRKUŞ-II’nin üreticisi TUSAŞ ise çalışmalara 40 Uçuşa Elverişlilik Uzmanı ile 10 Tasarım ve Üretim Organizasyon Onayı Uzmanı ile katıldı.
Böylece tasarım ve üretimin yanında, bir askerî hava aracının teknik olarak değerlendirilmesi ve uçuşa elverişliliğinin doğrulanması konusunda da kurumlar arası bir sertifikasyon altyapısı oluşturuldu.
Gelecek Millî Hava Platformlarına Tecrübe Aktarılacak
Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün, HÜRKUŞ-II’nin Askerî Tip Sertifikası’nı Türk havacılık sanayisi açısından teknik ve stratejik bir eşik olarak değerlendirdi.
Görgün, kazanılan kabiliyetin yalnızca HÜRKUŞ-II ile sınırlı olmadığını belirterek Türkiye’nin kendi hava aracını tasarlama, üretme, test etme, doğrulama ve sertifikalandırma yetkinliğine ulaştığını vurguladı.
HÜRKUŞ-II programında oluşturulan metodoloji, uzman insan kaynağı ve kurumsal hafızanın Türkiye’nin gelecekte geliştireceği askerî hava platformlarının sertifikasyon çalışmalarında da kullanılması hedefleniyor.
HÜRKUŞ-II Hava Kuvvetlerine Hazırlanıyor
HÜRKUŞ-II, Türk Hava Kuvvetlerinin yeni nesil temel eğitim uçağı ihtiyacının karşılanması amacıyla geliştiriliyor.
TUSAŞ’ın verdiği bilgilere göre Yeni Nesil Temel Eğitim Uçağı çalışmalarına, Savunma Sanayii Başkanlığı ile 3 Mayıs 2021’de yapılan sözleşme değişikliğiyle başlandı.
HÜRKUŞ ailesinin temelinde ise daha önce tamamlanan önemli bir sertifikasyon tecrübesi bulunuyor. HÜRKUŞ, 2016 yılında Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünden TT32 Uçak Tip Sertifikası almış, sertifika Avrupa Havacılık Emniyeti Ajansı tarafından da geçerli kılınmıştı. Böylece HÜRKUŞ, Avrupa sivil havacılık otoritesinden tip sertifikası alan ilk Türk uçağı olmuştu.
HÜRKUŞ-II ile tamamlanan son süreç ise sivil sertifikasyondan farklı olarak askerî uçuşa elverişlilik ve askerî tip sertifikasyonu alanında Türkiye’nin kendi teknik otorite ve insan kaynağıyla ulaştığı seviyeyi ortaya koyuyor.
TUSAŞ’ın açıkladığı teknik verilere göre HÜRKUŞ; 1600 beygir gücündeki PT6A-68T turboprop motorla görev yapıyor. Uçak 533 kilometre/saat azami seyir hızına, 11 bin 970 metre servis tavanına ve 1190 kilometre azami menzile sahip.
+7/-3 G limitlerinde görev yapabilen platformda gelişmiş aviyonikler, insan-makine arayüzü, anti-G sistemi, fırlatma koltukları ve uçak içi oksijen üretme sistemi gibi eğitim görevlerine yönelik donanımlar bulunuyor.
Teslimatların 2026’da Başlaması Planlanıyor
HÜRKUŞ-II’nin 2026 yılı içerisinde Hava Kuvvetleri Komutanlığına teslim edilmeye başlanması planlanıyor.
Askerî Tip Sertifikası’nın alınması, uçağın geliştirme sürecinde önemli bir teknik aşamanın tamamlandığını gösterirken programın bundan sonraki bölümünde üretim ve teslimat faaliyetleri öne çıkacak.
HÜRKUŞ-II ile Türk Hava Kuvvetlerinin temel uçuş eğitiminde kullandığı platformların yenilenmesi ve pilot adaylarının daha ileri seviye eğitim uçaklarına geçmeden önce modern aviyonik sistemlere sahip millî bir platform üzerinde eğitim alması amaçlanıyor.
Programda tamamlanan askerî tip sertifikasyonu ise HÜRKUŞ-II’nin ötesinde bir kazanım ortaya koyuyor. Türkiye, ilk kez yerli olarak geliştirdiği bir hava platformunun askerî tip sertifikasyon sürecini uluslararası standartlara uygun şekilde millî insan kaynağıyla tamamlayarak tasarım ve üretimin yanında doğrulama ve sertifikasyon alanında da yeni bir kabiliyet kazanmış oldu.
