Türk Deniz Kuvvetlerinin 19-27 Ekim 2026 tarihleri arasında Antalya Körfezi ve Doğu Akdeniz’de düzenlediği Millî İnsansız Deniz Sistemleri Tatbikatı (TURNAs-2026), savunma sanayiinin geliştirdiği sistemlerin farklı görev senaryolarında denenmesine sahne oldu.

Tatbikatın 25 Ekim’de gerçekleştirilen Seçkin Gözlemci Günü’nde MKE’nin PİRANA kamikaze insansız deniz aracı, Baykar tarafından geliştirilen Bayraktar TB2 silahlı insansız hava aracı üzerinden kontrol edilerek su üstü hedefine taarruz gerçekleştirdi.

MKE’nin açıklamasına göre PİRANA, taşıdığı 100 kilogramlık harp başlığıyla hedefini başarıyla imha etti.

Faaliyetin öne çıkan yönü, insansız deniz aracının yalnızca kendi yer kontrol istasyonundan değil, havadaki başka bir insansız platform üzerinden sevk ve idare edilmesi oldu.

Havadan Kontrol Edilen Deniz Platformu

TURNAs-2026’da gerçekleştirilen görev, insansız hava ve deniz araçlarının aynı harekât kapsamında birlikte kullanılmasına yönelik somut bir uygulama oluşturdu.

Bayraktar TB2’nin PİRANA’nın kontrol sürecinde görev alması, insansız deniz araçlarının sevk ve idaresinde hava platformlarının da kullanılabileceğini gösterdi.

Geleneksel kullanımda insansız deniz araçları, kıyıdaki veya denizdeki kontrol istasyonları üzerinden yönetilebiliyor. Bu kontrol yapısına bir insansız hava aracının dâhil edilmesi, farklı platformlar arasında görev koordinasyonuna yönelik yeni seçenekler sunuyor.

Özellikle geniş deniz alanlarında yürütülen operasyonlarda hava platformlarının gözetleme ve haberleşme kabiliyetlerinden yararlanılması, insansız deniz araçlarının görev yönetimi açısından önem taşıyor.

TURNAs-2026 kapsamında gerçekleştirilen testte Bayraktar TB2 üzerinden kontrol edilen PİRANA’nın hedefe ulaşması ve harp başlığını infilak ettirmesi, bu kullanım yaklaşımının tatbikat koşullarında uygulandığını ortaya koydu.

Bununla birlikte MKE ve Baykar tarafından paylaşılan bilgilerde, TB2 ile PİRANA arasındaki kontrol bağlantısının teknik mimarisi, komuta yetkisinin hangi aşamalarda aktarıldığı ve kullanılan haberleşme yönteminin ayrıntıları açıklanmadı.

Bu nedenle gerçekleştirilen faaliyet, bütünleşik bir insansız hava-deniz harekâtına yönelik başarılı bir gösterim olarak değerlendirilirken sistemin tüm operasyonel koşullarda doğrulandığı sonucuna varmak için henüz yeterli veri bulunmuyor.

PİRANA İkinci Kez Su Üstü Hedefini Vurdu

PİRANA’nın TURNAs-2026’da gerçekleştirdiği taarruz, sistemin bir tatbikat kapsamında ikinci başarılı hedef imha faaliyeti oldu.

MKE tarafından geliştirilen platform, daha önce DENİZKURDU-I Tatbikatı’nda da su üstü hedefine yönelik taarruz gerçekleştirmiş ve hedefini imha etmişti.

Ancak TURNAs-2026’daki faaliyet, PİRANA’nın Bayraktar TB2 üzerinden kontrol edilmesi bakımından önceki gösterimden ayrılıyor.

Böylece sistemin yalnızca kendi başına taarruz kabiliyeti değil, farklı bir insansız platform üzerinden yönetilerek görev gerçekleştirebilmesi de gösterilmiş oldu.

MKE, PİRANA’nın Etkili, Basit ve Ucuz (EBU) yaklaşımıyla geliştirildiğini belirtiyor.

Bu yaklaşım, yüksek maliyetli savaş platformlarına karşı daha düşük maliyetli ve görev odaklı insansız sistemlerin kullanılmasına yönelik savunma sanayii çalışmalarının bir parçasını oluşturuyor.

PİRANA’nın tasarımında da su üstü hedeflerine yönelik taarruz kabiliyeti, uzaktan kontrol ve otonom görev seçenekleri öne çıkıyor.

100 Kilogramlık Harp Başlığı ve Uzun Menzil

PİRANA, 100 kilogramlık harp başlığı taşıyabilecek şekilde geliştirildi.

Açıklanan teknik özelliklere göre platform, 200 deniz milini aşan görev menziline ve 40 knotun üzerinde hıza sahip.

Bu değerler, insansız deniz aracının uzun mesafeli intikal ve su üstü hedeflerine yönelik taarruz görevlerinde kullanılmasını amaçlayan tasarımını ortaya koyuyor.

Platformun düşük radar kesit alanına yönelik gövde tasarımı ve yüksek manevra kabiliyeti de tespit edilme riskinin azaltılmasını hedefleyen özellikler arasında bulunuyor.

PİRANA, radyo frekansı (RF) ve uydu haberleşmesi (SATCOM) altyapısı sayesinde uzaktan kumandalı veya otonom olarak görev yapabiliyor.

Uydu haberleşme altyapısı, platformun görüş hattı ötesindeki görevlerde sevk ve idare edilmesine yönelik bir imkân sunuyor.

Ancak açıklanan azami menzil ve hız değerlerinin, her türlü deniz ve görev koşulunda aynı anda elde edilebileceği anlamına gelmediği dikkate alınmalı.

Sürü Konseptiyle Görev Yapabiliyor

MKE’nin açıklamasına göre PİRANA, tekli görevlerin yanı sıra sürü konsepti kapsamında da kullanılabilecek şekilde geliştirildi.

Sürü konsepti, birden fazla insansız platformun aynı görev çerçevesinde koordineli hareket etmesini esas alıyor.

Bu yaklaşım, farklı yönlerden ilerleyen insansız araçların deniz savunma sistemleri üzerindeki baskıyı artırması ve tehditlerin eş zamanlı olarak yönetilmesini zorlaştırması gibi kullanım seçeneklerini gündeme getiriyor.

PİRANA’nın yüksek manevra kabiliyeti ve düşük radar görünürlüğüne yönelik tasarımı, bu görev yaklaşımını desteklemek üzere geliştirilen özellikler arasında bulunuyor.

Bununla birlikte TURNAs-2026’da Bayraktar TB2 üzerinden kontrol edilerek gerçekleştirilen hedef imha faaliyetinin, çok sayıda PİRANA’nın eş zamanlı sürü taarruzu gerçekleştirdiği bir test olduğu açıklanmadı.

Dolayısıyla söz konusu faaliyet, öncelikle bir insansız hava aracı ile kamikaze insansız deniz aracı arasındaki kontrol ve taarruz uygulaması olarak öne çıkıyor.

Hava ve Deniz Platformları Arasında Yeni Kullanım Alanı

TURNAs-2026’da gerçekleştirilen PİRANA-Bayraktar TB2 faaliyeti, insansız sistemlerin müşterek kullanımına yönelik çalışmalar açısından önem taşıyor.

İnsansız deniz araçları, deniz harekâtında keşif, gözetleme, mayın karşı tedbirleri ve su üstü hedeflerine taarruz gibi farklı görevlerde kullanılabiliyor.

İnsansız hava araçlarının bu platformlarla birlikte kullanılması ise keşif, hedef takibi, haberleşme ve görev yönetimi alanlarında yeni uygulamalara imkân sağlayabiliyor.

Bayraktar TB2 üzerinden kontrol edilen PİRANA’nın hedefini imha etmesi, hava ve deniz platformlarının farklı görev ortamlarında koordineli çalışabileceğine yönelik bir örnek sundu.

Bu tür uygulamalarda platformların birbirleriyle güvenilir biçimde haberleşmesi, komuta kontrol bağlantılarının sürekliliği ve elektronik harp koşullarında görevlerin sürdürülebilmesi, operasyonel etkinliği belirleyen temel unsurlar arasında bulunuyor.

Dolayısıyla gerçekleştirilen testin önemi yalnızca hedef imha sonucuyla sınırlı değil. Farklı üreticilere ait insansız sistemlerin ortak görev çerçevesinde kullanılabilmesi de faaliyetin dikkat çeken yönünü oluşturuyor.

MKE ve Baykar Sistemleri Aynı Görevde

PİRANA’nın MKE, Bayraktar TB2’nin ise Baykar tarafından geliştirilmiş olması, tatbikattaki gösterimin savunma sanayii şirketleri arasındaki sistem uyumluluğu açısından da önem taşımasını sağladı.

Farklı platformların aynı harekât yapısı içinde kullanılabilmesi, modern savunma sistemlerinde giderek daha fazla önem kazanan birlikte çalışabilirlik gereksinimiyle doğrudan ilişkili.

Bu çerçevede TURNAs-2026, yalnızca yeni platformların tekil kabiliyetlerinin değil, farklı sistemlerin ortak görevlerde kullanılmasına yönelik uygulamaların da değerlendirildiği bir faaliyet olarak öne çıkıyor.

Tatbikatta PİRANA’nın yanı sıra MKE’nin TOLGA Yakın Hava Savunma Sistemi de görev aldı.

TOLGA’nın 20 milimetre Çift Silahlı Revolver Sistemi, ilk kez bir savaş gemisine entegre edilerek TCG BEYKOZ üzerinden insansız hava ve deniz aracı hedeflerine karşı kullanıldı.

Böylece MKE, aynı tatbikatta hem kamikaze insansız deniz aracıyla taarruz hem de insansız tehditlere karşı savunma kabiliyetlerini gösterdi.

Geleceğin Deniz Harekâtında Birlikte Çalışabilirlik

PİRANA’nın Bayraktar TB2 kontrolünde gerçekleştirdiği başarılı hedef imha faaliyeti, Türk savunma sanayiinin insansız hava ve deniz platformlarını ortak harekât yapıları içinde kullanmaya yönelik çalışmalarında yeni bir aşamayı temsil ediyor.

Tatbikat kapsamında gösterilen kabiliyet, hava platformlarının insansız deniz araçlarının görev yönetimine dâhil edilebilmesi açısından dikkat çekiyor.

Bununla birlikte bu tür sistemlerin operasyonel etkinliğinin değerlendirilmesinde yalnızca başarılı atış sonuçları değil, haberleşme güvenliği, elektronik harp dayanıklılığı, kontrol sürekliliği ve farklı çevresel koşullardaki performans gibi unsurlar da belirleyici olacak.

MKE’nin açıklamasında PİRANA’nın Bayraktar TB2 üzerinden kontrolüne yönelik sonraki test takvimi, seri üretim planı veya yeni teslimat kararlarına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

TURNAs-2026’da gerçekleştirilen faaliyet, insansız deniz araçlarının gelecekte yalnızca kıyı veya gemi merkezli kontrol yapılarıyla değil, havadaki insansız platformlarla koordineli biçimde de kullanılabileceğini gösteren önemli bir saha uygulaması olarak kayda geçti.

Deniz Kuvvetleri Komutanlığının sevk ve idaresinde 19 Ekim’de başlayan TURNAs-2026 Tatbikatı, 27 Ekim’e kadar devam edecek. Tatbikata Deniz Kuvvetleri ve Sahil Güvenlik Komutanlığı unsurlarının yanı sıra Türk savunma sanayii şirketleri de katılıyor.

Millî Savunma Bakanlığının açıklamasına göre tatbikatın temel amaçları arasında yeni geliştirilen insansız platformların kabiliyetlerinin takip edilmesi, Deniz Kuvvetleri envanterindeki insansız sistemlerin taktik ve teknik kullanım yöntemlerinin belirlenmesi ve insanlı platformlarla birlikte çalışabilirlik usullerinin geliştirilmesi bulunuyor.

Tatbikatın 25 Ekim’de Antalya’nın Konyaaltı ilçesindeki Sarısu Plajı açıklarında gerçekleştirilen Seçkin Gözlemci Günü’ne Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu ile Millî Savunma Bakan Yardımcısı Bilal Durdalı da katıldı.

Tatbikatta 9 insansız hava aracı, 7 insansız su altı aracı ve 9 insansız deniz aracı görev alıyor. Fırkateyn, korvet, denizaltı, mayın avlama gemisi ve amfibi unsurların da katıldığı faaliyetlerde, farklı görev ortamlarında kullanılan sistemlerin koordinasyonu değerlendiriliyor.

Deniz Harekâtında İnsansız Sistemlerin Rolü Genişliyor

TURNAs-2026’nın öne çıkan özelliği, insansız platformların birbirinden bağımsız gösterimler yerine farklı deniz harekâtı görevlerinde kullanılması oldu.

Tatbikat kapsamında örtülü keşif ve gözetleme, mayın tehdidinin belirlenmesi, amfibi çıkarma sahasının keşfi ve kıyıdaki hedeflerin etkisiz hâle getirilmesine yönelik senaryolar gerçekleştirildi.

Bu faaliyetlerde insansız su altı araçları deniz tabanındaki tehditlerin tespitinde, insansız hava araçları keşif ve hedef tespitinde, insansız deniz araçları ise su üstü görevlerinde kullanıldı.

İnsanlı savaş gemileri ve diğer deniz unsurlarıyla birlikte gerçekleştirilen görevler, insansız sistemlerin mevcut deniz kuvvetleri yapısına nasıl dâhil edilebileceğine yönelik uygulamalar sundu.

Tatbikatın amacı yalnızca yeni platformların teknik performansını göstermek değil, bu sistemlerin farklı görev koşullarında hangi taktik ve usullerle kullanılabileceğini değerlendirmek olarak öne çıkıyor.

AKSUNGUR ve TB3 ile Denizaltı Savunma Harbi

Tatbikatın dikkat çeken faaliyetlerinden biri, insansız hava araçlarından sonoboy bırakılarak su altı hedeflerinin tespit edilmesine yönelik görevler oldu.

TUSAŞ tarafından geliştirilen AKSUNGUR İHA, ASELSAN’ın ASELBUOY 100P pasif sonoboy sistemleriyle denizaltı savunma harbi kapsamında bir görev gerçekleştirdi.

Ankara’dan uydu kontrolü altında havalanarak Antalya açıklarındaki görev bölgesine ulaşan AKSUNGUR, sonoboyları denize bıraktı ve elde edilen akustik verilerin Ankara’daki yer kontrol istasyonuna aktarılmasını sağladı.

Yaklaşık dört saatlik görev süresince toplanan veriler işlenerek su altı hedeflerinin tespit edilmesinde kullanıldı.

Böylece sonoboyların insansız hava aracından bırakılması, akustik verilerin toplanması ve uzaktaki bir kontrol merkezinde değerlendirilmesi aynı görev kapsamında uygulandı.

Tatbikatta Bayraktar TB3 de TCG ANADOLU üzerinden gerçekleştirdiği faaliyetlerde sonoboy bırakma kabiliyetini sergiledi.

Bu uygulamalar, denizaltı savunma harbinde insansız hava araçlarının yalnızca su üstü gözetleme görevleriyle sınırlı kalmayıp su altı hedeflerinin tespitine de katkı sağlayabileceğini gösteriyor.

Bununla birlikte sonoboy kullanımıyla gerçekleştirilen hedef tespit faaliyetleri, tek başına denizaltı hedeflerine silahlı angajman kabiliyetinin gösterildiği anlamına gelmiyor.

NETA 300 ile Otonom Mayın Tespiti

STM tarafından geliştirilen NETA 300 Hafif İnsansız Otonom Sualtı Aracı, tatbikatın ön kuvvet harekâtı safhasında görev aldı.

NETA 300, gelişmiş sonar sistemleri ve sensörlerini kullanarak ana deniz unsurlarının intikal güzergâhındaki mayın ve mayın benzeri su altı tehditlerini otonom olarak tespit ve teşhis etti.

STM’nin açıklamasına göre sistem, kendisine verilen görevi başarıyla tamamlayarak ana deniz unsurlarının seyir güvenliğine katkı sağladı.

300 metre derinliğe kadar görev yapabilen NETA 300, 24 saate kadar görev süresi ve 5 knot azami sürat kapasitesiyle mayın karşı tedbirleri, keşif, gözetleme ve liman savunması gibi görevler için geliştirildi.

Tatbikatta NETA 300’ün yanı sıra farklı insansız su altı araçları da mayın tespiti ve keşif senaryolarında kullanıldı.

Mayın karşı tedbirlerinde insansız sistemlerin kullanılması, personelin tehlikeli sahalara doğrudan gönderilmesi ihtiyacını azaltabilecek çözümler arasında değerlendiriliyor.

Ancak bu tür sistemlerin operasyonel etkinliği, tespit edilen nesnelerin doğru sınıflandırılmasına, çevresel koşullara ve elde edilen verilerin görev komuta yapısına aktarılmasına bağlı bulunuyor.

İnsansız Hava Tehditlerine Karşı Savunma

TURNAs-2026 kapsamında insansız hava araçlarına karşı savunma kabiliyetleri de denendi.

STM tarafından geliştirilen TUNGA-X avcı İHA sistemi, tatbikatta temsili düşman İHA’sına yönelik bir önleme görevi gerçekleştirdi.

Radar ve görüntü destekli takip kabiliyetlerinden yararlanan TUNGA-X, hedefi havada doğrudan isabetle etkisiz hâle getirdi.

Tatbikatta STM’nin diğer insansız hava sistemleri de farklı görevlerde kullanıldı.

BOYGA mühimmat bırakan İHA, belirlenen hedefe yönelik atış gerçekleştirirken TOGAN gözcü İHA, amfibi çıkarma harekâtı sırasında komuta merkezine gerçek zamanlı görüntü aktardı.

Beş KARGU vurucu İHA’dan oluşan sürü de tatbikat kapsamında görev icra etti.

Bu faaliyetler, deniz harekâtında insansız sistemlerin yalnızca keşif ve gözetleme amacıyla değil, hedefe angajman ve insansız tehditlere karşı savunma görevlerinde de değerlendirildiğini ortaya koydu.

Deniz Unsurlarına Yönelik Kamikaze Tehditleri

Tatbikatın diğer önemli bölümünü, patlayıcı taşıyan insansız deniz araçlarına yönelik saldırı ve savunma senaryoları oluşturdu.

Faaliyetlerde PİRANA kamikaze insansız deniz aracıyla hücum senaryosu gerçekleştirildi.

Buna karşılık deniz platformlarının insansız su üstü tehditlerine karşı savunma kabiliyetleri de test edildi.

TCG BEYKOZ üzerinde bulunan TOLGA yakın hava savunma sistemiyle kamikaze insansız deniz aracı tehdidinin etkisiz hâle getirildiği bildirildi.

Bu senaryolar, insansız deniz araçlarının hem saldırı unsuru hem de savunulması gereken bir tehdit olarak tatbikat planlamasına dâhil edildiğini gösteriyor.

Özellikle küçük boyutlu ve yüksek hareket kabiliyetine sahip su üstü hedeflerinin tespiti, takibi ve etkisiz hâle getirilmesi, modern deniz harekâtında önem kazanan görev alanları arasında bulunuyor.

Tatbikatta uygulanan senaryolar, deniz platformlarının bu tür tehditlere karşı farklı algılama ve angajman çözümlerini değerlendirmesine imkân sağladı.

Amfibi Harekâtta İnsansız Platformlar

TURNAs-2026’da insansız sistemlerin amfibi harekât görevlerindeki kullanımı da ele alındı.

HAVELSAN’ın geliştirdiği BARKAN insansız kara aracı ile HAVELSAN ve Yonca Tersanesi iş birliğiyle geliştirilen SANCAR insansız deniz aracı, amfibi görev senaryolarında kullanıldı.

Bu kapsamda kıyı keşfi, hedef bölgesinin değerlendirilmesi ve yaralı tahliyesi gibi faaliyetler gerçekleştirildi.

İnsansız kara araçlarının amfibi harekât senaryolarına dâhil edilmesi, denizden karaya geçiş sürecinde farklı görev ortamlarında çalışan sistemlerin koordinasyonu açısından önem taşıyor.

Amfibi harekâtta kıyı hattının önceden keşfedilmesi, olası tehditlerin belirlenmesi ve personelin riskli bölgelere gönderilmeden önce durum değerlendirmesi yapılması, insansız sistemlerin katkı sağlayabileceği alanlar arasında bulunuyor.

Tatbikatta bu sistemlerin kullanılması, insansız deniz araçlarıyla kara platformlarının aynı operasyonel planlama içinde değerlendirilmesine yönelik uygulamalardan biri oldu.

Savunma Sanayii İçin Saha Deneyimi

TURNAs-2026, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının yanı sıra tatbikata katılan savunma sanayii şirketleri açısından da önemli bir saha faaliyeti oluşturuyor.

Toplam 17 firmanın geliştirdiği 41 sistemin yer aldığı tatbikatta, farklı teknolojilerin askerî görev senaryoları altında kullanılması sağlandı.

Bu tür faaliyetler, yeni geliştirilen sistemlerin yalnızca teknik özelliklerinin değil, görev ortamındaki performanslarının ve diğer platformlarla koordinasyonunun da değerlendirilmesine imkân tanıyor.

Özellikle insansız deniz ve su altı araçlarının farklı deniz koşullarında kullanılması, algılama sistemlerinin performansı, görev sürekliliği ve komuta kontrol bağlantıları açısından önemli deneyimler sunuyor.

Bununla birlikte tatbikatta bir sistemin başarıyla görev gerçekleştirmesi, söz konusu sistemin bütün operasyonel koşullarda doğrulandığı veya otomatik olarak envantere kabul edildiği anlamına gelmiyor.

Tatbikat sonuçlarının hangi sistemler için yeni tedarik, geliştirme veya envantere alma kararlarına dönüşeceğine ilişkin kapsamlı bir açıklama henüz yapılmadı.

Deniz Kuvvetlerinin Gelecek Harekât Yaklaşımı

TURNAs-2026, Türk Deniz Kuvvetlerinin insansız sistemleri gelecekteki deniz harekâtının tamamlayıcı unsurları olarak değerlendirdiğini ortaya koyuyor.

Tatbikatın Seçkin Gözlemci Günü’nün ardından açıklamalarda bulunan Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu, gelecekteki deniz savaşlarında insansız araçların üstleneceği role dikkat çekti.

Tatbikatta su üstü, su altı ve hava platformlarının farklı görevler kapsamında kullanılması, insanlı savaş gemilerinin insansız unsurlarla desteklendiği bir harekât yaklaşımına yönelik çalışmaların sürdüğünü gösteriyor.

Bu yaklaşımda keşif, gözetleme, mayın karşı tedbirleri, denizaltı savunma harbi ve tehditlere karşı savunma gibi görevler farklı platformlara dağıtılabiliyor.

Ancak böyle bir yapının operasyonel etkinliği yalnızca platform sayısına değil; haberleşme güvenliğine, veri paylaşımına, komuta kontrol süreçlerine ve sistemler arasındaki birlikte çalışabilirliğe de bağlı.

TURNAs-2026’nın temel hedeflerinden biri de bu unsurların taktik ve teknik kullanım yöntemlerinin geliştirilmesi olarak öne çıkıyor.

27 Ekim’e kadar devam edecek tatbikatın ardından elde edilen sonuçların, Deniz Kuvvetlerinin insansız sistemlere yönelik kullanım konseptleri ve savunma sanayii projeleri açısından değerlendirilmesi bekleniyor.

Tatbikat, farklı üreticilere ait insansız sistemlerin insanlı deniz unsurlarıyla aynı harekât ortamında kullanılmasına yönelik Türkiye’nin en kapsamlı güncel saha faaliyetlerinden biri olarak dikkat çekiyor.

Türk savunma sanayiinin taarruzi insansız hava aracı platformlarından Bayraktar AKINCI, mühimmat entegrasyonu ve atış testleri kapsamında yeni bir faaliyeti tamamladı. Baykar ve ROKETSAN iş birliğiyle gerçekleştirilen testlerde, ROKETSAN tarafından geliştirilen iki MAM-L mühimmatı ile bir OTONOM LAÇİN TV mühimmatı kullanıldı.

21 Ekim 2026 tarihinde kamuoyuyla paylaşılan görüntülerde, AKINCI’dan gerçekleştirilen atışların ardından belirlenen kara hedeflerinin vurulduğu görüldü. Baykar test görüntülerini yayımlarken ROKETSAN da mühimmatların başarılı atış performansına ilişkin açıklamada bulundu.

Test programında farklı güdüm ve hedefe yönelme özelliklerine sahip mühimmatların kullanılması, AKINCI’nın hassas vuruş görevlerindeki mühimmat çeşitliliğini geliştirmeye yönelik çalışmaların devam ettiğini gösterdi.

İki MAM-L ve Bir OTONOM LAÇİN TV Kullanıldı

Atış testlerinin ilk aşamalarında Bayraktar AKINCI’dan iki MAM-L mühimmatı ateşlendi. Mühimmatlar, belirlenen kara hedeflerine isabet ederek görevlerini başarıyla tamamladı.

Testin sonraki aşamasında ise OTONOM LAÇİN TV mühimmatı kullanıldı. AKINCI’dan bırakılan mühimmat, hedefe yönelerek belirlenen kara hedefini vurdu.

Böylece aynı test faaliyeti kapsamında hem MAM-L mühimmatının hem de OTONOM LAÇİN TV’nin AKINCI üzerinden kullanımına ilişkin yeni görüntüler kamuoyuyla paylaşılmış oldu.

ROKETSAN, gerçekleştirilen atışların ardından yaptığı açıklamada geliştirilen mühimmat çözümlerinin hava platformlarının hassas vuruş kabiliyetlerine katkısını vurguladı.

Testlere ilişkin paylaşımlarda kullanılan mühimmatların hedefleri tam isabetle vurduğu belirtilirken atış irtifası, mesafe ve hedeflerin teknik özelliklerine ilişkin ayrıntılar açıklanmadı.

OTONOM LAÇİN TV ile Hedefe Yönelme Kabiliyeti

Testlerin dikkat çeken bölümünü OTONOM LAÇİN TV mühimmatının kullanıldığı atış oluşturdu.

ROKETSAN tarafından geliştirilen LAÇİN güdüm kiti ailesi, genel maksat bombalarına hassas vuruş kabiliyeti kazandırmak amacıyla geliştirilen çözümler arasında bulunuyor.

LAÇİN ailesinde kullanılan güdüm teknolojileri, mühimmatın hedefe yönelmesini ve farklı görev koşullarında hassas angajman gerçekleştirmesini destekliyor.

Yeni testte kullanılan OTONOM LAÇİN TV’nin hedefe otonom yönelme kabiliyeti öne çıktı. Paylaşılan görüntüler ve test hakkında yayımlanan bilgiler, mühimmatın belirlenen kara hedefine yönelerek isabet sağladığını ortaya koydu.

Otonom hedefe yönelme kabiliyeti, mühimmatın bırakılmasının ardından hedefe ulaşma sürecinde kullanılan güdüm yöntemleri bakımından önem taşıyor.

Bununla birlikte kamuoyuna açıklanan bilgiler, mühimmatın hedef seçme sürecinin bütün aşamalarının insan müdahalesinden bağımsız gerçekleştirildiğini kesin olarak ortaya koymuyor. Bu nedenle testin doğrulanan sonucu, OTONOM LAÇİN TV’nin hedefe yönelerek başarılı bir vuruş gerçekleştirmesi olarak öne çıkıyor.

MAM-L Hassas Vuruş Görevlerinde Kullanılıyor

ROKETSAN’ın geliştirdiği MAM-L, insansız hava araçlarından kullanılmak üzere tasarlanan hafif ve hassas güdümlü mühimmat ailesinin önemli üyelerinden biri.

MAM-L, farklı hedef türlerine yönelik görevlerde kullanılabilmesi ve insansız hava platformlarıyla entegrasyonu sayesinde Türk savunma sanayiinin öne çıkan mühimmat çözümleri arasında yer alıyor.

Bayraktar TB2 ve AKINCI gibi insansız hava araçlarında kullanılan MAM-L, platformların hassas vuruş kabiliyetlerini destekleyen mühimmatlardan biri olarak görev yapıyor.

Mühimmatın farklı güdüm seçenekleri, hedef özelliklerine ve görev gereksinimlerine göre kullanılabilecek çözümler sunuyor.

AKINCI’nın son testlerde iki MAM-L mühimmatıyla hedefleri vurması, platform ile mühimmat arasındaki entegrasyonun devam eden atış faaliyetlerinde başarıyla kullanıldığını gösterdi.

Yeni testin önemli yönlerinden biri de MAM-L gibi daha önce AKINCI’ya entegre edilmiş bir mühimmatla OTONOM LAÇİN TV’nin aynı faaliyet kapsamında kullanılması oldu.

AKINCI’nın Mühimmat Yelpazesi Genişliyor

Bayraktar AKINCI’nın geliştirme programında farklı menzil, harp başlığı ve güdüm özelliklerine sahip mühimmatların platforma entegrasyonu önemli yer tutuyor.

Baykar, AKINCI’nın operasyonel kabiliyetlerini artırmak amacıyla yerli mühimmat üreticileriyle birlikte farklı atış ve entegrasyon faaliyetleri yürütüyor.

Platformda daha önce MAM-L ve MAM-T mühimmatlarının yanı sıra TOLUN, TEBER, LAÇİN ve farklı güdüm kitleriyle testler gerçekleştirildi.

AKINCI, 9 Ekim 2026 tarihinde kamuoyuna duyurulan bir başka testte ASELSAN tarafından geliştirilen MORFOZ Güdüm Kiti ile belirlenen hedefi başarıyla vurmuştu.

Tekirdağ’daki Çorlu Uçuş Eğitim ve Test Merkezi’nden gerçekleştirilen faaliyet kapsamında AKINCI, MORFOZ Güdüm Kiti ve ROKETSAN ile STM tarafından geliştirilen ALPAGUT mühimmatını taşıyarak havalanmıştı.

Saros Körfezi’ndeki test sahasında gerçekleştirilen ilk MORFOZ atışında hedefin tam isabetle vurulduğu açıklanmıştı.

AKINCI, 11 Eylül 2026 tarihinde gerçekleştirilen bir diğer testte ise ROKETSAN tarafından geliştirilen İHA-300 süpersonik balistik füzesiyle 250 kilometrenin üzerindeki mesafede bulunan deniz hedefini başarıyla vurmuştu.

16 Eylül’de duyurulan testte de SUNGUR hava savunma füzesiyle bir hava hedefi vurulmuştu.

Bu faaliyetler, AKINCI’nın yalnızca kara hedeflerine yönelik hassas vuruş görevleriyle sınırlı kalmayan, farklı hedef ve görev türlerine yönelik mühimmat entegrasyonlarının sürdüğünü gösteriyor.

Farklı Güdüm Teknolojileri Aynı Platformda

İnsansız hava araçlarının görev etkinliği, taşıyabildikleri mühimmat miktarının yanı sıra farklı hedeflere karşı kullanılabilecek silah seçeneklerine de bağlı.

Bu kapsamda lazer, televizyon ve diğer güdüm teknolojilerine sahip mühimmatların aynı hava platformunda kullanılabilmesi, görev planlamasında farklı seçeneklerin değerlendirilmesine imkân tanıyor.

MAM-L ve OTONOM LAÇİN TV’nin aynı test programında kullanılması, AKINCI’nın farklı mühimmat türleriyle görev gerçekleştirme kabiliyetine yönelik çalışmaların bir parçasını oluşturuyor.

Farklı güdüm yöntemlerinin kullanılabilmesi, hedef özelliklerine ve görev koşullarına göre uygun mühimmatın seçilmesi açısından önem taşıyor.

Ancak bu kabiliyetlerin operasyonel etkinliği, mühimmatın teknik özelliklerinin yanı sıra hedef tespiti, görev planlaması, haberleşme ve angajman koşullarına da bağlı bulunuyor.

Son testlerde kullanılan mühimmatların menzilleri, hedef tespit yöntemleri ve angajman koşulları hakkında ayrıntılı teknik veri paylaşılmadı.

Baykar ve ROKETSAN İş Birliği Sürüyor

Baykar ve ROKETSAN, Türkiye’nin insansız hava araçları ile yerli mühimmat sistemlerinin birlikte geliştirilmesine yönelik çalışmalarını sürdürüyor.

Baykar tarafından geliştirilen AKINCI platformu, ROKETSAN’ın farklı görev gereksinimlerine yönelik mühimmat çözümlerinin test edildiği hava araçları arasında bulunuyor.

Bu iş birliği kapsamında gerçekleştirilen faaliyetlerde mühimmatların platforma entegrasyonu, uçuş sırasında taşınması, hedefe yönlendirilmesi ve atış performansı değerlendiriliyor.

21 Ekim’de duyurulan son testlerde iki MAM-L ve bir OTONOM LAÇİN TV mühimmatının hedefleri başarıyla vurması, söz konusu çalışmaların güncel sonuçlarından biri oldu.

Testlerin ardından mühimmatların yeni tedarik miktarlarına, teslimat takvimine veya operasyonel kullanımına ilişkin ilave bir açıklama yapılmadı.

AKINCI’nın farklı yerli mühimmatlarla gerçekleştirdiği atış ve entegrasyon faaliyetleri devam ederken Baykar ve ROKETSAN’ın geliştirdiği sistemlerin birlikte çalışabilirliğine yönelik çalışmalar da sürüyor.

HAVELSAN, 20 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamayla insansız deniz ve hava platformlarının müşterek görevlerde kullanılmasına yönelik entegrasyon kabiliyetlerini tanıttı. Gerçekleştirilen saha gösteriminde, farklı üreticilere ait iki insansız platformun HAVELSAN’ın komuta kontrol, görev yönetimi ve otonomi çözümleri aracılığıyla koordineli şekilde faaliyet göstermesi sağlandı.

Gösterim kapsamında VN MARITIME tarafından üretilen USV-12 insansız deniz aracı (İDA) ile ASISGUARD tarafından geliştirilen S‌AGAN insansız hava aracı (İHA) bir araya getirildi. Faaliyette deniz platformunun otonom seyir kabiliyeti ile hava aracının kalkış ve hedefe angajman yetenekleri aynı görev kapsamında kullanıldı.

Deniz Platformundan Otonom Kalkış ve Hedefe Angajman

Saha gösteriminin ilk aşamasında USV-12 insansız deniz aracı, görev sahasında otonom olarak seyrini gerçekleştirdi. Deniz aracına konuşlandırılan S‌AGAN İHA ise platform üzerinden otonom kalkış yaptı.

Hava aracı, kalkışın ardından belirlenen hedefe yönelik görevini icra ederek 60 milimetrelik havan mühimmatını hedef üzerine bıraktı ve görevini başarıyla tamamladı.

Böylece insansız deniz platformunun hareketli bir görev unsuru olarak kullanıldığı ve hava aracının bu platform üzerinden görev icra ettiği bütünleşik bir harekât kabiliyeti sahada gösterildi.

Faaliyet sırasında farklı ortamlarda görev yapan insansız sistemlerin koordinasyonu, görev sahasının bütünleşik yönetimi ve hedefe angajman süreçleri HAVELSAN’ın geliştirdiği çözümlerle desteklendi.

Şirketin açıklamasına göre gösterim, insansız deniz araçlarının hava unsurlarıyla birlikte bütünleşik bir operasyonel sistemin parçası olarak görev yapabileceğini ortaya koydu.

Farklı Üreticilerin Sistemleri Ortak Mimaride Buluştu

Gösterimin öne çıkan unsurlarından biri, farklı üreticiler tarafından geliştirilen insansız platformların ortak komuta kontrol mimarisi altında bir araya getirilmesi oldu.

VN MARITIME’ın USV-12 platformu ile ASISGUARD’ın S‌AGAN İHA’sının koordineli görev gerçekleştirmesi, HAVELSAN’ın platformlar arası entegrasyon yaklaşımının saha uygulamasını oluşturdu.

HAVELSAN, komuta kontrol, görev yönetimi ve otonomi alanlarında geliştirdiği çözümlerle farklı sistemlerin aynı operasyonel yapı içerisinde kullanılmasını hedefliyor.

Bu yaklaşım, insansız sistemlerin yalnızca bağımsız platformlar olarak görev yapması yerine, farklı görev unsurlarının ortak bir komuta kontrol yapısı üzerinden yönetilmesine dayanıyor.

Gerçekleştirilen faaliyette de deniz ve hava platformlarının görevlerinin koordinasyonu, görev alanının yönetimi ve operatör kontrolü altında hedefe angajman süreçleri aynı operasyonel çerçevede yürütüldü.

NATO Standartlarıyla Uyumlu Birlikte Çalışabilirlik

HAVELSAN’ın insansız sistemlere yönelik çözümlerinde öne çıkardığı bir diğer unsur, NATO standartlarıyla uyumlu birlikte çalışabilirlik yaklaşımı.

Şirket, farklı üreticilere ait insansız sistemlerin ortak komuta kontrol mimarisi altında entegre edilmesini ve koordineli görevler gerçekleştirmesini sağlayacak çözümler geliştiriyor.

Bu kapsamda farklı platformların tek bir görev yönetim yapısı altında kullanılabilmesi, sistemler arasındaki koordinasyonun sağlanması ve operatörlerin görev süreçlerini bütünleşik biçimde yönetebilmesi amaçlanıyor.

NATO standartlarıyla uyumlu mimari yaklaşımı, farklı üreticilerin geliştirdiği sistemlerin aynı operasyonel yapıya dâhil edilebilmesi bakımından önem taşıyor.

Bununla birlikte gerçekleştirilen saha gösterimi, belirli platformlar arasındaki entegrasyon kabiliyetini ortaya koyarken bütün NATO sistemleriyle doğrudan uyumluluğun veya herhangi bir NATO sertifikasyonunun tamamlandığı anlamına gelmiyor.

Çok Alanlı İnsansız Harekât Kabiliyetleri Geliştiriliyor

İnsansız sistemlerin kara, deniz ve hava ortamlarında yaygınlaşması, farklı platformların birlikte görev yapabilmesine yönelik komuta kontrol ve görev yönetimi çözümlerinin önemini artırıyor.

HAVELSAN, bu alandaki çalışmalarını farklı platformları ve sistemleri ortak bir operasyonel yapı altında buluşturan komuta kontrol, görev yönetimi ve otonomi çözümleri üzerinden sürdürüyor.

USV-12 ve S‌AGAN platformlarıyla gerçekleştirilen gösterim de deniz ve hava ortamlarında görev yapan insansız unsurların koordineli biçimde kullanılmasına yönelik somut bir uygulama oldu.

Özellikle bir insansız deniz aracının hava platformuna görev başlangıç noktası sağlaması, farklı görev unsurlarının birlikte kullanılabileceği operasyonel düzenlemeler açısından dikkat çekiyor.

Gösterimde deniz aracının otonom seyri, hava aracının otonom kalkışı ve belirlenen hedefe mühimmat bırakılması başarıyla gerçekleştirilirken görev sahasının yönetimi ve hedefe angajman süreçlerinde operatör kontrolü korundu.

Bu yönüyle faaliyet, tüm karar süreçlerinin insan müdahalesi olmadan gerçekleştirildiği tamamen otonom bir silah kullanımı gösterimi olarak değil, otonom platform kabiliyetlerinin operatör kontrollü görev yönetimiyle birleştirildiği bir uygulama olarak öne çıktı.

İnsansız Sistemlerde Entegrasyon Kabiliyeti Öne Çıkıyor

HAVELSAN’ın gerçekleştirdiği saha gösterimi, Türk savunma sanayiinde farklı üreticilere ait insansız platformların ortak görev mimarisi altında bir araya getirilebilmesine yönelik çalışmaların güncel örneklerinden biri oldu.

USV-12’nin otonom seyri, S‌AGAN’ın deniz platformundan otonom kalkışı ve 60 milimetrelik havan mühimmatıyla hedefe angajmanı, gösterim kapsamında başarıyla tamamlanan aşamalar arasında yer aldı.

Şirket, farklı platform ve sistemleri bir araya getiren komuta kontrol, görev yönetimi ve otonomi çözümlerini geliştirmeye devam ediyor.

Gerçekleştirilen gösterimin ardından sistemlerin operasyonel kullanıma alınmasına, yeni platformlarla entegrasyonuna veya tedarik takvimine ilişkin ilave bir açıklama yapılmadı.

TUSAŞ ve ASELSAN, 14 Ekim 2026 tarihinde yaptıkları açıklamalarla AKSUNGUR’dan gerçekleştirilen ilk TOLUN P atışının başarıyla sonuçlandığını duyurdu.

Yüksek faydalı yük kapasitesi ve uzun havada kalış süresiyle öne çıkan AKSUNGUR, farklı görev ihtiyaçlarına yönelik mühimmat ve faydalı yükleri taşıyabilecek şekilde geliştirildi.

Son testle birlikte platformun hassas güdümlü mühimmat kullanma kabiliyetleri kapsamında yeni bir aşama tamamlandı.

TOLUN P İlk Testte Hedefi Vurdu

TUSAŞ tarafından paylaşılan bilgilere göre AKSUNGUR’un gerçekleştirdiği atışlı test faaliyetinde TOLUN P mühimmatı kullanıldı.

İnsansız hava aracından bırakılan mühimmat, belirlenen hedefe tam isabet sağladı.

ASELSAN da testin ardından yaptığı açıklamada TOLUN’un entegre edildiği hava platformlarına bir yenisinin eklendiğini bildirdi.

Şirket, sığınak delici TOLUN P’nin AKSUNGUR’dan gerçekleştirilen ilk test atışında hedefi başarıyla vurduğunu doğruladı.

Böylece AKSUNGUR ile TOLUN P arasındaki mühimmat entegrasyonu kapsamında gerçekleştirilen ilk atışlı test başarıyla tamamlanmış oldu.

Açıklamalarda testin gerçekleştirildiği irtifa, mühimmatın bırakılma mesafesi ve hedefin teknik özelliklerine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

TOLUN P Sert ve Yumuşak Kara Hedeflerine Karşı Kullanılabiliyor

ASELSAN tarafından geliştirilen TOLUN P, hava platformlarından kullanılmak üzere tasarlanan güdümlü bir tam atım mühimmatı olarak öne çıkıyor.

Sığınak delici özelliğe sahip mühimmat, sert ve yumuşak kara hedeflerine karşı kullanılabiliyor.

TOLUN P’nin çoklu taşıma salanı aracılığıyla bırakılabilmesi, uygun hava platformlarında birden fazla mühimmatın taşınmasına yönelik entegrasyon imkânı sunuyor.

Güdümlü mühimmatların insansız hava araçlarına entegrasyonu, bu platformların yalnızca istihbarat, gözetleme ve keşif faaliyetlerinde değil, belirlenen hedeflere yönelik hassas taarruz görevlerinde de kullanılabilmesini sağlıyor.

AKSUNGUR’un TOLUN P ile gerçekleştirdiği ilk başarılı atış, platformun mevcut görev ve mühimmat seçeneklerinin genişletilmesi açısından yeni bir gelişme olarak kayıtlara geçti.

AKSUNGUR Çok Amaçlı Görev Kabiliyetini Genişletiyor

TUSAŞ tarafından geliştirilen AKSUNGUR, yüksek faydalı yük kapasitesine sahip bir insansız hava aracı olarak uzun süreli görevler için tasarlandı.

Platform, gündüz ve gece koşullarında kesintisiz istihbarat, gözetleme, keşif ve taarruz görevleri gerçekleştirebilecek şekilde çeşitli faydalı yükler ve mühimmatlarla donatılabiliyor.

Uzun havada kalış süresi, AKSUNGUR’un geniş alanların gözetlenmesi ve uzun süreli operasyonel faaliyetlerde kullanılması açısından önemli bir özellik oluşturuyor.

Farklı mühimmatların platforma entegre edilmesi ise görev ihtiyaçlarına göre silah konfigürasyonunun çeşitlendirilmesine imkân tanıyor.

TOLUN P’nin AKSUNGUR’dan başarıyla ateşlenmesiyle birlikte platformun kullanabildiği güdümlü mühimmat ailesi genişlemiş oldu.

Yerli Platform ve Yerli Mühimmat Bir Arada

AKSUNGUR ile TOLUN P’nin bir araya getirilmesi, Türkiye’nin insansız hava araçları ve hassas güdümlü mühimmat alanındaki yerli üretim kabiliyetlerinin ortak bir platformda kullanılmasına yönelik çalışmalara yeni bir örnek oluşturdu.

TUSAŞ tarafından geliştirilen hava platformu ile ASELSAN üretimi mühimmatın ilk atışlı testinin başarıyla tamamlanması, iki yerli savunma sanayii ürününün birlikte kullanımına yönelik önemli bir aşama oldu.

Testin ardından AKSUNGUR’un TOLUN P mühimmatıyla operasyonel kullanımına ilişkin takvim veya yeni test faaliyetleri hakkında ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

Bununla birlikte açıklanan sonuç, AKSUNGUR’un farklı hedef türlerine yönelik hassas taarruz görevlerinde kullanılabilecek mühimmat seçeneklerinin genişletilmesi bakımından önemli bir gelişme olarak öne çıktı.

Bloomberg tarafından 5 Ekim 2026 tarihinde aktarılan bilgilere göre Grynkewich’in yeni yaklaşımı 12 Ekim’de Polonya’da açıklaması bekleniyor.

Hazırlanan stratejinin merkezinde, Rusya’nın NATO topraklarına yönelik olası bir saldırısının yalnızca geleneksel kara ve hava kuvvetleriyle değil, düşük maliyetli insansız sistemler ve yapay zekâ destekli hedefleme kabiliyetleriyle karşılanması bulunuyor.

NATO’nun üzerinde çalıştığı yaklaşım, Ukrayna’daki savaşın ortaya çıkardığı askerî ve teknolojik değişimlerin ittifakın savunma planlamasına nasıl yansıtılabileceğini göstermesi açısından önem taşıyor.

Bununla birlikte stratejinin bütün ayrıntıları henüz kamuoyuna açıklanmış değil. Dolayısıyla aktarılan bilgiler, NATO tarafından onaylanmış ve tüm uygulama esasları belirlenmiş yeni bir harekât planı olarak değerlendirilmemeli.

İlk Hedef Saldırıyı Durdurmak

Yeni savunma yaklaşımının temel hedefi, NATO’nun doğu kanadına yönelik olası bir saldırının başlangıç aşamasında durdurulması.

Aktarılan bilgilere göre ittifak, böyle bir senaryoda kara kuvvetlerini insansız sistemler ve gelişmiş hedefleme kabiliyetleriyle birlikte kullanmayı öngörüyor.

Bu yaklaşımda düşük maliyetli insansız hava araçları, sınırlı personelle görev yapabilen sistemler ve yapay zekâ destekli hedef tespit teknolojileri öne çıkıyor.

Söz konusu kabiliyetlerin, NATO’nun Doğu Kanadı Caydırıcılık Girişimi kapsamında değerlendirilmesi planlanıyor.

İlk aşamada saldıran kuvvetlerin ilerleyişinin durdurulması ve NATO birliklerinin manevra serbestisinin korunması hedefleniyor.

Ardından ittifak kuvvetlerinin harekât alanında üstünlük sağlayarak karşı tarafın komuta-kontrol sistemlerini etkisiz hâle getirmesine yönelik bir yaklaşım öngörülüyor.

Bu model, yalnızca düşman unsurlarının fiziksel olarak imha edilmesine değil, kuvvetlerin koordinasyonunu sağlayan haberleşme ve komuta altyapısının hedef alınmasına da önem veriyor.

Ancak bu aşamaların hangi kuvvet yapısıyla, hangi coğrafi bölgelerde ve hangi angajman esaslarıyla uygulanacağına ilişkin ayrıntılar henüz açıklanmadı.

Ukrayna Savaşından Çıkarılan Dersler

NATO’nun yeni yaklaşımında insansız sistemlere verilen önem, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın muharebe sahasında ortaya çıkardığı değişimlerle yakından ilişkili.

Şubat 2022’de başlayan geniş çaplı savaş, insansız hava araçlarının keşif, gözetleme, hedef tespiti ve taarruz görevlerinde ne ölçüde yaygın kullanılabildiğini gösterdi.

Özellikle küçük ve düşük maliyetli insansız sistemlerin çok sayıda kullanılması, geleneksel askerî platformların korunmasına yönelik ihtiyaçları artırdı.

Zırhlı araçlar, topçu sistemleri, lojistik unsurlar ve sabit askerî tesisler, farklı özelliklere sahip insansız sistemlerin oluşturduğu tehditlerle karşı karşıya kaldı.

Bu gelişmeler, savunma planlamasında yalnızca yüksek maliyetli platformların sayısına odaklanılmasının yeterli olmadığını ortaya koydu.

Düşük maliyetli sistemlerin geniş ölçekte kullanılması, mühimmat tüketimi, hava savunma kapasitesi, elektronik harp ve tedarik zincirlerinin sürdürülebilirliği gibi konuları da öne çıkardı.

NATO’nun yeni yaklaşımı, geleneksel silah sistemlerinin yerini tamamen insansız platformların almasını değil, farklı kabiliyetlerin ortak bir harekât düzeni içerisinde kullanılmasını öngörüyor.

Bu nedenle insansız sistemler, kara kuvvetlerinin ve diğer askerî unsurların yerine geçen bağımsız çözümlerden ziyade mevcut kuvvetlerin etkinliğini artırabilecek araçlar olarak değerlendiriliyor.

Yapay Zekâ Hedefleme Süreçlerinde Kullanılacak

Yeni yaklaşımın dikkat çeken başlıklarından biri de yapay zekâ destekli hedefleme kabiliyetleri.

Modern muharebe sahasında insansız platformlar, radarlar, elektro-optik sistemler ve diğer sensörler çok büyük miktarda veri üretiyor.

Bu verilerin değerlendirilmesi, tehditlerin belirlenmesi ve ilgili askerî unsurlara aktarılması, operasyonların hızını doğrudan etkileyebiliyor.

Yapay zekâ destekli sistemler, farklı kaynaklardan gelen bilgilerin işlenmesini ve hedef tespit süreçlerinin desteklenmesini sağlayabiliyor.

Bu yaklaşımın temel amacı, muharebe sahasındaki bilgi akışını hızlandırarak karar vericilerin daha kısa sürede değerlendirme yapabilmesine yardımcı olmak.

Ancak yapay zekâ destekli hedefleme ile silah sistemlerinin tamamen bağımsız biçimde hedef seçerek ateş açması aynı anlama gelmiyor.

NATO’nun yeni stratejisinde insan denetiminin hangi aşamalarda ve hangi yöntemlerle uygulanacağına ilişkin teknik ayrıntılar henüz kamuoyuna açıklanmadı.

Bu nedenle yaklaşımın doğrudan otonom ölümcül silah kullanımına geçiş anlamına geldiği sonucuna varmak mümkün değil.

Komuta-Kontrol Sistemleri Öncelikli Hedefler Arasında

Aktarılan bilgilere göre NATO’nun yeni yaklaşımında, olası bir saldırının durdurulmasının ardından karşı tarafın komuta-kontrol altyapısının etkisiz hâle getirilmesi hedefleniyor.

Komuta-kontrol sistemleri, askerî birliklerin sevk ve idaresini, harekât emirlerinin iletilmesini ve farklı kuvvet unsurlarının koordinasyonunu sağlıyor.

Bu sistemlerin işlevlerini kaybetmesi, sahadaki birliklerin hareket kabiliyetini ve operasyonel etkinliğini sınırlayabiliyor.

Dolayısıyla modern harekât planlamasında yalnızca muharip platformların değil, bunların birlikte çalışmasını sağlayan iletişim ve yönetim altyapılarının da önemi artıyor.

NATO’nun değerlendirdiği yaklaşımda insansız sistemler, gelişmiş sensörler ve yapay zekâ destekli hedefleme kabiliyetlerinin bu sürece katkı sağlaması öngörülüyor.

Bununla birlikte komuta-kontrol sistemlerinin hedef alınmasına ilişkin açıklamalar, NATO’nun Rusya’ya karşı önleyici bir saldırı kararı aldığı anlamına gelmiyor.

Aktarılan senaryo, NATO topraklarına yönelik bir saldırı gerçekleşmesi durumunda uygulanabilecek savunma yaklaşımıyla ilgili.

NATO Savunma Niteliğini Vurguluyor

Grynkewich’in sözcüsü Albay Martin O’Donnell, stratejinin ayrıntılarını paylaşmaktan kaçınırken NATO’nun savunma amaçlı niteliğine dikkat çekti.

O’Donnell, ittifakın askerî üstünlüğünü korumasının ve saldırganlığı caydırabilecek koşulları önceden oluşturmasının önemini vurguladı.

Açıklamada, NATO’nun istemeden gerilimi artırabilecek adımlardan kaçınması gerektiği de belirtildi.

Bu yaklaşım, ittifakın savunma hazırlıklarını artırırken Rusya ile doğrudan askerî çatışma riskini yönetmeye çalıştığını gösteriyor.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte de daha önce yaptığı değerlendirmelerde Rusya’nın ittifaka yönelik geleneksel bir saldırı hazırlığında bulunduğuna ilişkin işaret olmadığını belirtmişti.

Buna karşılık Avrupa’nın hibrit tehditlere karşı hazırlıklı olması gerektiğini vurgulamıştı.

Bu ayrım önem taşıyor. NATO’nun olası bir saldırıya yönelik savunma planlaması yapması, Rusya’nın yakın zamanda böyle bir saldırı gerçekleştireceğinin doğrulandığı anlamına gelmiyor.

Yeni yaklaşım, mevcut bir saldırının başladığını değil, olası tehditlere karşı hazırlıkların geliştirilmesini konu alıyor.

Doğu Kanadında Caydırıcılık Arayışı

NATO’nun doğu kanadı, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasından bu yana ittifakın askerî planlamasında daha fazla önem kazandı.

Baltık ülkeleri, Polonya ve ittifakın doğu sınırlarında bulunan diğer müttefikler, savunma kapasitelerini geliştirmeye yönelik çalışmalarını sürdürüyor.

Bu süreçte ileri konuşlu kuvvetler, hava savunma sistemleri, askerî tatbikatlar ve kritik altyapıların korunması gibi başlıklar öne çıkıyor.

Yeni savunma yaklaşımı, mevcut caydırıcılık faaliyetlerinin teknolojik kabiliyetlerle desteklenmesine yönelik bir çalışma niteliği taşıyor.

Özellikle düşük maliyetli insansız sistemlerin daha geniş ölçekte kullanılması, saldıran kuvvetlerin ilerleyişini yavaşlatmaya ve NATO birliklerine harekât için zaman kazandırmaya yönelik seçenekler sunabilir.

Ancak insansız sistemlerin yoğun kullanımı, karşı tedbirlerin önemini de artırıyor.

Elektronik harp, haberleşme güvenliği, hava savunması ve insansız sistemlere karşı geliştirilen çözümler, bu tür harekât yaklaşımlarının etkinliğini etkileyen unsurlar arasında bulunuyor.

Dolayısıyla NATO’nun yeni stratejisinin başarısı yalnızca insansız platformların sayısına değil, bu sistemlerin diğer askerî kabiliyetlerle nasıl bütünleştirileceğine de bağlı olacak.

Türkiye Açısından Yeni Yaklaşımın Önemi

NATO’nun insansız sistemler ve yapay zekâ destekli hedefleme kabiliyetlerine ağırlık vermesi, Türkiye’nin savunma sanayii ve ittifak içindeki askerî rolü açısından da önem taşıyor.

Türkiye, insansız hava araçları, hassas güdümlü mühimmatlar, elektronik harp sistemleri ve komuta-kontrol çözümleri alanlarında geliştirdiği kabiliyetlerle bu teknolojilerin önemli üreticileri arasında yer alıyor.

Türk savunma sanayiinin farklı sınıflardaki insansız platformları ve bunlarla birlikte kullanılabilen mühimmatları, NATO’nun üzerinde çalıştığı yeni harekât yaklaşımıyla teknik açıdan ilişkili alanlar oluşturuyor.

Bununla birlikte Türkiye’nin geliştirdiği belirli bir sistemin söz konusu strateji kapsamında seçildiğine veya NATO tarafından tedarik edilmesine karar verildiğine ilişkin açıklama bulunmuyor.

Yeni yaklaşımın Türkiye açısından bir diğer önemli boyutu, birlikte çalışabilirlik gereksinimleri.

İnsansız sistemlerin müttefik ülkelerin kara, hava ve deniz unsurlarıyla birlikte kullanılabilmesi için veri paylaşımı, haberleşme güvenliği, hedef bilgisi aktarımı ve komuta-kontrol altyapılarının uyumlu olması gerekiyor.

Türkiye’nin NATO standartlarıyla uyumlu sistem geliştirme tecrübesi, bu alanlarda yürütülebilecek teknik çalışmalarda önem taşıyabilir.

Ancak NATO’nun yeni yaklaşımının Türkiye’ye hangi görevleri vereceği veya Türk savunma sanayiinin hangi projelerde yer alacağı henüz açıklanmış değil.

Bu nedenle Türkiye açısından ortaya çıkabilecek imkânların somut programlar ve resmî kararlar üzerinden değerlendirilmesi gerekiyor.

Stratejinin Ayrıntıları Bekleniyor

NATO Avrupa Müttefik Yüksek Komutanı Orgeneral Alexus Grynkewich tarafından hazırlanmakta olan “Theory of Victory” yaklaşımı, ittifakın olası bir Rus saldırısına karşı savunma planlamasında insansız sistemler ve yapay zekâ destekli kabiliyetlere daha fazla önem vermeyi değerlendirdiğini gösteriyor.

Aktarılan bilgilere göre strateji, saldırının ilk aşamada durdurulmasını, NATO kuvvetlerinin manevra serbestisi kazanmasını ve karşı tarafın komuta-kontrol kapasitesinin etkisiz hâle getirilmesini öngörüyor.

Bununla birlikte yaklaşımın uygulanmasına ilişkin kuvvet yapısı, görev dağılımı, teknik gereksinimler ve operasyonel ayrıntılar henüz kamuoyuna açıklanmış değil.

Grynkewich’in 12 Ekim’de Polonya’da yapması beklenen açıklama, NATO’nun yeni savunma yaklaşımının kapsamını daha açık biçimde ortaya koyabilir.

Bu süreçte belirleyici olan, insansız sistemlerin ve yapay zekâ destekli teknolojilerin geleneksel askerî kuvvetlerle hangi düzeyde bütünleştirileceği ve ittifakın bu kabiliyetleri sürdürülebilir bir savunma yapısına nasıl dönüştüreceği olacak.

Rusya Savunma Bakanlığı, Zelenskiy’nin açıklamasına doğrudan karşılık vererek Rus Silahlı Kuvvetlerinin Ukrayna’daki hedeflere yönelik operasyonlarını artıracağını bildirdi.

Moskova, saldırıların askerî tesisler, savunma sanayii üretim noktaları ve Ukrayna ordusunun faaliyetlerini destekleyen altyapıya yöneltileceğini belirtti.

Rusya ayrıca son dönemde Kiev ve Ukrayna’nın diğer bölgelerine düzenlenen yoğun saldırıların Ukrayna’nın Rusya içerisindeki eylemlerine karşılık gerçekleştirildiğini savundu.

Rusya Savunma Bakanlığının açıklamasında Ukrayna’nın Rusya’daki Devlet Duması seçimlerini füze ve insansız hava aracı saldırılarıyla engellemeye çalıştığı ileri sürüldü. Moskova ayrıca Belgorod’daki yerleşim bölgelerine yönelik saldırılarda sivillerin öldüğünü ve yaralandığını açıkladı.

Bu iddiaların tamamı bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmış değil.

Zelenskiy Rafinerileri İşaret Etti

Moskova’nın açıklamasının öncesinde Zelenskiy, Reuters’a verdiği röportajda Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını artıracağını söyledi.

Zelenskiy, bu saldırıları Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik hava harekâtındaki değişime verilecek karşılık olarak tanımladı.

Ukrayna yönetimi, Rusya’nın özellikle kış ayları yaklaşırken büyük şehirlerdeki kritik altyapıya yönelik saldırıları artırmayı amaçladığını savunuyor.

Zelenskiy, Ukrayna’nın karşılık verirken sivil hedefleri vurmayacağını, Rusya’nın savaş kapasitesini destekleyen altyapıya odaklanacağını söyledi.

Petrol rafinerileri bu stratejinin en önemli hedeflerinden birini oluşturuyor.

Ukrayna, son dönemde Rusya’nın enerji altyapısına yönelik uzun menzilli insansız hava aracı saldırılarını artırdı. Rafineriler, yakıt depolama tesisleri ve enerji altyapısı savaşın cephe gerisindeki önemli hedefleri arasında yer alıyor.

Bu saldırılar yalnızca Rus ordusunun yakıt ve lojistik kapasitesini etkilemeyi amaçlamıyor. Rus ekonomisinin temel gelir kaynaklarından biri olan enerji sektörünün üretim ve işleme kapasitesi de doğrudan baskı altına alınıyor.

Moskova Kiev’deki Köprüyü Vurduğunu Açıkladı

Rusya’nın saldırıları artıracağı yönündeki açıklaması sahadaki yeni saldırılarla birlikte geldi.

Rusya Savunma Bakanlığı, Kiev’de Dinyeper Nehri üzerindeki Kuzey Köprüsü’nün vurulduğunu açıkladı.

Moskova, köprünün asker sevkiyatı ve askerî yüklerin taşınmasında kullanıldığını savundu.

Rusya ayrıca Karadeniz’in kuzeybatısında seyreden ve Odessa Limanı’na askerî malzeme taşıdığını ileri sürdüğü iki kuru yük gemisini vurduğunu bildirdi.

Bu hedeflerin askerî amaçlarla kullanıldığına ilişkin Rusya’nın açıklamaları bağımsız olarak doğrulanmış değil.

Reuters’ın aktardığına göre Rusya daha sonraki saldırılarda Karadeniz’deki iki yük gemisinin yanı sıra Çornomorsk Limanı’ndaki yakıt depolama tesislerini ve Harkiv bölgesindeki bir elektrik trafo merkezini de hedef aldığını açıkladı.

Böylece saldırıların yalnızca cephe hattındaki askerî hedeflerle sınırlı kalmadığı; ulaştırma, enerji, liman ve lojistik altyapısının da karşılıklı uzun menzilli harekâtın merkezine yerleştiği görülüyor.

Cephe Gerisindeki Savaş Genişliyor

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın ilk yıllarında uzun menzilli saldırılar büyük ölçüde Rusya’nın Ukrayna içerisindeki hedefleri vurması üzerinden ilerliyordu.

Ukrayna’nın uzun menzilli insansız hava araçları ve kendi geliştirdiği füze sistemleri konusundaki kapasitesinin artmasıyla bu denge kademeli olarak değişmeye başladı.

Kiev artık Rusya’nın iç kesimlerindeki askerî tesislere, hava üslerine, mühimmat depolarına ve enerji altyapısına daha sık saldırı düzenleyebiliyor.

Rusya ise füze ve insansız hava araçlarıyla Ukrayna’nın enerji, ulaştırma, savunma sanayii ve askerî altyapısını hedef almaya devam ediyor.

Son açıklamalar, tarafların bu karşılıklı saldırıları azaltmak yerine daha da genişletmeye hazırlandığını gösteriyor.

Özellikle enerji altyapısının hedef alınması savaşın askerî sonuçlarının ötesinde ekonomik etkiler oluşturuyor.

Ukrayna açısından elektrik üretim ve dağıtım altyapısının zarar görmesi, yaklaşan kış döneminde şehirlerin enerji ihtiyacının karşılanmasını zorlaştırabilir.

Rusya açısından ise rafinerilerin devre dışı kalması veya üretim kapasitesinin düşmesi hem iç yakıt piyasasını hem de petrol ürünleri ihracatını etkileyebiliyor.

İHA’lar Stratejik Vuruş Aracına Dönüştü

Karşılıklı saldırıların yoğunlaşmasında insansız hava araçlarının ulaştığı menzil ve üretim kapasitesi belirleyici rol oynuyor.

Rusya, Ukrayna’ya yönelik saldırılarında farklı tiplerde seyir ve balistik füzelerin yanı sıra uzun menzilli tek yönlü taarruz İHA’larını yoğun biçimde kullanıyor.

Ukrayna ise Rusya’nın sahip olduğu büyük füze stoklarına karşı aynı ölçekte bir kapasiteye sahip olmamasına rağmen uzun menzilli insansız hava araçları üzerinden Rusya’nın derinliklerindeki hedeflere ulaşabiliyor.

Bu durum uzun menzilli taarruz İHA’larını yalnızca taktik bir sistem olmaktan çıkararak stratejik etki yaratabilecek araçlardan biri hâline getirdi.

Görece düşük maliyetli platformların yüzlerce kilometre uzaktaki rafinerilere, depolama tesislerine ve diğer kritik noktalara yönlendirilebilmesi, hava savunma sistemlerinin korunması gereken alanı da genişletiyor.

Tarafların yalnızca cephe hattını değil, yüzlerce kilometre geride bulunan kritik tesisleri de korumak zorunda kalması hava savunma kaynakları üzerindeki baskıyı artırıyor.

Kış Öncesinde Enerji Altyapısı Kritik

Karşılıklı saldırıların yoğunlaşacağı yönündeki açıklamaların ekim ayında gelmesi, yaklaşan kış nedeniyle ayrıca önem taşıyor.

Ukrayna, önceki kış dönemlerinde de enerji üretim ve dağıtım altyapısına yönelik geniş çaplı Rus saldırılarıyla karşı karşıya kaldı.

Kiev yönetimi Moskova’nın bu yıl da elektrik ve ısıtma altyapısını baskı altına almaya çalışacağını savunuyor.

Rusya ise saldırılarında askerî amaçlarla kullanılan enerji ve ulaştırma altyapısını hedef aldığını belirtiyor ve sivilleri kasıtlı olarak hedef aldığı suçlamalarını reddediyor.

Ukrayna da Rusya içerisindeki saldırılarının sivillere değil, savaş kapasitesini destekleyen tesislere yöneltildiğini ifade ediyor.

Bununla birlikte uzun menzilli saldırıların şehirler, enerji tesisleri ve kritik altyapı çevresinde yoğunlaşması sivil nüfus açısından riski artırmaya devam ediyor.

Enerji Altyapısı Savaşın İki Tarafında da Hedef

Ukrayna’nın Rus petrol rafinerilerine, Rusya’nın ise Ukrayna’nın enerji ve lojistik altyapısına yönelik saldırıları, savaşın ekonomik kapasiteyi aşındırmaya yönelik boyutunu giderek daha görünür hâle getiriyor.

Rafineriler Rusya açısından hem ekonomik hem de askerî lojistik değere sahip.

Ukrayna’nın elektrik, ulaştırma ve liman altyapısı ise ülkenin ekonomik faaliyetlerinin yanı sıra askerî lojistiğin sürdürülebilmesi açısından önem taşıyor.

Bu nedenle iki taraf da hedeflerini askerî gerekçelerle açıklarken saldırıların ekonomik sonuçları savaşın sürdürülebilirliği üzerinde doğrudan etki oluşturuyor.

Savaşın dördüncü yılını aşmasının ardından mühimmat üretimi, enerji arzı, lojistik hatlar ve savunma sanayii kapasitesi cephedeki birlik sayısı kadar önemli hâle gelmiş durumda.

Rusya ve Ukrayna’nın son açıklamaları da mücadelenin yalnızca cephe hattındaki toprak kontrolü üzerinden yürütülmediğini bir kez daha ortaya koyuyor.

Karşılıklı Tırmanma Riski Büyüyor

Zelenskiy’nin Rus petrol rafinerilerine yönelik saldırıların artırılacağını açıklaması ve Moskova’nın buna Ukrayna’daki askerî, askerî-sanayi ve bağlantılı altyapıya yönelik saldırıları yoğunlaştıracağını ilan ederek cevap vermesi, uzun menzilli vuruşların savaşın önümüzdeki dönemindeki ağırlığının artacağına işaret ediyor.

Nitekim açıklamaların hemen ardından Kiev, Odessa, Karadeniz limanları ve Rusya’nın farklı bölgelerindeki hedeflere yönelik saldırılar devam etti.

Her iki taraf da saldırılarını karşı tarafın önceki eylemlerine verilen cevap olarak tanımlıyor.

Bu karşılıklı misilleme yaklaşımı, hangi saldırının “karşılık”, hangisinin yeni bir tırmanma adımı olduğu ayrımını giderek belirsizleştiriyor.

Ortaya çıkan tablo, cephe hattındaki mücadelenin yanında Rusya ve Ukrayna’nın ekonomik, askerî ve lojistik derinliğine yönelik ayrı bir savaşın giderek genişlediğini gösteriyor.

Rusya’nın askerî ve askerî-sanayi hedeflerine saldırıları artıracağını, Ukrayna’nın ise Rus rafinerilerine yönelik operasyonlarını yoğunlaştıracağını açıklamasıyla enerji altyapısı, savunma üretimi ve lojistik ağlar savaşın önümüzdeki döneminde daha fazla baskı altında kalabilir.

ROKETSAN, 23 Eylül’de yaptığı açıklamada KARAOK’un ilk kez bir hava hedefini başarıyla vurduğunu duyurdu. Şirket, kara hedeflerine karşı kullanılan sistemin hava hedeflerine yönelik kabiliyet kazanmasıyla farklı tehditlere karşı angajman kapasitesinin güçlendirildiğini bildirdi.

ROKETSAN Genel Müdürü Murat İkinci de gerçekleştirilen testin ardından KARAOK’un kullanım alanının genişlediğine dikkat çekti. İkinci, sistemlere kazandırılan farklı yeteneklerle muharebe sahasındaki değişen ihtiyaçlara yönelik çözümler geliştirilmeye devam edildiğini belirtti.

KARAOK’un yeni kabiliyeti, özellikle düşük irtifada ve görece düşük hızlarda hareket eden insansız hava araçlarının kara birlikleri açısından giderek daha önemli bir tehdit haline geldiği bir dönemde dikkat çekiyor.

Hava Hedefine Doğrudan İsabet

ROKETSAN’ın yayımladığı test görüntülerinde KARAOK’un hava hedefini doğrudan vuruşla etkisiz hale getirdiği görülüyor.

Açık kaynaklarda test görüntülerine ilişkin yapılan değerlendirmelerde kullanılan hedefin Şahid-136 tipi tek yönlü taarruz İHA’larını temsil eden benzer özelliklere sahip bir hava hedefi olduğu belirtiliyor. Görüntüler ayrıca füzenin hedefe doğrudan çarptığını gösteriyor.

SavunmaSanayiST’nin test görüntülerine ilişkin değerlendirmesine göre atış sırasında yaklaşma tapası kullanılmadı ve harp başlığı bulunmayan KARAOK füzesi hedefi doğrudan çarparak vurdu.

ROKETSAN ise resmî açıklamasında hedefin modeli, hızı, irtifası veya testte kullanılan füzenin konfigürasyonuna ilişkin teknik ayrıntı paylaşmadı.

Bu nedenle gerçekleştirilen test, KARAOK’un her tür hava hedefine karşı genel amaçlı bir hava savunma sistemi haline geldiği anlamına gelmiyor. Bunun yerine test, sistemin güdüm ve hedef takip kabiliyetlerinin belirli hava hedeflerine karşı da kullanılabileceğini ortaya koyuyor.

IIR Arayıcı Başlık Hava Hedefini Takip Etti

KARAOK’un hava hedeflerine karşı kullanılabilmesinde sistemin kızılötesi görüntüleyici arayıcı başlığı önemli rol oynuyor.

Kızılötesi Görüntüleyici Arayıcı Başlık (IIR) kullanan KARAOK, hedefi görüntü üzerinden takip ederek gece ve gündüz görev yapabiliyor. Sistem sabit ve hareketli kara hedeflerine karşı kullanılmak üzere geliştirildi.

At-unut özelliğine sahip olan füze, atış gerçekleştirildikten sonra hedefi kendi arayıcı başlığı üzerinden takip edebiliyor. Böylece operatörün füzenin uçuşu boyunca hedefi sürekli olarak işaretlemesi gerekmiyor.

KARAOK’un hava hedefini takip ederek doğrudan vurabilmesi, mevcut arayıcı başlık ve güdüm altyapısının farklı hedef profillerine karşı kullanılabilme potansiyelini de ortaya koyuyor.

Bununla birlikte hava hedeflerine karşı operasyonel kullanımın hangi hedef hızları, irtifalar ve angajman mesafeleri içerisinde gerçekleştirilebileceğine ilişkin teknik sınırlar henüz açıklanmadı.

Omuzdan Atılabilen Tanksavar Sistemi

KARAOK, ROKETSAN tarafından piyade birliklerinin kısa menzildeki zırhlı hedeflere karşı kullanımı için geliştirilen omuzdan atılabilir bir tanksavar silah sistemi.

Füze ve lançer tüpünün toplam ağırlığı 16 kilogramın altında bulunuyor. Bu yapı KARAOK’un tek personel tarafından taşınabilmesine ve kullanılabilmesine imkân sağlıyor.

Sistem yaklaşık 2,5 kilometre azami menzile sahip. Tandem harp başlığı sayesinde patlayıcı reaktif zırhla korunan tank ve diğer zırhlı araçlara karşı kullanılabiliyor.

KARAOK ayrıca doğrudan vuruş ve üstten vuruş görev modlarını destekliyor. Üstten vuruş modunda füze, zırhlı araçların görece daha zayıf korumaya sahip üst bölümüne yönelerek hedefe angaje olabiliyor.

İHA Tehdidine Karşı Yeni Kullanım Alanı

KARAOK’un hava hedeflerine karşı denenmesi, modern muharebe sahasında insansız hava araçlarının giderek artan rolü açısından da önem taşıyor.

Rusya-Ukrayna Savaşı başta olmak üzere son yıllardaki çatışmalar, tek yönlü taarruz İHA’ları ve farklı sınıflardaki düşük maliyetli insansız hava araçlarının kara birlikleri ve kritik altyapılar üzerinde oluşturduğu tehdidi belirgin hale getirdi.

Bu tehditlere karşı klasik hava savunma füzelerinin yanı sıra elektronik harp sistemleri, namlulu hava savunma sistemleri, önleyici İHA’lar ve farklı düşük maliyetli önleme çözümleri geliştiriliyor.

KARAOK’un hava hedefini vurduğu son test ise başlangıçta tanksavar görevi için geliştirilen mevcut bir silah sisteminin belirli hava tehditlerine karşı ikincil bir angajman kabiliyeti kazanabileceğini gösteriyor.

Ancak KARAOK’un yeni kabiliyetinin operasyonel konsepti, hedef seti ve hava savunma görevlerindeki kullanım biçimine ilişkin ayrıntılar henüz ROKETSAN tarafından açıklanmadı.

Şirketin ilerleyen dönemde gerçekleştireceği testler, KARAOK’un hava hedeflerine karşı angajman kabiliyetinin hangi koşullarda ve hangi tehdit türlerine karşı kullanılabileceğinin daha net ortaya çıkmasını sağlayacak.

ASELSAN tarafından geliştirilen üç sistemin Bayraktar TB2 üzerindeki kabiliyetleri uluslararası heyetlerin katıldığı demo faaliyetiyle sergilendi.

Gösterimde iki farklı Bayraktar TB2 kullanıldı. Hava araçlarından birine ANTIDOT 2ES 100 Elektronik Destek Podu ile ANTIDOT 2EA 200 Elektronik Harp Podu, diğerine ise FULMAR 200 Sentetik Açıklıklı Radar Podu entegre edildi.

Gerçekleştirilen iki farklı senaryoda sistemler yalnızca bağımsız olarak çalıştırılmadı. ANTIDOT ve FULMAR tarafından elde edilen veriler paylaşılırken hedefin tespitinden elektronik taarruza ve yüksek çözünürlüklü radar görüntüsünün oluşturulmasına uzanan ortak bir operasyonel döngü sergilendi.

ANTIDOT Gerçek Radar Sistemine Karşı Test Edildi

Gösterimin ilk aşamasında ANTIDOT sistemleri taşıyan Bayraktar TB2, uçuş sırasında hedef radar sistemini tespit etti ve radarın konumunu belirledi.

ANTIDOT 2ES 100 Elektronik Destek Podu tarafından elde edilen hedef verilerinin aktarılmasının ardından ANTIDOT 2EA 200 ile hedef radara elektronik taarruz gerçekleştirildi.

ASELSAN’ın açıklamasına göre elektronik taarruz sonucunda ANTIDOT sistemleriyle donatılan Bayraktar TB2’nin tespit edilmeden hedefe yaklaşması sağlandı.

Test aynı zamanda ANTIDOT’un Bayraktar TB2 üzerinde gerçek radar sistemlerine karşı ilk kez denenmesi açısından önem taşıyor.

Bununla birlikte açıklamada hedef radarın modeli, elektronik taarruzun gerçekleştirildiği mesafe veya radar üzerindeki etkinin teknik ayrıntıları paylaşılmadı.

Bu nedenle gösterimi bir hava savunma sisteminin bütünüyle etkisiz hâle getirildiği bir test olarak değerlendirmek yerine, elektronik destek ve elektronik taarruz sistemlerinin gerçek radar karşısındaki kabiliyetlerinin gösterilmesi olarak tanımlamak daha doğru.

İkinci TB2 FULMAR 200 İle Görev Yaptı

Gösterimin ikinci aşamasında ise ANTIDOT ile FULMAR 200 arasında veri paylaşımı gerçekleştirildi.

ANTIDOT sistemi farklı bir hedefi tespit ederek konumunu belirledi. Elde edilen hedef konum bilgisinin FULMAR 200 taşıyan diğer Bayraktar TB2’ye aktarılmasının ardından sentetik açıklıklı radar hedef bölgesini görüntüledi.

FULMAR 200, yüksek çözünürlüklü SAR görüntüsü oluşturarak hedefin konumunun yüksek hassasiyetle belirlenmesini sağladı.

Böylece bir hava aracının elektronik destek sistemiyle elde ettiği hedef bilgisinin diğer hava aracındaki radar sistemine aktarılması ve hedefin farklı bir sensörle yeniden görüntülenmesi aynı senaryo içerisinde gerçekleştirildi.

Testlerde iki Bayraktar TB2 üzerinden tespit ve konum belirleme, elektronik taarruz ve yüksek çözünürlüklü radar görüntüleme kabiliyetleri ortak bir operasyonel döngü içerisinde bir araya getirildi.

ASELSAN ayrıca ANTIDOT ile FULMAR arasındaki birlikte çalışabilirliğin de gösterildiğini açıkladı.

ANTIDOT 2ES 100 Ne Yapıyor?

ANTIDOT 2ES 100, insansız hava araçlarında kullanılmak üzere geliştirilen bir elektronik destek sistemi.

Sistem, tehdit oluşturan hava savunma radarlarından yayılan elektromanyetik sinyalleri algılayabiliyor ve bunların özelliklerini analiz edebiliyor.

ANTIDOT 2ES 100; radar sinyallerini algılama ve kimliklendirme, sinyalleri sayısal olarak kaydetme, tehdidin bulunduğu yönü hassas biçimde belirleme ve radarın konumunu tespit etme görevlerini yerine getirebiliyor.

Elde edilen veriler hava aracının haberleşme bağlantısı üzerinden yer kontrol istasyonuna aktarılabiliyor.

Bu kabiliyet, hava aracının radarın doğrudan görüntüsünü elde etmeden elektromanyetik yayınlarından hareketle tehdidin varlığını ve konumunu belirlemesine imkân sağlıyor.

Elektronik destek sistemleri bu yönüyle özellikle radarların ve hava savunma unsurlarının bulunduğu bölgelerin elektronik ortamının çıkarılmasında kullanılabiliyor.

ANTIDOT 2EA 200 Elektronik Taarruz Gerçekleştiriyor

ANTIDOT 2EA 200 ise elektronik destek kabiliyetinin yanında elektronik taarruz görevleri için geliştirildi.

Kompakt boyut, düşük ağırlık ve optimize edilmiş güç tüketimine sahip sistem, insansız hava araçlarına entegre edilebilecek şekilde tasarlandı.

Sistem, hava savunma unsurlarını ve bunların bulunduğu yönü tespit edebiliyor. Arama ve takip radarlarından yayılan sinyallerin özelliklerini ölçerek tehditlerin teşhis edilmesinde kullanılacak elektronik verileri oluşturuyor.

ANTIDOT 2EA 200 daha sonra sisteme yüklenen elektronik taarruz tekniklerini kullanarak hedef radar sistemlerine karşı elektronik taarruz gerçekleştirebiliyor.

Elektronik taarruzun temel amacı fiziksel olarak bir radarı imha etmek değil, elektromanyetik spektrum üzerinden radarın görevini yerine getirmesini zorlaştırmak veya belirli koşullarda engellemek.

Konya’daki gösterimde de ANTIDOT’un bu kabiliyeti gerçek radar sistemi karşısında test edildi.

FULMAR 200 Gece ve Gündüz Görüntüleme Sağlıyor

Testte kullanılan üçüncü sistem FULMAR 200 oldu.

FULMAR 200, insanlı ve insansız hava platformlarında keşif ve gözetleme görevleri için geliştirilen AESA mimarisine sahip Sentetik Açıklıklı Radar sistemi.

SAR teknolojisi, radar sinyallerinden yararlanarak yeryüzünün yüksek çözünürlüklü görüntülerinin oluşturulmasını sağlıyor.

Elektro-optik sistemlerden farklı olarak radar tabanlı olması nedeniyle SAR sistemleri gece ve gündüz görev yapabiliyor ve görüş şartlarının sınırlı olduğu hava koşullarında da görüntüleme kabiliyeti sağlayabiliyor.

FULMAR 200, Spotlight ve Stripmap SAR modlarında çalışabiliyor.

Spotlight modunda radar belirli bir bölgeye daha uzun süre odaklanarak daha yüksek çözünürlüklü görüntü oluştururken Stripmap modunda platformun uçuş hattı boyunca daha geniş bir alan görüntülenebiliyor.

Sistem pod yapısı sayesinde hava aracının kanat altına veya gövdesine entegre edilebiliyor. Böylece FULMAR 200, platform üzerindeki elektro-optik/kızılötesi görüntüleme sistemleriyle birlikte de kullanılabiliyor.

TB2 İçin Farklı Bir Görev Profili

Bayraktar TB2’nin kamuoyunda en fazla bilinen görev profili elektro-optik sistemlerle keşif, gözetleme, hedef tespiti ve güdümlü mühimmatlarla taarruz görevlerinden oluşuyor.

ANTIDOT ve FULMAR entegrasyonu ise platformun sensör ve görev yükü seçeneklerini farklı bir alana taşıyor.

Elektronik destek podu sayesinde radar yayınlarının tespit edilmesi ve konumlandırılması, elektronik taarruz poduyla radar sistemlerine karşı elektromanyetik spektrumda müdahale edilmesi ve FULMAR 200 ile radar tabanlı yüksek çözünürlüklü görüntüleme yapılması mümkün hâle geliyor.

Konya’daki gösterimin dikkat çeken tarafını da bu kabiliyetlerin iki farklı TB2 tarafından koordineli biçimde kullanılması oluşturuyor.

İlk TB2’nin elektronik destek sistemiyle elde ettiği hedef verisinin ikinci TB2’deki SAR sistemine aktarılması, platformların yalnızca kendi sensörleriyle görev yapan bağımsız hava araçları yerine birbirleriyle veri paylaşan unsurlar olarak kullanılmasına yönelik bir örnek ortaya koydu.

18 Ülkeden Heyet İzledi

Konya’da gerçekleştirilen demo faaliyetine 18 ülkeden uluslararası savunma heyetleri katıldı.

Gösterimde ANTIDOT ve FULMAR sistemleri gerçek uçuş senaryolarında sergilenirken elektronik destek, elektronik taarruz, keşif ve gözetleme görevleri birlikte gerçekleştirildi.

ASELSAN’ın açıklamasına göre faaliyet, ANTIDOT’un Bayraktar TB2 üzerinde gerçek radar sistemlerine karşı ilk testini de içerdi.

Bunun yanında ANTIDOT ve FULMAR sistemlerinin aynı operasyonel senaryoda veri paylaşarak birlikte çalışabildiği gösterildi.

Açıklamada sistemlerin Bayraktar TB2 filosunda hangi ölçekte kullanılacağı, seri entegrasyon takvimi veya sistemlerin herhangi bir kullanıcı tarafından sipariş edilip edilmediğine ilişkin bilgi paylaşılmadı.

Dolayısıyla gerçekleştirilen faaliyeti sistemlerin bütün Bayraktar TB2’lerde standart donanım hâline geldiği şeklinde değerlendirmek için henüz yeterli bilgi bulunmuyor.

Bununla birlikte gerçekleştirilen gösterim, Bayraktar TB2’nin görev yüklerinin elektronik harp ve SAR tabanlı keşif-gözetleme sistemleriyle genişletilebildiğini ve farklı TB2’lerin aynı operasyonel zincir içerisinde koordineli görev yapabildiğini ortaya koydu.

Koretskyi, 18 Eylül’de yaptığı açıklamada Avrupa Birliği’nden 3,3 milyar avroluk kredi diliminin Ukrayna’ya ulaştığını bildirdi.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen de bir gün önce Ukrayna’ya 3,3 milyar avroluk ödeme yapılacağını açıklamıştı.

Yeni finansman, devam eden savaş sırasında Ukrayna’nın savunma harcamalarının karşılanmasına yönelik Avrupa desteğinin bir parçasını oluşturuyor.

Kaynak Füze ve İHA Tedarikinde Kullanılacak

3,3 milyar avroluk finansmanın kullanım alanında özellikle iki kalem öne çıkıyor: füzeler ve insansız hava araçları.

Koretskyi, alınan kaynağın Ukrayna’nın öncelikli savunma ihtiyaçlarına ayrılacağını ve bunların başında füze ile İHA tedarikinin geldiğini belirtti.

Bu durum yeni finansman dilimini genel ekonomik destek paketlerinden ayırıyor. Açıklanan kaynak doğrudan Ukrayna’nın savunma ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik olarak kullanılacak.

Rusya-Ukrayna Savaşı boyunca İHA’lar her iki taraf için de savaş alanının temel unsurlarından biri hâline geldi. Keşif ve gözetlemeden uzun menzilli taarruzlara kadar farklı görevlerde kullanılan sistemlerin yüksek tüketim oranları, sürekli üretim ve tedarik ihtiyacını beraberinde getiriyor.

Füzeler ise özellikle hava savunması ve uzun menzilli taarruz kapasitesinin sürdürülebilmesi açısından Ukrayna’nın öncelikli ihtiyaçları arasında bulunuyor.

Bununla birlikte açıklamalarda 3,3 milyar avronun ne kadarının füzelere, ne kadarının İHA’lara ayrılacağı veya hangi sistemlerin satın alınacağı belirtilmedi.

90 Milyar Avroluk Programın Parçası

3,3 milyar avroluk ödeme, Avrupa Birliği’nin Ukrayna için oluşturduğu daha geniş kapsamlı Ukraine Support Loan programının bir parçasını oluşturuyor.

Programın toplam büyüklüğü 90 milyar avroya ulaşıyor.

Avrupa Birliği, bu mekanizma üzerinden Ukrayna’nın savaş koşullarındaki finansman ihtiyacına destek sağlarken program kapsamında savunma ihtiyaçlarına da kaynak aktarılıyor.

Son 3,3 milyar avroluk dilimin füze ve İHA tedarikine yönlendirilmesi, programın doğrudan savunma kapasitesinin sürdürülmesinde de kullanılacağını gösteriyor.

Kredi mekanizması olması nedeniyle sağlanan finansman, doğrudan hibe niteliğindeki desteklerden farklı bir yapıya sahip.

Avrupa’nın Ukrayna Finansmanındaki Rolü Artıyor

Rusya-Ukrayna Savaşı’nın uzaması, Kiev’in yalnızca silah ve mühimmat ihtiyacını değil, bunların finansmanına yönelik gereksinimini de artırıyor.

Ukrayna bir yandan kendi savunma üretimini büyütmeye çalışırken diğer yandan Avrupa ülkeleri ve diğer ortaklarından sağlanan sistemler ile finansman mekanizmalarına ihtiyaç duyuyor.

Özellikle İHA üretimi ve tedariki, son yıllarda Ukrayna’nın savunma planlamasında giderek daha büyük bir paya sahip oldu.

Füze ihtiyacı ise farklı bir sorun oluşturuyor. Modern hava savunma ve uzun menzilli taarruz füzelerinin üretimi, İHA’lara kıyasla daha karmaşık üretim altyapıları ve daha uzun teslimat süreleri gerektiriyor.

Bu nedenle sağlanan finansmanın yanında Avrupa ve diğer müttefik ülkelerin üretim kapasitesi de Ukrayna’nın uzun vadeli tedarik imkânlarını belirleyen unsurlar arasında bulunuyor.

Von Der Leyen Ödemeyi Bir Gün Önce Duyurdu

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 17 Eylül’de Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy ile gerçekleştirdiği telefon görüşmesinin ardından 3,3 milyar avroluk ödemenin ertesi gün yapılacağını duyurmuştu.

Von der Leyen, finansmanın Ukrayna’nın füze ve İHA tedarikini destekleyeceğini açıkladı.

Koretskyi’nin 18 Eylül’deki açıklamasıyla söz konusu kaynağın Ukrayna tarafından alındığı doğrulanmış oldu.

Zelenskiy ise von der Leyen ile yaptığı görüşmeye ilişkin açıklamasında savunma dayanıklılığının güçlendirilmesi için atılacak adımların ve finansal desteğin ele alındığını belirtmişti.

Savaş Ekonomisinde Finansman İhtiyacı Sürüyor

Avrupa Birliği’nin son ödemesi, savaşın beşinci yılına yaklaşılırken Ukrayna’nın artan mali ihtiyaçlarının karşılanmasına yönelik daha geniş finansman çabasının bir parçasını oluşturuyor.

Savaşın uzaması mühimmat, füze ve insansız sistemlerde sürekli yenilenen bir tedarik ihtiyacı yaratırken Kiev aynı zamanda kamu harcamalarını ve savunma bütçesini sürdürebilmek için dış finansmana ihtiyaç duyuyor.

Son 3,3 milyar avroluk dilimde ise kullanım alanının doğrudan savunmaya yönlendirilmesi dikkat çekiyor.

Ukrayna yönetiminin açıklamasına göre finansmanın öncelikli kullanım alanları füze ve İHA tedariki olacak.

Ancak hangi füze ve İHA sistemlerinin satın alınacağı, siparişlerin Avrupa şirketlerinden mı yoksa Ukrayna savunma sanayisinden mi karşılanacağı ve 3,3 milyar avronun farklı tedarik kalemleri arasında nasıl dağıtılacağı henüz açıklanmadı.

Bu nedenle finansmanın Ukrayna’nın envanterine hangi sistemleri ve hangi miktarlarda kazandıracağı şu aşamada bilinmiyor.

Yeni ödeme, Avrupa Birliği’nin Ukrayna’ya sağladığı finansal desteğin savunma tedariki boyutunun devam ettiğini gösterirken bundan sonraki süreçte 90 milyar avroluk program kapsamında yapılacak diğer ödemeler ve bunların savunma ile diğer bütçe ihtiyaçları arasındaki dağılımı takip edilecek.