AB Konseyi Başkanı António Costa, 15 Ekim’de yaptığı açıklamayla iki günlük zirvenin başladığını duyurdu.

Costa, liderlerin görüşmelere 2026-2027 dönemini kapsayan “Tek Avrupa, Tek Pazar” gündemiyle başlayacağını belirtti.

Avrupa ekonomisinin rekabet gücünün artırılmasına yönelik taahhütlerin somut uygulamalara dönüştürülmesi gerektiğini ifade eden Costa, istihdamın artırılması, işletmelerin güçlendirilmesi ve vatandaşların yaşam koşullarının iyileştirilmesini öncelikler arasında gösterdi.

Zirvede enerji maliyetlerinin düşürülmesi, Avrupa sanayisinin desteklenmesi, Ukrayna’ya yardımların sürdürülmesi ve Birliğin savunma hazırlıklarının geliştirilmesi gibi konuların görüşülmesi bekleniyor.

Enerji Fiyatları İlk Günün Gündeminde

AB liderlerinin ilk gün ele alacağı başlıklardan biri, petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki yükselişin Avrupa ekonomisi üzerindeki etkileri olacak.

AB Konseyinin yayımladığı resmî gündeme göre liderler, yüksek enerji maliyetlerinin vatandaşlar ve işletmeler üzerindeki yükünü hafifletmek amacıyla Avrupa Komisyonuna yönelik politika önerilerini değerlendirecek.

Görüşmelerde kısa vadeli, hedefli ve geçici destek tedbirlerinin yanı sıra Avrupa’nın fosil yakıtlara bağımlılığını azaltmaya yönelik uzun vadeli politikalar da ele alınacak.

Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, zirve öncesinde yaptığı açıklamada enerji maliyetlerinin bütün üye ülkeler için önemli bir sorun oluşturduğunu belirtti.

Enerji piyasalarında istikrarın sağlanması gerektiğini ifade eden Metsola, ülkeler arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Lüksemburg Başbakanı Luc Frieden ise Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarının ardından Avrupa’nın enerji tedarik kaynaklarını çeşitlendirmeye başladığını hatırlattı.

Frieden, enerji güvenliğinin artırılması için yenilenebilir enerji üretiminin hızlandırılması ve tedarik seçeneklerinin genişletilmesi gerektiğini söyledi.

Reuters ve Financial Times’ın zirve öncesinde yayımladığı haberlerde de enerji fiyatlarına yönelik düzenlemelerin üye ülkeler arasında görüş ayrılıklarına neden olduğu aktarıldı.

Bazı ülkelerin enerji maliyetlerini azaltmak amacıyla mevcut düzenlemelerde esneklik talep ettiği, diğerlerinin ise iklim hedeflerinin korunmasını savunduğu bildirildi.

Tek Avrupa, Tek Pazar Gündemi Görüşülüyor

Zirvenin ilk oturumunda, Avrupa ekonomisinin rekabet gücünü artırmayı amaçlayan “Tek Avrupa, Tek Pazar” gündeminin uygulanmasında gelinen aşama değerlendirilecek.

2026-2027 dönemini kapsayan girişim, AB iç pazarındaki ekonomik faaliyetlerin kolaylaştırılmasını, işletmelerin karşılaştığı idari engellerin azaltılmasını ve Avrupa sanayisinin uluslararası rekabet gücünün artırılmasını hedefliyor.

AB Konseyinin açıklamasına göre liderler, daha önce üzerinde uzlaşılan politikaların uygulanma durumunu gözden geçirecek.

Görüşmelerde Avrupa sanayisini etkileyen küresel ekonomik dengesizlikler de ele alınacak.

Reuters’ın 15 Ekim tarihli haberine göre Çin’den yapılan ithalattaki artış ve Avrupa sanayisinin karşı karşıya bulunduğu ticari baskılar, zirvenin ekonomi gündemindeki konular arasında bulunuyor.

AB ile Çin arasındaki ticari ilişkilerde özellikle otomotiv ve imalat sektörlerindeki rekabet koşulları üzerinde duruluyor.

Liderlerin, Avrupa sanayisinin korunması ve ticaret politikalarının geliştirilmesine yönelik seçenekleri değerlendirmesi bekleniyor.

2028-2034 Bütçesi Masaya Yatırılıyor

Zirvenin ilk günündeki bir diğer önemli başlık, AB’nin 2028-2034 dönemini kapsayan Çok Yıllı Mali Çerçevesi (MFF) olacak.

Birliğin yedi yıllık harcama planını belirleyecek bütçe görüşmelerinde tarım, bölgesel kalkınma, araştırma, enerji, savunma ve dış politika alanlarına ayrılacak kaynaklar ele alınacak.

AB Konseyi Başkanı Costa, zirve öncesinde yayımladığı davet mektubunda, uzun vadeli bütçe üzerinde 2026 yılı sona ermeden anlaşmaya varılmasını hedeflediklerini bildirdi.

Costa, ekim ayındaki görüşmelerin nihai uzlaşma için gerekli temel unsurların belirlenmesine odaklanacağını ifade etti.

Reuters’ın 14 Ekim tarihli haberine göre Avrupa Komisyonunun başlangıçta 1,76 trilyon avro olarak önerdiği bütçe için İrlanda dönem başkanlığı tarafından 1,62 trilyon avroluk revize bir taslak hazırlandı.

Ancak üye ülkeler arasında bütçenin büyüklüğü, gelir kaynakları ve harcama öncelikleri konusunda görüş ayrılıkları devam ediyor.

Özellikle AB bütçesine net katkı sağlayan ülkeler ile tarım ve bölgesel kalkınma fonlarından yararlanan ülkelerin talepleri görüşmelerin başlıca konuları arasında yer alıyor.

Zirvede bütçenin tamamı üzerinde nihai anlaşmaya varılması beklenmezken müzakerelerin ilerletilmesine yönelik siyasi yönlendirmelerin yapılması amaçlanıyor.

Ukrayna’ya Destek ve Rusya Yaptırımları Görüşülecek

AB liderleri, zirvenin ikinci gününde Rusya-Ukrayna Savaşı’nı ve Ukrayna’ya sağlanan desteğin sürdürülmesini ele alacak.

AB Konseyinin açıklamasına göre görüşmelerde Ukrayna’nın özellikle kış ayları öncesindeki kritik altyapı ihtiyaçları değerlendirilecek.

Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırıları ve bu saldırıların yol açtığı ihtiyaçlar da gündemde bulunuyor.

Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola, zirve öncesindeki açıklamasında Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırılarını artırdığını belirterek Avrupa’nın Ukrayna’ya desteğini sürdürmesi gerektiğini söyledi.

Metsola, Rusya’ya uygulanan yaptırımların genişletilmesi ve güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

AB liderlerinin Ukrayna’nın Avrupa Birliğine katılım sürecinde kaydedilen ilerlemeyi de değerlendirmesi bekleniyor.

Reuters’ın 13 Ekim tarihli haberine göre Ukrayna’nın üyelik müzakerelerinde iç pazar ve rekabet gücüne ilişkin başlıklarda ilerleme sağlandı.

Söz konusu gelişmenin ardından liderler, üyelik sürecinin mevcut durumunu ve sonraki aşamalarını görüşecek.

Avrupa Savunması ve Hibrit Tehditler Gündemde

Zirvede Avrupa güvenliği ve savunma hazırlıklarına ilişkin çalışmalar da değerlendirilecek.

AB Konseyinin resmî gündemine göre liderler, Rusya ile bağlantılı olduğu belirtilen hibrit faaliyetleri ve Avrupa’nın bu tehditlere karşı aldığı önlemleri görüşecek.

Görüşmelerde Birliğin savunma hazırlıklarının artırılmasına yönelik programlarda kaydedilen ilerleme ele alınacak.

Avrupa’nın askerî kabiliyet eksikliklerinin giderilmesi, savunma sanayisi kapasitesinin geliştirilmesi ve ortak tedarik çalışmalarının hızlandırılması da gündemde yer alıyor.

AB’nin 2030 yılına yönelik savunma hazırlık hedefleri kapsamında yürütülen faaliyetler hakkında liderlere bilgi sunulması bekleniyor.

Avrupa Parlamentosu Araştırma Servisinin zirve öncesinde yayımladığı bilgilendirme notunda, savunma sanayisi alanındaki ortak çalışmaların ve Avrupa Savunma Ajansının kabiliyet geliştirme faaliyetlerinin görüşülebilecek başlıklar arasında bulunduğu belirtildi.

Liderlerin savunma hazırlıklarına ilişkin mevcut kararların uygulanma durumunu değerlendirmesi ve çalışmaların hızlandırılmasına yönelik görüş alışverişinde bulunması öngörülüyor.

Orta Doğu’daki Gelişmeler Ele Alınacak

AB Liderler Zirvesi’nin ikinci gününde Orta Doğu’daki gelişmeler de görüşülecek.

Anadolu Ajansının aktardığı zirve programına göre liderler, Gazze ve Batı Şeria’daki durumun yanı sıra Yemen, Lübnan, İran ve Suriye’deki gelişmeleri değerlendirecek.

AB Konseyinin resmî gündeminde ise bölgedeki gelişmelerin deniz güvenliği ve uluslararası ticaret üzerindeki etkilerine ayrıca yer verildi.

Özellikle deniz ulaşımının serbestliği ve ticaret yollarının güvenliği, görüşülecek konular arasında bulunuyor.

AB Konseyi, deniz taşımacılığının enerji, gübre ve gıda tedarik zincirleri açısından taşıdığı öneme dikkat çekiyor.

Liderlerin bölgedeki gelişmelere ilişkin mevcut AB politikalarını ve diplomatik girişimleri değerlendirmesi bekleniyor.

Genişleme ve Göç Politikaları Değerlendirilecek

Zirvenin ilk gününün akşamında düzenlenecek çalışma yemeğinde AB’nin genişleme politikası ele alınacak.

Liderler, aday ülkelerin üyelik süreçleri ve Birliğin yeni üyeliklere hazırlanabilmesi için gerekli kurumsal reformları görüşecek.

AB Konseyi Başkanı Costa’nın davet mektubunda, Karadağ ile yürütülen katılım müzakerelerinin 2026 yılı sonuna kadar tamamlanması hedefi de yer aldı.

Avrupa Komisyonunun daha geniş bir Birliğe hazırlık amacıyla yayımladığı politika belgesi, görüşmelerin temel kaynakları arasında bulunuyor.

Zirvenin ikinci günündeki çalışma yemeği ise göç politikalarına ayrılacak.

AB liderleri, düzensiz göçle mücadele, dış sınırların yönetimi ve üye ülkelerin göç kaynaklı krizlere karşı ortak hareket etmesine yönelik düzenlemeleri değerlendirecek.

AB Konseyinin açıklamasında, düzensiz göçte son dönemde kaydedilen düşüşe rağmen krizlere hazırlıklı olunması gerektiği vurgulandı.

Görüşmelerde göçün siyasi baskı aracı olarak kullanıldığı durumlara karşı alınabilecek önlemler de ele alınacak.

Zirve 16 Ekim’de Sona Erecek

15 Ekim’de başlayan AB Liderler Zirvesi’nin 16 Ekim Cuma günü tamamlanması planlanıyor.

İki günlük toplantılarda ekonomi, enerji, bütçe, Ukrayna, savunma, Orta Doğu, genişleme ve göç başlıkları görüşülecek.

AB Konseyi Başkanı António Costa, zirve öncesindeki açıklamalarında liderlerin özellikle Avrupa ekonomisinin rekabet gücü ve uzun vadeli bütçe konusunda ilerleme sağlamasını hedeflediklerini belirtti.

Zirvenin ardından görüşmelerde varılan uzlaşmaların ve alınan kararların AB Konseyi tarafından açıklanması bekleniyor.

AB Konseyi Başkanı Antonio Costa’nın başkanlık edeceği iki günlük toplantıya AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola da katılacak. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ise ülkesinin savunma ihtiyaçlarının ele alınacağı oturumda liderlere bilgi verecek.

Zirve öncesinde liderlere gönderdiği davet mektubunda Costa, Avrupa’nın artan jeopolitik belirsizlikler karşısında ekonomik rekabet gücünü koruması ve vatandaşların hayat pahalılığı nedeniyle karşılaştığı sorunlara çözüm üretmesi gerektiğini vurguladı.

Ancak zirvenin gündemi yalnızca ekonomik sorunlarla sınırlı değil. Rusya-Ukrayna Savaşı, Avrupa genelinde artan hibrit tehditler ve Orta Doğu’daki istikrarsızlık, ekonomik kararlarla güvenlik politikalarının birbirinden bağımsız ele alınmasını giderek zorlaştırıyor.

Bu nedenle Brüksel’deki toplantı, AB’nin ekonomik kaynaklarını, savunma ihtiyaçlarını ve dış politika önceliklerini aynı stratejik çerçevede değerlendireceği bir görüşme niteliği taşıyor.

Enerji Fiyatları Avrupa’nın Rekabet Gücünü Zorluyor

Zirvenin ilk gününde Avrupa ekonomisinin rekabet gücü ve yüksek enerji fiyatları ele alınacak.

AB liderleri, 2026-2027 dönemini kapsayan “Tek Avrupa, Tek Pazar” gündeminde kaydedilen ilerlemeyi değerlendirecek. Bu çerçevede Avrupa iç pazarının güçlendirilmesi, ekonomik faaliyetlerin önündeki engellerin azaltılması ve Birliğin küresel rekabetteki konumunun korunması üzerinde durulacak.

Enerji fiyatları ise ekonomik gündemin en önemli başlıklarından birini oluşturuyor.

Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artış, Avrupa’da hem hane halkının harcamalarını hem de sanayi kuruluşlarının üretim maliyetlerini etkiliyor.

Özellikle enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren şirketler açısından yüksek enerji maliyetleri, uluslararası pazarlarda rekabet koşullarını zorlaştırabiliyor.

AB liderleri, Orta Doğu ve İran’daki gelişmelerin enerji piyasaları üzerindeki etkisini de değerlendirecek.

Görüşmelerde yüksek fiyatların vatandaşlar ve işletmeler üzerindeki baskısını hafifletmek amacıyla hedefli ve geçici önlemler gündeme gelecek.

Bu kapsamda metan düzenlemesindeki bazı yükümlülüklerin ertelenmesi ve geçici devlet yardımı çerçevesinin uzatılması değerlendirilen seçenekler arasında bulunuyor.

AB Komisyonundan enerji fiyatlarının etkilerini azaltmaya yönelik ilave tedbirler hazırlamasının istenmesi de bekleniyor.

Bununla birlikte AB yönetimi, kısa vadeli fiyat baskılarını azaltmaya çalışırken fosil yakıtlara bağımlılığı düşürme stratejisini sürdürmek istiyor.

Bu yaklaşım, Avrupa’nın enerji politikasında iki farklı ihtiyacın aynı anda karşılanmasını gerektiriyor.

Bir tarafta sanayinin uygun maliyetli ve kesintisiz enerjiye erişimi bulunurken diğer tarafta dış kaynaklara bağımlılığın azaltılması hedefleniyor.

Enerji arzının güvenliği, savunma sanayiinin üretim kapasitesi açısından da önem taşıyor. Mühimmat, elektronik sistemler, metal işleme ve ileri teknoloji üretimi gibi alanlarda enerji maliyetleri, üretimin sürdürülebilirliğini doğrudan etkileyebiliyor.

Dolayısıyla enerji fiyatlarına yönelik kararlar, yalnızca Avrupa ekonomisinin kısa vadeli performansını değil, uzun vadeli sanayi ve savunma kapasitesini de ilgilendiriyor.

Çin ile Ticaret Dengesi Yeniden Gündemde

AB liderlerinin değerlendireceği bir diğer konu, küresel ekonomik dengesizlikler ve özellikle Çin’le ticaret ilişkileri olacak.

AB’nin Çin’le ticaretinde günlük yaklaşık 1 milyar avroluk açık bulunuyor.

Bu büyüklük, Avrupa’nın Çin’le ekonomik ilişkilerinde karşılaştığı yapısal sorunların önemini ortaya koyuyor.

Çin’in üretim kapasitesi, ihracat politikaları ve küresel tedarik zincirlerindeki konumu, Avrupa sanayisinin rekabet koşullarını etkileyen başlıca unsurlar arasında yer alıyor.

AB, haziran ayında gerçekleştirilen zirvede Çin’le ekonomik ilişkilerde iki yönlü bir yaklaşım benimsemişti.

Bu yaklaşımın ilk boyutunu ilgili ülkelerle diyaloğun yoğunlaştırılması, ikinci boyutunu ise ticaret savunma araçlarının güçlendirilmesi oluşturuyor.

Ekim zirvesinde söz konusu politikanın uygulanmasında kaydedilen ilerleme değerlendirilecek.

Gerekli görülmesi durumunda AB Komisyonuna yeni ticaret araçlarının geliştirilmesi konusunda siyasi yönlendirme yapılması bekleniyor.

Çin’le ilişkilerde yaşanan ekonomik dengesizlikler, Avrupa’nın stratejik bağımlılıklarını azaltma hedefiyle de bağlantılı.

Özellikle kritik hammaddeler, elektronik bileşenler ve ileri teknoloji ürünlerinde tedarik sürekliliği, hem sivil sanayi hem de savunma üretimi açısından önem taşıyor.

Ancak zirvenin mevcut gündemi, Çin’e yönelik yeni bir yaptırım paketinin kesin olarak kabul edileceğini göstermiyor.

Liderlerin öncelikle mevcut politikaları değerlendirmesi ve olası yeni araçlar konusunda Komisyona yön vermesi bekleniyor.

Rusya Kaynaklı Hibrit Tehditler Öncelikli Başlık

Zirvenin güvenlik gündeminde Rusya kaynaklı hibrit tehditler önemli yer tutuyor.

AB liderleri, Avrupa genelinde artan hibrit saldırılar ve sabotaj faaliyetleri karşısında Birliğin dayanıklılığını güçlendirmeye yönelik önlemleri görüşecek.

Hibrit tehditler, geleneksel askerî yöntemlerin dışında kalan ancak devletlerin güvenliğini ve karar alma süreçlerini etkileyebilen farklı faaliyetleri kapsıyor.

Siber saldırılar, dezenformasyon, kritik altyapılara yönelik sabotajlar ve ekonomik baskı araçları bu kapsamda değerlendirilebiliyor.

Bu tür faaliyetlerin temel özelliklerinden biri, saldırının kaynağının ve sorumluluğunun her zaman kısa sürede belirlenememesi.

Dolayısıyla hibrit tehditlerle mücadele, yalnızca askerî kuvvetlerin değil, istihbarat kurumlarının, siber güvenlik birimlerinin ve sivil altyapı işletmecilerinin de koordinasyonunu gerektiriyor.

AB’nin güvenlik gündeminde enerji altyapıları, haberleşme sistemleri, ulaşım ağları ve diğer kritik tesislerin korunması bu nedenle önem taşıyor.

Özellikle enerji arzının kesintiye uğraması veya ulaştırma altyapısının zarar görmesi, doğrudan ekonomik sonuçların yanında askerî hareketlilik ve lojistik faaliyetler üzerinde de etkili olabilir.

Zirvede savunma hazırlığında kaydedilen ilerleme ve kritik askerî kabiliyet açıklarının giderilmesi de ele alınacak.

Bu başlıklar, Avrupa’nın yalnızca mevcut tehditlere müdahale etmesini değil, olası krizlere karşı önceden hazırlık yapmasını da kapsıyor.

Ancak AB’nin savunma hazırlığını artırma hedefi ile NATO’nun kolektif savunma sorumluluklarının birbirinden ayrılması gerekiyor.

AB, sanayi kapasitesi, finansman, kritik altyapı ve üye ülkeler arasındaki koordinasyon üzerinden savunma alanındaki rolünü güçlendirmeye çalışırken NATO, müttefiklerin kolektif savunmasının temel askerî çerçevesini oluşturmaya devam ediyor.

Ukrayna’nın Hava Savunması ve Enerji Altyapısı

Zirvenin ikinci günü Ukrayna’ya ayrılan oturumla başlayacak.

Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Rusya’nın devam eden saldırıları karşısında ülkesinin askerî ve ekonomik ihtiyaçları hakkında AB liderlerine bilgi verecek.

Görüşmelerde Ukrayna’nın hava ve füze savunmasının güçlendirilmesi öncelikli başlıklardan biri olacak.

Rusya’nın Ukrayna’nın enerji altyapısına yönelik saldırıları, özellikle kış ayları öncesinde elektrik üretimi ve dağıtımının korunmasını önemli hâle getiriyor.

Enerji tesislerinin zarar görmesi, yalnızca sivil yaşamı değil, sanayi üretimini, ulaştırma faaliyetlerini ve askerî lojistiği de etkileyebiliyor.

Bu nedenle Ukrayna’nın enerji altyapısının korunması, savaşın sürdürülebilirliği açısından da önem taşıyor.

AB liderleri, hava savunma sistemlerinin yanı sıra askerî ve mali desteğin devamını ve Rusya üzerindeki baskının artırılmasını değerlendirecek.

Zirve öncesinde açıklama yapan üst düzey bir AB yetkilisi, Birliğin Ukrayna’ya askerî desteğini sürdürdüğünü belirtti.

Ancak önleyici füzelere sahip üye ülkelerin bu mühimmatları Ukrayna’ya sağlamaya ikna edilip edilmeyeceğine ilişkin soruya yanıt verilmedi.

Bu durum, Ukrayna’nın hava savunma ihtiyaçları ile Avrupa ülkelerinin mevcut mühimmat stokları arasındaki dengenin önemini gündeme getiriyor.

Hava savunma sistemlerinin etkinliği, yalnızca radar ve füze lançerlerinin bulunmasına değil, yeterli sayıda önleyici füzenin sürekli temin edilebilmesine de bağlı.

Dolayısıyla Ukrayna’ya yönelik desteğin sürdürülebilirliği, Avrupa savunma sanayiinin üretim kapasitesi ve tedarik zincirleriyle doğrudan bağlantılı.

AB liderlerinin zirvede yeni ve somut bir füze teslimat kararı alacağına ilişkin ise henüz doğrulanmış bir açıklama bulunmuyor.

Savunma Sanayii İçin Bütçe Tartışması

AB’nin 2028-2034 dönemini kapsayacak yeni Çok Yıllı Mali Çerçevesi (MFF), zirvenin önemli gündem maddelerinden biri olacak.

AB Komisyonu, yaklaşık 2 trilyon avroluk uzun vadeli bütçe teklifi hazırlamıştı.

Ancak başta Almanya olmak üzere bazı üye ülkeler, önerilen bütçenin büyüklüğüne itiraz ediyor.

Görüşmelerde üye ülkelerin bütçeye katkıları, yeni gelir kaynakları ve harcama öncelikleri ele alınacak.

AB Konseyi Dönem Başkanı İrlanda tarafından hazırlanan müzakere çerçevesi, liderlerin değerlendirmelerine temel oluşturacak.

AB yönetimi, yeni bütçe üzerinde yıl sonuna kadar anlaşma sağlanmasını hedefliyor.

Uzun vadeli bütçe tartışmaları, Avrupa’nın savunma hazırlığını artırma hedefleri açısından da önem taşıyor.

Savunma sanayiinde üretim kapasitesinin genişletilmesi, kritik teknolojilere yatırım yapılması ve tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi, uzun vadeli finansman gerektiriyor.

Özellikle mühimmat üretimi, hava savunma sistemleri, askerî hareketlilik ve kritik altyapıların korunması gibi alanlarda sürdürülebilir kaynak tahsisi önem taşıyor.

Bununla birlikte yaklaşık 2 trilyon avroluk bütçe teklifinin tamamı savunma harcamalarına ayrılmış değil.

Söz konusu teklif, AB’nin farklı politika alanlarını kapsayan genel uzun vadeli bütçe çerçevesini oluşturuyor.

Bu nedenle savunmaya ayrılacak kaynakların büyüklüğü, bütçe müzakerelerinin sonucuna ve ilgili programların kapsamına bağlı olacak.

Orta Doğu’da Güvenlik ve Deniz Ulaşımı

AB liderleri, Orta Doğu’daki gelişmeleri de geniş bir gündem çerçevesinde değerlendirecek.

Gazze, Batı Şeria, Yemen, Lübnan, İran ve Suriye’deki gelişmeler, görüşmelerin temel başlıkları arasında bulunuyor.

Gazze’de kalıcı ateşkes sağlanması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2803 sayılı kararının uygulanması ve insani yardımların kesintisiz biçimde ulaştırılması öncelikli konular arasında yer alacak.

Batı Şeria’daki İsrail askerî operasyonları, yerleşim faaliyetleri ve Filistinlilere yönelik şiddet olayları da görüşülecek.

AB liderlerinin E1 yerleşim projesini iki devletli çözümün uygulanabilirliği üzerindeki etkileri bakımından değerlendirmesi bekleniyor.

Bununla birlikte İsrail’e yönelik yeni yaptırımlar konusunda üye ülkeler arasında yeterli uzlaşma bulunmuyor.

AB Konseyi kaynaklarına göre AB-İsrail Ortaklık Anlaşması’nın askıya alınması için gerekli oybirliği sağlanabilmiş değil.

Yerleşim faaliyetlerine yönelik alternatif kısıtlayıcı önlemler konusunda da yeterli destek bulunmuyor.

Dolayısıyla Orta Doğu oturumundan kapsamlı ve bağlayıcı kararlar çıkacağına ilişkin güçlü bir işaret bulunmuyor.

Lübnan’da devlet kurumlarının desteklenmesi, güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesi ile Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücünün (UNIFIL) görev süresinin sona ermesini takip edecek döneme hazırlık da ele alınacak.

Bölgedeki gelişmelerin seyrüsefer serbestisi ve deniz güvenliği üzerindeki etkileri ise ekonomik ve askerî boyutlarıyla önem taşıyor.

Orta Doğu’daki deniz ulaşım hatları, enerji taşımacılığı ve uluslararası ticaret açısından kritik geçişler içeriyor.

Bu güzergâhlarda yaşanabilecek güvenlik sorunları, enerji fiyatlarını ve küresel tedarik zincirlerini etkileyebilir.

Bu nedenle AB’nin Orta Doğu gündemi, Avrupa’nın enerji güvenliği ve ekonomik rekabet gücü tartışmalarından bağımsız değerlendirilemiyor.

Genişleme Gündeminde Türkiye’nin Konumu

Zirvede AB’nin gelecekteki genişleme süreci ve yeni üyelerin kabulüne yönelik kurumsal hazırlıkları da görüşülecek.

Liderler, aday ülkelerin kademeli entegrasyonu, gelecekteki katılım anlaşmalarında uygulanabilecek geçiş düzenlemeleri ve koruyucu hükümler üzerinde duracak.

Karadağ, Arnavutluk, Ukrayna ve Moldova’nın katılım süreçlerinde kaydedilen ilerleme değerlendirilecek.

Özellikle Karadağ’la müzakerelerin yıl sonuna kadar tamamlanması hedefi doğrultusunda siyasi mesaj verilmesi bekleniyor.

Türkiye ise AB ile uzun süredir devam eden üyelik sürecine rağmen zirve öncesinde açıklanan genişleme gündeminde öne çıkarılan ülkeler arasında bulunmuyor.

Bu durum, Türkiye’nin AB ile ilişkilerinin yalnızca üyelik müzakereleri üzerinden değil, ticaret, enerji, göç ve güvenlik gibi farklı alanlar üzerinden de değerlendirilmesini önemli hâle getiriyor.

Türkiye’nin NATO üyesi olması, Avrupa savunma mimarisi açısından sahip olduğu askerî kabiliyetler ve gelişen savunma sanayii, AB’nin güvenlik ve savunma hazırlığı tartışmalarıyla doğrudan ilişkili.

Özellikle hava savunma, insansız sistemler, mühimmat üretimi ve askerî lojistik alanlarında Türkiye’nin sahip olduğu kabiliyetler, Avrupa’nın savunma kapasitesini güçlendirme hedefleri açısından potansiyel iş birliği alanları oluşturuyor.

Ancak bu potansiyel, Türkiye’nin AB savunma programlarına otomatik olarak katılacağı veya zirvede Türkiye’ye yönelik yeni bir savunma ortaklığı kararı alınacağı anlamına gelmiyor.

Bu tür iş birlikleri, ilgili programların katılım koşullarına, üye ülkelerin siyasi tutumlarına ve Türkiye ile AB arasındaki mevcut anlaşmalara bağlı.

Enerji ve ticaret alanlarında da Türkiye’nin Avrupa ile ekonomik ilişkileri, AB’nin rekabet gücü ve tedarik zinciri güvenliği politikaları açısından önem taşıyor.

Dolayısıyla zirvenin doğrudan Türkiye’ye odaklanmaması, alınabilecek ekonomik ve güvenlik kararlarının Türkiye açısından sonuç doğurmayacağı anlamına gelmiyor.

Avrupa’nın Ekonomik Gücü Savunma Hazırlığıyla Bağlantılı

15-16 Ekim’de gerçekleştirilecek AB Liderler Zirvesi, Avrupa’nın karşı karşıya bulunduğu ekonomik ve güvenlik sorunlarının giderek daha fazla iç içe geçtiğini gösteriyor.

Yüksek enerji fiyatları sanayi üretimini etkilerken Çin’le ticarette yaşanan dengesizlikler, Avrupa’nın rekabet gücü ve stratejik bağımlılıkları konusunda yeni tartışmalar doğuruyor.

Rusya kaynaklı hibrit tehditler, kritik altyapıların korunmasını ve sivil-askerî koordinasyonun güçlendirilmesini gerektiriyor.

Ukrayna’nın hava savunma ihtiyaçları ise Avrupa’nın mühimmat üretim kapasitesini ve uzun vadeli askerî desteğinin sürdürülebilirliğini gündemde tutuyor.

Orta Doğu’daki gelişmeler de enerji piyasaları, deniz güvenliği ve Avrupa’nın dış politika öncelikleri üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

Bu başlıkların ortak noktası, ekonomik kaynakların güvenlik politikalarından bağımsız değerlendirilememesi.

Avrupa’nın savunma hazırlığını artırabilmesi için yalnızca yeni askerî sistemler geliştirmesi yeterli değil. Bu sistemlerin üretimini destekleyecek sanayi altyapısının, enerji arzının, kritik hammaddelerin ve finansman kaynaklarının da sürdürülebilir olması gerekiyor.

Aynı şekilde ekonomik rekabet gücünün korunması da enerji altyapılarının, ulaştırma hatlarının ve tedarik zincirlerinin güvenliğine bağlı.

Bu nedenle Brüksel’deki zirvenin önemi, gündemindeki başlıkların sayısından çok, ekonomik dayanıklılık ile güvenlik ihtiyaçlarının aynı karar alma sürecinde ele alınmasında yatıyor.

Zirvede alınacak kararların kapsamı henüz kesinleşmiş değil. Ancak görüşmeler, AB’nin önümüzdeki dönemde ekonomik rekabet gücü, savunma hazırlığı ve dış politika hedefleri arasında nasıl bir denge kurmaya çalışacağını ortaya koyacak.