Trump, yaptığı açıklamada Orta Doğu’daki arabulucu ülkelerin müzakerelere zaman tanınması yönündeki çağrılarını dikkate aldıklarını ifade ederek, diplomatik sürecin sonuç vermesi için askeri operasyonlara ara verildiğini söyledi.

ABD Başkanı, taraflar arasında şekillenmeye başlayan çerçeve anlaşmanın Hürmüz Boğazı’nın yeniden tam olarak deniz trafiğine açılması ve İran’ın nükleer programına ilişkin güvenlik endişelerinin giderilmesini hedeflediğini belirtti. Trump, müzakerelerin başarıya ulaşması hâlinde bunun hem bölgesel güvenlik hem de küresel ekonomi açısından önemli sonuçlar doğuracağını ifade etti.

Diplomasi İçin Askeri Operasyonlar Durduruldu

Trump, askeri seçeneğin tamamen masadan kalkmadığını ancak diplomatik girişimlere fırsat tanımak amacıyla yeni saldırıların şimdilik durdurulduğunu söyledi.

ABD yönetimi, müzakerelerin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda tüm seçeneklerin masada olmaya devam edeceğini vurgularken, Washington’un bölgedeki askeri varlığında ise herhangi bir değişikliğe gidilmediği bildirildi. 

İran’dan Resmî Onay Gelmedi

Trump’ın açıklamalarına rağmen İran yönetiminden anlaşmanın ana hatları konusunda henüz resmî bir doğrulama yapılmadı.

Tahran yönetimi son günlerde Umman üzerinden yürütülen temasları sürdürürken, Hürmüz Boğazı ve deniz trafiğine ilişkin teknik görüşmelerin devam ettiğini açıklamıştı. İranlı yetkililer, diplomatik girişimlere açık olduklarını belirtmekle birlikte, ABD’nin olası yeni askeri operasyonlarına karşı sert karşılık verileceği yönündeki uyarılarını da sürdürüyor.

Bölgesel Arabuluculuk Süreci Devam Ediyor

Son günlerde başta Umman olmak üzere çeşitli bölge ülkelerinin Washington ile Tahran arasında diplomatik temasları hızlandırdığı belirtiliyor. Arabulucuların temel hedefleri arasında Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiğinin güvenli şekilde yeniden başlaması, askeri gerilimin azaltılması ve tarafların kapsamlı müzakerelere dönmesi bulunuyor.

Trump ise anlaşmanın kısa sürede sonuçlanabileceğini ifade ederken, diplomatik sürecin başarısız olması hâlinde ABD’nin yeniden askeri seçeneğe yönelebileceği mesajını yineledi. 

Görüşmenin ana gündem maddesini İran oluşturdu. İki lider, Tahran’ın nükleer programına karşı izlenebilecek diplomatik, ekonomik ve askerî seçenekleri değerlendirdi. Görüşmede, İran’ın nükleer silah edinmesinin engellenmesi konusunda ortak kararlılık vurgulanırken, bu hedef doğrultusunda farklı politika seçenekleri üzerinde fikir alışverişinde bulunuldu.

İki ülke arasındaki istihbarat paylaşımı ve güvenlik koordinasyonu da toplantının önemli başlıkları arasında yer aldı. Görüşmede, İran’ın son dönemdeki faaliyetleri ile bölgesel güvenlik riskleri ele alınırken, ABD ile İsrail arasındaki yakın koordinasyonun sürdürülmesi konusunda görüş birliği sağlandığı belirtildi.

Gazze ve Bölgesel Gelişmeler Değerlendirildi

Liderler, Gazze’deki mevcut durumu ve bölgedeki insani tabloyu da masaya yatırdı. Gazze’de çatışmaların ardından ortaya çıkan güvenlik ortamı ile bölgenin geleceğine ilişkin olası senaryolar görüşülürken, kalıcı istikrarın sağlanmasına yönelik diplomatik girişimler de ele alındı.

Toplantıda ayrıca İsrail ile Arap ülkeleri arasında normalleşmeyi hedefleyen Abraham Anlaşmaları’nın genişletilmesi konusu da gündeme geldi. Taraflar, bölgedeki yeni normalleşme adımlarının Orta Doğu’nun güvenlik mimarisine sağlayabileceği katkıları değerlendirdi.

İran Seçenekleri Masadaydı

Görüşmede İran’a yönelik izlenecek yol haritası üzerinde de kapsamlı değerlendirmeler yapıldı. Diplomatik çözüm arayışlarının sürdürülmesi, ekonomik baskının artırılması ve askerî seçeneklerin masada tutulması başlıca senaryolar arasında yer aldı.

Herhangi bir yeni askerî operasyon kararı açıklanmazken, tarafların gelişmelere göre farklı seçenekleri değerlendirmeyi sürdüreceği mesajı verildi. Ayrıca İran’ın son dönemdeki faaliyetlerinin bölgesel güvenlik üzerindeki etkileri ve enerji piyasalarına olası yansımaları da görüşmede ele alınan konular arasında yer aldı.

Netanyahu Görüşmeyi Değerlendirdi

Görüşmenin ardından açıklamalarda bulunan Netanyahu, Trump ile gerçekleştirdiği teması “şimdiye kadarki en iyi görüşmelerden biri” olarak nitelendirdi.

İki ülke arasındaki stratejik ortaklığın önemine vurgu yapan Netanyahu, özellikle İran başta olmak üzere bölgesel güvenlik konularında yakın koordinasyonun devam edeceğini ifade etti.

Trump cephesinden ise görüşmenin içeriğine ilişkin kapsamlı bir açıklama yapılmadı. Beyaz Saray Basın Sözcüsü Karoline Leavitt, Trump ile Netanyahu arasındaki temasın “olumlu ve verimli” geçtiğini belirtmekle yetinirken, ABD Başkanı Donald Trump da görüşmenin ardından kamuoyuna ayrıntılı bir değerlendirmede bulunmadı. Bu durum, zirvede ele alınan başlıkların hassasiyeti nedeniyle Beyaz Saray’ın sınırlı bilgi paylaşmayı tercih ettiği yönünde değerlendirmelere neden oldu.

Stratejik Ortaklık Mesajı

Trump ile Netanyahu arasındaki temas, Orta Doğu’da güvenlik dengelerinin yeniden şekillendiği bir dönemde gerçekleşti. Görüşmede yeni bir askerî karar ya da ortak operasyon açıklanmasa da, İran’ın nükleer programı, Gazze’deki gelişmeler ve bölgesel normalleşme sürecinin önümüzdeki dönemde de ABD ile İsrail arasındaki üst düzey temasların temel gündem maddeleri olmaya devam edeceği mesajı verildi. Ayrıca iki lider, bölgesel güvenlik başlıklarında stratejik iş birliğini sürdürme konusunda ortak iradelerini yineledi.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 savaş uçağı satışına karşı çıktığının hatırlatılması üzerine konuşan Trump, “Türkiye harika bir müttefik. Kimse bana Türkiye’ye ne satmamız ya da ne satmamamız gerektiğini söyleyemez.” ifadelerini kullandı.

Trump’ın açıklamaları, Washington ile Ankara arasında savunma alanındaki ilişkiler ve F-35 programına yönelik tartışmaların sürdüğü bir dönemde geldi.

“Türkiye çok güçlü bir ülke”

Trump, Türkiye’nin askeri kapasitesine de dikkat çekerek ülkenin sahip olduğu savunma gücüne vurgu yaptı.

“Türkiye çok güçlü bir ülke. Muazzam bir güce ve çok büyük bir orduya sahip. Orduları çok sayıda harika teçhizata sahip.” diyen Trump, Türkiye’nin NATO içerisindeki konumuna ilişkin de olumlu mesajlar verdi.

Trump’ın açıklamaları, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun Türkiye’ye F-35 satışı konusundaki itirazlarının gündemde olduğu bir dönemde geldi. ABD Başkanı, savunma ihracatı kararlarına ilişkin yetkinin Washington yönetimine ait olduğunu vurguladı.

İsrail hakkında dikkat çeken değerlendirme

Trump, açıklamalarında İsrail’e ilişkin de dikkat çeken ifadeler kullandı.

“Biz olmadan hayatta kalamayacak birçok ülkeye karşı çok nazik davrandık. Biliyorsunuz, biz olmadan hayatta kalamayacak kim var? İsrail.” diyen Trump, ABD’nin İsrail’e verdiği desteğe vurgu yaptı.

İran için “Askeri seçeneğe dönebiliriz” mesajı

İsrail’in Kanal 12 televizyonuna konuşan Trump, İran ile arabulucu ülkeler üzerinden yürütülen temaslara da değindi.

Müzakerelere fırsat tanımak amacıyla 24 Temmuz’da İran’a yönelik saldırıların durdurulması talimatını verdiğini söyleyen Trump, diplomatik girişimlerin sonuç vermemesi hâlinde askeri seçeneğin yeniden gündeme gelebileceğini ifade etti.

“İran ile çok derin görüşmeler içindeyiz. Eğer işe yaramazsa, çok güçlü askeri eylemlere geri döneceğiz.” diyen Trump, diplomasiye uzun süre tanımayacağını belirterek, “Ya hızlı ilerler ya da hiç ilerlemez.” ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Beyaz Saray’da gerçekleştireceği görüşmede İran’ın nükleer programını ele alacaklarını söyledi.

Öte yandan, Umman’ın arabuluculuğunda Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin yönetilmesine ilişkin İran ile yürütülen görüşmelerde ilerleme sağlandığı, ancak henüz nihai bir anlaşmaya varılmadığı bildirildi.