Çin Savunma Bakanlığı, Qingdao açıklarında 6-13 Temmuz tarihleri arasında düzenlenen tatbikatın “bölgesel barış ve istikrarı korumayı” amaçladığını açıklarken, Rusya da tatbikatların herhangi bir ülkeyi hedef almadığını savundu. Buna karşın ortak deniz devriyelerinin Pasifik’e taşınması, ABD ve müttefiklerinin son yıllarda Çin’e karşı geliştirdiği caydırıcılık stratejisine verilen koordineli bir yanıt olarak yorumlanıyor.  

Tatbikata Rusya Pasifik Filosu’ndan bir güdümlü füze kruvazörü, bir korvet, dizel-elektrik denizaltı ve kurtarma gemisiyle katılırken, Çin tarafı da destroyerler, fırkateynler, denizaltılar ve destek unsurlarını görevlendirdi. Tatbikat programında hava savunması, füze savunması, keşif, deniz taarruzu ve müşterek harekât senaryoları yer alıyor.  

Gelişme, ABD’nin Japonya, Güney Kore, Filipinler ve Avustralya ile birlikte oluşturduğu Hint-Pasifik güvenlik mimarisinin giderek daha fazla Çin-Rusya askerî koordinasyonuyla karşı karşıya kaldığını gösteriyor. Özellikle ortak devriyelerin Pasifik’te sürdürülmesi, Washington’un “Birinci Ada Zinciri” boyunca uyguladığı çevreleme ve caydırıcılık stratejisine karşı Moskova ile Pekin’in birlikte hareket etme iradesini ortaya koyuyor.  

Son dönemde Çin’in kıtalararası menzile ulaşabilen denizaltından fırlatılan balistik füze testleriyle nükleer caydırıcılık kapasitesini artırması, buna paralel olarak Rusya ile müşterek deniz faaliyetlerini yoğunlaştırması da ABD açısından dikkat çeken gelişmeler arasında bulunuyor. Bu tablo, Hint-Pasifik’teki stratejik rekabetin yalnızca Tayvan eksenli olmaktan çıkarak daha geniş kapsamlı deniz ve nükleer caydırıcılık boyutuna taşındığına işaret ediyor.  

Savunma uzmanlarına göre Çin-Rusya askerî iş birliği, ABD’nin bölgedeki kuvvet planlamasını ve müttefikleriyle yürüttüğü ortak caydırıcılık faaliyetlerini daha karmaşık hale getirirken, Pasifik’teki güç rekabetinin önümüzdeki dönemde daha görünür bir deniz eksenine kayabileceğinin sinyallerini veriyor.

Bu tablo, ABD-Çin ilişkilerinde iki farklı öncelik setinin aynı anda müzakere edildiğini gösteriyor. Washington açısından Çin dosyası; ticaret dengesizlikleri, tarife pazarlıkları, Amerikan ürünlerinin Çin pazarına erişimi, teknoloji şirketlerinin faaliyet alanı ve enerji güvenliği gibi başlıklar üzerinden okunuyor. Özellikle teknoloji ve sanayi dünyasının önde gelen isimlerinin temaslara eşlik etmesi, ABD’nin Çin’le rekabet ederken aynı zamanda Çin pazarından tamamen kopmak istemediğini de ortaya koyuyor.

Pekin açısından ise Tayvan meselesi, yalnızca diplomatik bir ihtilaf değil; egemenlik, rejim güvenliği ve bölgesel askerî dengeyle doğrudan bağlantılı bir başlık olarak öne çıkıyor. Çin’in Tayvan vurgusu, görüşmelerin ekonomik dosyalarla sınırlı kalmadığını; Hint-Pasifik güvenlik mimarisi, bölgesel caydırıcılık ve ABD’nin Asya-Pasifik’teki angajmanı bakımından daha geniş bir stratejik çerçeveye oturduğunu gösteriyor.

Bu nedenle Pekin’de devam eden görüşmeleri, yalnızca iki büyük ekonomi arasındaki ticaret pazarlığı olarak okumamak gerekiyor. Masada gümrükler, enerji, teknoloji ve yapay zekâ gibi alanlarda karşılıklı çıkar arayışları bulunurken; Tayvan meselesi de bu müzakere zemininde en kritik siyasi ve güvenlik başlıklarından biri olarak yerini koruyor. Trump’ın görüşmelere daha işlem odaklı ve ekonomik başlıklar üzerinden yaklaşması, Şi Cinping yönetiminin ise Tayvan hassasiyetini stratejik öncelik olarak vurgulaması, iki ülke arasındaki rekabetin çok katmanlı yapısını yeniden görünür kılıyor.

Henüz sonuçlanmamış bu temaslar, ABD-Çin ilişkilerinde geçici ekonomik uzlaşmaların mümkün olabileceğini; ancak Tayvan, teknoloji kontrolü, yarı iletkenler, yapay zekâ ve bölgesel askerî denge gibi alanlarda yapısal rekabetin devam ettiğini gösteriyor. Bu bakımdan Pekin ziyareti, yalnızca bugünün diplomatik trafiği değil, önümüzdeki dönemin küresel güç dengeleri açısından da yakından izlenmesi gereken bir süreç olarak öne çıkıyor.

Görüşmeleri ve ortaya çıkabilecek diplomatik, ekonomik ve güvenlik sonuçlarını takip ediyoruz.