Cumhurbaşkanı Erdoğan, 3 Kasım 2026 tarihinde Güney Kore’nin başkenti Seul’de Devlet Başkanı Lee Jae Myung ile bir araya geldi. Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda düzenlenen resmî karşılama töreninin ardından liderler önce baş başa, daha sonra heyetler arası görüşmeler gerçekleştirdi.

Görüşmelerin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın savunma, enerji, teknoloji ve ekonomik ilişkiler üzerinden güçlendirilmesi yönündeki hedefler açıklandı.

Savunma Sanayisinde Ortak Projeler Artırılacak

Görüşmelerin öne çıkan başlıklarından biri, Türkiye ile Güney Kore arasındaki savunma sanayisi iş birliğinin genişletilmesi oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülkenin savunma sanayisinde daha önce yürüttüğü ortak çalışmalara dikkat çekerek Fırtına obüsü ve Altay tankı projelerini örnek gösterdi.

Erdoğan, savunma sanayisinin iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın somut sonuçlar verdiği alanlardan biri olduğunu belirterek mevcut projelerin sayısının artırılması gerektiğini ifade etti.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung da Türkiye ile savunma sanayisi alanındaki iş birliğinin derinleştirilmesi konusunda mutabık kaldıklarını açıkladı.

İki ülke, mevcut projelerin yanı sıra üçüncü ülkelere yönelik ortak savunma sanayisi ihracatı imkânlarını da değerlendirdi.

Türkiye ile Güney Kore arasındaki savunma sanayisi ilişkilerinin geçmişinde, T-155 Fırtına kundağı motorlu obüsünün geliştirilmesinde kullanılan Güney Kore teknolojileri ve Altay ana muharebe tankı programına yönelik teknik iş birlikleri bulunuyor.

Liderlerin açıklamaları, bu tecrübenin yeni projelere taşınmasının hedeflendiğini ortaya koyarken görüşmede belirli bir yeni silah sistemi için sözleşme imzalandığına ilişkin açıklama yapılmadı.

Nükleer Enerji Finansmanında Mutabakat Zaptı İmzalandı

Seul’deki görüşmelerde enerji alanındaki iş birliği de önemli yer tuttu.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, iki ülke arasında nükleer santral finansmanına ilişkin bir mutabakat zaptı imzalandığını duyurdu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise Türkiye Nükleer Enerji şirketi ile Kore Elektrik Enerjisi Kurumu arasında Kasım 2025’te imzalanan mutabakat zaptının enerji alanındaki iş birliği için önemli bir temel oluşturduğunu belirtti.

Görüşmelerde Güney Kore’nin Türkiye’deki nükleer enerji projelerine olası katılımı da ele alındı.

Bu kapsamda Sinop’ta planlanan nükleer güç santrali projesine ilişkin çalışmaların ilerleyişi değerlendirildi.

Türkiye, nükleer enerji üretim kapasitesini artırmak ve enerji ithalatına bağımlılığını azaltmak amacıyla Sinop ve Trakya’da yeni reaktörlerin kurulmasını hedefliyor.

Güney Kore’nin nükleer enerji alanındaki teknolojik birikimi ve santral inşası tecrübesi, iki ülke arasındaki iş birliği görüşmelerinin temel unsurları arasında bulunuyor.

Bununla birlikte finansman alanında imzalanan mutabakat zaptı, Sinop Nükleer Güç Santrali’nin yapımına ilişkin nihai yatırım veya inşaat sözleşmesinin imzalandığı anlamına gelmiyor.

Batarya ve Kritik Teknolojiler Gündemde

Türkiye ile Güney Kore arasındaki görüşmelerde batarya teknolojileri, biyoteknoloji ve kritik mineraller alanlarında iş birliğinin geliştirilmesi de ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, özellikle batarya teknolojilerindeki ortak çalışmalara önem verdiklerini belirtti.

Güney Kore, küresel batarya üretimi ve ileri teknoloji tedarik zincirlerinde önemli sanayi kapasitesine sahip ülkeler arasında bulunuyor.

Türkiye ise elektrikli araçlar, enerji depolama sistemleri ve savunma sanayisinde kullanılan ileri teknoloji bileşenlerine yönelik üretim kapasitesini geliştirmeyi hedefliyor.

Liderlerin görüşmesinde bu alanlarda iş birliğinin genişletilmesi yönündeki irade ortaya konulurken yeni yatırımların büyüklüğü, üretim tesislerinin konumu veya uygulama takvimine ilişkin ayrıntılı bir açıklama yapılmadı.

Ticarette 15 Milyar Dolarlık Hedef

İki lider, ekonomik ilişkilerin geliştirilmesi ve ticaret hacminin artırılması konusunda da görüş alışverişinde bulundu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye ile Güney Kore arasındaki ikili ticaret hacminin 2025 yılında 11 milyar doları aştığını belirtti.

Erdoğan, daha önce belirlenen 15 milyar dolarlık ticaret hacmi hedefine dengeli ve sürdürülebilir biçimde ulaşılmasını sağlayacak adımların görüşüldüğünü açıkladı.

Taraflar, mevcut serbest ticaret anlaşmasının güncellenmesi konusunu da gündeme aldı.

Türkiye ile Güney Kore arasındaki ekonomik ilişkiler, otomotiv, demir yolu sistemleri, enerji, sanayi üretimi ve ileri teknoloji yatırımları gibi farklı alanları kapsıyor.

Seul’deki temaslara Güney Kore’nin otomotiv ve raylı sistemler sektörlerinde faaliyet gösteren şirketlerinin temsilcileri de katıldı.

Ticaret hacminin artırılmasına yönelik hedefler açıklanmasına rağmen bu hedefe ulaşılması için belirlenmiş yeni bir takvim kamuoyuyla paylaşılmadı.

Kore Yarımadası’nda Diplomatik Çözüm Vurgusu

Erdoğan ile Lee’nin görüşmesinde bölgesel ve küresel güvenlik meseleleri de değerlendirildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülkenin uluslararası gelişmelere ilişkin yaklaşımlarının büyük ölçüde örtüştüğünü ifade etti.

Türkiye’nin Kore Yarımadası’nda kalıcı barış ve istikrarın sağlanmasını amaçlayan diyalog temelli yaklaşımı desteklediğini belirten Erdoğan, bölgesel sorunların diplomatik yöntemlerle çözülmesinin önemine dikkat çekti.

Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung da Türkiye’nin Kore Yarımadası’na yönelik barış politikasına verdiği desteği memnuniyetle karşıladı.

İki ülke, Kore Yarımadası’nda barışın desteklenmesi amacıyla diplomatik eş güdümün sürdürülmesi konusunda görüş birliğine vardı.

Stratejik Ortaklıkta Yeni İş Birliği Alanları

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Güney Kore ziyareti, iki ülke arasındaki stratejik ortaklığın savunma sanayisinin ötesinde enerji, teknoloji ve ekonomik ilişkiler üzerinden genişletilmesine yönelik temaslara sahne oldu.

Savunma sanayisinde Fırtına obüsü ve Altay tankı gibi mevcut projelerin geliştirilmesi, nükleer enerji finansmanına ilişkin mutabakat zaptının imzalanması ve batarya teknolojilerindeki iş birliğinin artırılması, görüşmelerin başlıca sonuçları arasında yer aldı.

İki ülkenin ticaret hacmini 15 milyar dolara yükseltme hedefini yinelemesi de ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik ortak yaklaşımı ortaya koydu.

Bununla birlikte yeni savunma projelerinin kapsamı, nükleer enerji yatırımlarının nihai finansman modeli ve teknoloji alanındaki iş birliklerinin uygulama takvimi konusunda ayrıntıların sonraki görüşmelerde netleşmesi bekleniyor.

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, 29 Ekim 2026 tarihinde New York’taki Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi’nde yaptığı açıklamalarda Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları anlaşmazlıklarını ve uluslararası deniz taşımacılığının güvenliğini değerlendirdi.

Yunanistan’ın BM Güvenlik Konseyi dönem başkanlığının sona ermesi dolayısıyla New York’ta bulunan Miçotakis, Türkiye ile Libya arasında 2019 yılında imzalanan Deniz Yetki Alanlarının Sınırlandırılmasına İlişkin Mutabakat Muhtırası’nın Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi tarafından onaylanmasına tepki gösterdi.

Miçotakis, anlaşmanın Yunan adalarının deniz yetki alanları üzerindeki etkisini dikkate almadığını öne sürerek düzenlemenin hukuken geçersiz olduğu görüşünü savundu.

Doğu Akdeniz’de Deniz Yetki Alanları Anlaşmazlığı

Türkiye ile Libya arasında 27 Kasım 2019 tarihinde imzalanan mutabakat muhtırası, iki ülkenin Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasını düzenliyor.

Anlaşma, Türkiye ile Libya arasında belirlenen deniz sınırını esas alırken Yunanistan, özellikle Girit ve çevresindeki adaların deniz yetki alanlarının dikkate alınmadığını savunuyor.

Miçotakis, anlaşmanın coğrafi gerçekleri göz ardı ettiğini ileri sürerek Yunan adalarının deniz yetki alanlarına ilişkin haklarının yok sayılamayacağını belirtti.

Yunanistan Başbakanı, Türkiye ve Libya’nın fiilî bir durum oluşturmaya çalıştığını iddia etti.

Atina yönetimi, söz konusu mutabakat muhtırasının Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne aykırı olduğunu savunuyor.

Türkiye ise anlaşmanın uluslararası hukuka uygun olduğunu, Doğu Akdeniz’deki kıta sahanlığı haklarını esas aldığını ve deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasında hakkaniyet ilkesinin gözetilmesi gerektiğini belirtiyor.

Ankara, Yunanistan’ın adalara ilişkin deniz yetki alanı taleplerinin Türkiye’nin kıta sahanlığı haklarını sınırlandırdığını savunuyor.

Türkiye, Birleşmiş Milletler Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne taraf ülkeler arasında bulunmuyor. Bununla birlikte Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusunda uluslararası hukukun ilgili ilkelerine dayandığını ifade ediyor.

Libya’nın Onay Kararı Tartışmaları Yeniden Gündeme Taşıdı

Türkiye ile Libya arasında 2019’da imzalanan mutabakat muhtırasının Libya’nın doğusundaki Temsilciler Meclisi tarafından onaylanması, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Onay kararına Yunanistan’ın yanı sıra Mısır, Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri de itiraz etti.

Bu ülkeler, anlaşmanın bölgesel güvenlik ve uluslararası hukuk açısından sorun oluşturduğunu savundu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise Türkiye-Libya mutabakat muhtırasının onaylanmasına yönelik Avrupa Birliği ve diğer taraflardan gelen tepkilerin meşru bir dayanağı bulunmadığını belirtti.

Ankara, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanlarına ilişkin politikasını ve Libya ile yaptığı anlaşmayı savunmayı sürdürüyor.

Miçotakis, Libya ile Yunanistan’ın doğal komşular olduğunu belirterek Trablus ve diğer Libyalı siyasi aktörlerin Atina ile doğrudan görüşmeler yürütmesi gerektiğini ifade etti.

Yunanistan Başbakanı, Libya’nın deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konusundaki müzakereleri ciddiyetle ele almasını istedi.

Girit Açıklarındaki Enerji Arama Faaliyetleri

Türkiye-Libya anlaşmasına yönelik tartışmalar, Doğu Akdeniz’deki enerji arama faaliyetleriyle de bağlantılı olarak devam ediyor.

Yunanistan, Girit Adası’nın açıklarında doğal gaz arama faaliyetlerini geliştirmek amacıyla uluslararası enerji şirketleriyle iş birliği yürütüyor.

Bu kapsamda ABD merkezli Chevron’un liderliğindeki bir konsorsiyuma Girit açıklarında doğal gaz arama ruhsatı verildi.

Atina yönetimi, söz konusu faaliyetlerin Yunanistan’ın deniz yetki alanları içerisinde gerçekleştirildiğini savunuyor.

Miçotakis, enerji arama çalışmalarının herhangi bir şekilde engellenmesi riskinin bulunmadığını belirtti.

Türkiye ile Libya arasında imzalanan mutabakat muhtırasının kapsadığı deniz alanlarına ilişkin farklı hukuki yaklaşımlar ise Doğu Akdeniz’deki enerji faaliyetleri ve deniz yetki alanlarının sınırlandırılması konularındaki anlaşmazlıkların devam etmesine neden oluyor.

Karadeniz’de Ticari Gemilere Yönelik Saldırılar

Miçotakis’in açıklamalarında öne çıkan diğer başlık, Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılar oldu.

Yunanistan Başbakanı, Bulgaristan açıklarında deniz insansız araçlarının saldırısına uğradıktan sonra batan Yunanistan bağlantılı bir konteyner gemisinin ardından uluslararası toplumun harekete geçmesi gerektiğini belirtti.

28 Ekim’de meydana gelen saldırının sorumluluğunu üstlenen bir taraf bulunmazken saldırıyı kimin gerçekleştirdiği henüz kesin olarak belirlenemedi.

Olay, Karadeniz’in batısında son dönemde ticari gemilere yönelik gerçekleştirilen saldırıların ardından deniz taşımacılığının güvenliğine ilişkin endişeleri artırdı.

Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın devam ettiği Karadeniz, bölge ülkelerinin enerji, tarım ve sanayi ürünlerinin uluslararası pazarlara ulaştırılmasında önemli bir deniz yolu oluşturuyor.

Türkiye, Bulgaristan, Romanya, Ukrayna, Rusya ve Gürcistan’ın kıyıdaş olduğu Karadeniz’deki güvenlik gelişmeleri, ticari deniz taşımacılığını ve uluslararası tedarik zincirlerini doğrudan etkiliyor.

Seyrüsefer Güvenliği İçin Uluslararası Ateşkes Çağrısı

Yunanistan Başbakanı, Karadeniz’deki ticari gemi hareketlerinin güvence altına alınması amacıyla uluslararası düzeyde bir ateşkes düzenlemesine ihtiyaç duyulduğunu ifade etti.

Miçotakis, özellikle bölgeden gerçekleştirilen tahıl ihracatının kesintisiz sürdürülebilmesinin önemini vurguladı.

Ukrayna’nın tarım ürünleri ihracatına ekonomik açıdan bağımlı olduğunu belirten Yunanistan Başbakanı, savaş nedeniyle depolarda bekleyen tahılın uluslararası pazarlara ulaştırılmasının güçleştiğine dikkat çekti.

Miçotakis, güvenli geçişin sağlanması durumunda Yunan armatörlerin Karadeniz’deki ticari faaliyetlerini yeniden artırmaya hazır olduklarını söyledi.

Yunanistan, dünyanın en büyük ticari denizcilik filolarından birine sahip ülkeler arasında bulunuyor.

Bu nedenle Karadeniz’deki saldırılar ve seyrüsefer güvenliğine ilişkin belirsizlikler, Yunan denizcilik sektörü açısından da önem taşıyor.

Miçotakis, artan riskler nedeniyle gemi kiralama ve sigorta maliyetlerinin önemli ölçüde yükseldiğini belirtti.

Karadeniz’de güvenli deniz taşımacılığının yeniden tesis edilmesine yönelik uluslararası bir düzenlemenin oluşturulması ise çatışan tarafların tutumuna ve diplomatik görüşmelerin sonucuna bağlı bulunuyor.

Kızıldeniz’deki Avrupa Birliği Misyonuna Takviye Talebi

Miçotakis, Karadeniz’deki gelişmelerin yanı sıra Kızıldeniz’deki deniz güvenliği sorunlarına da değindi.

Yunanistan Başbakanı, Avrupa Birliği’nin Kızıldeniz’deki ticari gemileri korumak amacıyla yürüttüğü ASPIDES deniz harekâtının güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

2024 yılında başlatılan ASPIDES Harekâtı, Yemen’deki Husilerin ticari gemilere yönelik saldırıları karşısında seyrüsefer güvenliğini desteklemeyi amaçlıyor.

Miçotakis, Avrupa Birliği’nin bölgedeki güvenlik faaliyetlerine daha fazla savaş gemisi ve askerî unsurla katkı sağlaması gerektiğini savundu.

Yunanistan, İtalya ve Fransa’nın harekâta askerî unsurlarla katıldığını belirten Miçotakis, mevcut katkıların yeterli olmadığını ifade etti.

Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı, Avrupa ile Asya arasındaki ticari deniz taşımacılığının başlıca güzergâhları arasında bulunuyor.

Bölgedeki güvenlik riskleri, ticari gemilerin daha uzun alternatif rotalara yönelmesine, taşıma sürelerinin uzamasına ve lojistik maliyetlerinin artmasına neden olabiliyor.

Miçotakis, Avrupa ülkelerinin hem Körfez bölgesinin güvenliğine yönelik taahhütlerini desteklemek hem de uluslararası ticaret yollarını korumak amacıyla ASPIDES Harekâtı’na daha fazla katkı sunması gerektiğini belirtti.

Rusya’ya Yönelik Yaptırımlara Destek

Yunanistan Başbakanı, Ukrayna’daki savaş ve Rusya’ya yönelik ekonomik yaptırımlar konusunda da değerlendirmelerde bulundu.

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Rusya kaynaklı dizel ihracatına yönelik bazı yaptırımları kaldırmasının ardından Atina’nın tutumuna ilişkin soruları yanıtlayan Miçotakis, Yunanistan’ın Rusya’ya yönelik yaptırımları desteklemeyi sürdürdüğünü açıkladı.

Miçotakis, Moskova üzerindeki ekonomik baskının korunması gerektiğini savundu.

Yunanistan Başbakanı, Rusya’nın savaşı sürdürmesi durumunda ekonomik sonuçlarla karşılaşması gerektiğini belirterek yaptırımların bu yönde bir araç olduğunu ifade etti.

Atina yönetiminin açıklamaları, Yunanistan’ın Ukrayna savaşına ilişkin Avrupa Birliği yaptırım politikalarına desteğini sürdürdüğünü ortaya koydu.

Doğu Akdeniz ve Deniz Güvenliği Gündemde

Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis’in açıklamaları, Doğu Akdeniz’deki deniz yetki alanları anlaşmazlıkları ile Karadeniz ve Kızıldeniz’deki seyrüsefer güvenliği sorunlarını aynı diplomatik gündemde bir araya getirdi.

Türkiye-Libya deniz yetki alanları anlaşmasına yönelik itirazlarını yineleyen Atina, Libya ile doğrudan müzakere yürütülmesini isterken Ankara anlaşmanın hukuki ve siyasi geçerliliğini savunmayı sürdürüyor.

Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırılar ve Kızıldeniz’deki güvenlik riskleri ise bölgesel anlaşmazlıkların uluslararası ticaret üzerindeki etkilerini gündemde tutuyor.

Miçotakis’in açıklamalarında yer alan uluslararası ateşkes çağrısı ve ASPIDES Harekâtı’nın güçlendirilmesi talebi, Yunanistan’ın deniz güvenliğini dış politika öncelikleri arasında değerlendirmeye devam ettiğini gösteriyor.

Bununla birlikte Türkiye ile Libya arasındaki deniz yetki alanları anlaşmazlığında yeni bir uzlaşma açıklanmazken Karadeniz’de ticari gemilerin güvenli geçişine ilişkin yeni bir uluslararası ateşkes düzenlemesi de henüz duyurulmadı.

Kanada Başbakanı Mark Carney’in 22 Ekim 2026 tarihinde Ankara’ya gerçekleştirdiği resmî ziyaret, Türkiye ile Kanada arasındaki savunma ilişkilerinde yeni bir diplomatik çerçevenin oluşturulmasına sahne oldu.

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilen baş başa ve heyetler arası görüşmelerin ardından iki ülke arasında savunma, hava ulaştırması ve enerji alanlarında üç anlaşma imzalandı.

Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı’na Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ile Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand imza attı.

Anlaşma, iki ülkenin savunma sanayii alanında mevcut ilişkilerini geliştirmeyi ve ortak çıkar alanlarında yeni iş birliği fırsatlarını değerlendirmeyi amaçlıyor.

Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, imzalanan mutabakatın iki NATO müttefikinin savunma ortaklığını güçlendirme yönündeki siyasi iradesini ortaya koyduğunu belirtti.

Savunma Sanayii Ortaklıkları Genişletilecek

Türkiye ve Kanada liderleri tarafından yayımlanan ortak açıklamada, savunma ve güvenlik iş birliğinin ikili ilişkilerde öncelikli alanlardan biri olacağı vurgulandı.

Açıklamaya göre imzalanan Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı, daha önce kabul edilen Savunma İş Birliği Niyet Beyanı üzerine inşa ediliyor.

Bu çerçevede savunma sanayii ortaklıklarının genişletilmesi, ortak çıkar alanlarında yeni iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesi ve iki ülke arasındaki kurumsal temasların sürdürülmesi hedefleniyor.

Mutabakatın kapsamı, belirli bir savunma sisteminin tedarikinden veya tek bir ortak üretim projesinden daha geniş bir iş birliği yaklaşımına dayanıyor.

Bununla birlikte açıklanan belgelerde ortak üretime başlanacak belirli bir platform, teknoloji transferinin kapsamı, tedarik edilecek sistemler veya anlaşmanın mali büyüklüğüne ilişkin ayrıntılar paylaşılmadı.

Dolayısıyla imzalanan mutabakat, doğrudan sonuçlandırılmış bir savunma tedarik sözleşmesinden ziyade gelecekteki projelerin geliştirilmesini kolaylaştıracak bir iş birliği çerçevesi oluşturuyor.

NATO Müttefikleri Arasında Stratejik Ortaklık

Ankara’daki görüşmelerin en önemli sonuçlarından biri, Türkiye ile Kanada arasındaki ilişkilerin stratejik ortaklık düzeyine yükseltilmesi oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Başbakan Carney’in ortak açıklamasıyla başlatılan Türkiye-Kanada Stratejik Ortaklığı, iki ülke arasındaki siyasi diyaloğun, ekonomik ilişkilerin ve güvenlik iş birliğinin geliştirilmesini amaçlıyor.

Liderler, NATO müttefikliği temelinde savunma ve güvenlik alanlarında hem ikili hem de çok taraflı iş birliğinin derinleştirilmesi konusunda mutabık kaldı.

Ortak açıklamada Ukrayna, Güney Kafkasya ve Orta Doğu’daki gelişmeler de ele alınırken Avrupa-Atlantik güvenliği ve bölgesel istikrarın desteklenmesi yönündeki iş birliği iradesi teyit edildi.

Türkiye ve Kanada’nın NATO üyeliği, savunma sanayii alanındaki yeni ortaklığın askerî birlikte çalışabilirlik ve müttefik ülkeler arasındaki teknolojik iş birliği bakımından önemini artırıyor.

Ancak NATO müttefikliği, iki ülkenin bütün savunma sistemleri arasında doğrudan teknik uyumluluk bulunduğu anlamına gelmiyor. Bu tür bir birlikte çalışabilirlik, ilgili platformların teknik özelliklerine, standartlarına ve entegrasyon süreçlerine bağlı olarak değerlendiriliyor.

Savunma Sanayii Başkanı Görgün de Kanada ile ilişkilerin stratejik ortaklık düzeyine taşınmasına yönelik temaslara katıldığını belirterek savunma sanayiinin ikili ilişkilerdeki öncelikli konumuna dikkat çekti.

Savunma Finansmanı da Gündeme Geldi

Türkiye-Kanada görüşmelerinde savunma sanayii projelerinin finansmanına ilişkin uluslararası girişimler de ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Kanada’nın öncülüğünde oluşturulması planlanan Savunma, Güvenlik ve Dayanıklılık Bankasının iki ülke arasındaki savunma sanayii iş birliğine katkı sağlamasını beklediklerini açıkladı.

Söz konusu girişim, müttefik ülkelerin savunma sanayilerine finansman sağlanmasına yönelik yeni bir mekanizma oluşturulması hedefiyle gündemde bulunuyor.

Savunma sanayiinde uluslararası ortaklıkların geliştirilmesi, yalnızca teknoloji ve üretim kabiliyetlerine değil, projelerin finansmanına ve uzun vadeli yatırım koşullarına da bağlı.

Bu nedenle savunma finansmanına ilişkin mekanizmaların geliştirilmesi, gelecekteki ortak projelerin uygulanabilirliği açısından önem taşıyor.

Bununla birlikte Ankara’daki görüşmelerin ardından Türkiye veya Kanada merkezli belirli bir savunma projesine bu banka aracılığıyla finansman sağlanacağına ilişkin somut bir karar açıklanmadı.

Savunma İlişkilerinde Önceki Kısıtlamalar

Türkiye ile Kanada arasındaki savunma ilişkileri, geçmiş yıllarda ihracat izinleri ve savunma teknolojilerinin transferine ilişkin kısıtlamalardan etkilenmişti.

Kanada, Türk savunma sanayiine yönelik bazı ihracat izinlerini askıya almış, daha sonra belirli savunma ürünlerinin Türkiye’ye ihracatına yönelik kısıtlamalar uygulamıştı.

Özellikle insansız hava araçlarında kullanılan bazı Kanada menşeli sistemler, iki ülke arasındaki savunma ticaretinde anlaşmazlık konusu olmuştu.

2024 yılında Kanada’nın Türkiye’ye yönelik savunma ihracatı kısıtlamalarında değişikliğe gitmesi, iki ülke arasındaki teknik ve ticari temasların yeniden geliştirilmesi bakımından önemli bir aşama oluşturdu.

Ankara’da imzalanan yeni mutabakat ise bu sürecin ardından savunma sanayii ilişkilerinin daha kapsamlı bir ortaklık çerçevesine taşınması yönünde atılan diplomatik adım olarak öne çıkıyor.

Bununla birlikte mutabakatın imzalanması, bütün savunma ürünleri için ihracat izinlerinin otomatik olarak verileceği veya ulusal ihracat kontrol süreçlerinin ortadan kalkacağı anlamına gelmiyor.

Savunma ürünlerinin uluslararası ticaretinde ilgili ülkelerin mevzuatı ve izin süreçleri uygulanmaya devam ediyor.

Ticaret ve Enerjide Yeni Hedefler

Kanada Başbakanı Carney’in ziyareti sırasında savunma sanayiinin yanı sıra ekonomik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik kararlar da alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, iki ülke arasındaki yaklaşık 3 milyar dolarlık ticaret hacminin ilk aşamada 5 milyar dolara, ardından 10 milyar dolara çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı.

Bu kapsamda Türkiye ile Kanada arasında Serbest Ticaret Anlaşması müzakerelerine 2026 yılı sona ermeden başlanması kararlaştırıldı.

Liderler ayrıca üçüncü ülkelerde ortak yatırım ve proje geliştirme fırsatlarını değerlendirdi.

Afrika, Latin Amerika, Orta Asya ve Uzak Doğu, iki ülkenin birlikte faaliyet gösterebileceği potansiyel coğrafyalar arasında gündeme geldi.

Ziyaret sırasında imzalanan diğer belgelerden biri Hava Ulaştırma Antlaşması oldu. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu ile Kanada Dışişleri Bakanı Anita Anand tarafından imzalanan anlaşmayla iki ülke arasındaki hava ulaşımının geliştirilmesi hedefleniyor.

Enerji alanında ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar ile Kanada Enerji Bakanı Tim Hodgson, Enerji Alanında İşbirliğine Dair Ortak Bildiri’yi imzaladı.

Enerji iş birliğinin kapsamına sıvılaştırılmış doğal gaz, madencilik, kritik mineraller ve nükleer enerji gibi alanlar da dâhil edildi.

Savunma ve enerji alanlarında eş zamanlı olarak geliştirilen ilişkiler, Türkiye ile Kanada’nın ortaklığını farklı stratejik sektörlere yayma yaklaşımını ortaya koyuyor.

Yeni Dönemin Belirleyicisi Somut Projeler Olacak

Türkiye ile Kanada arasında imzalanan Savunma Sektörü Ortaklıkları Mutabakat Zaptı, iki NATO müttefikinin savunma sanayii ilişkilerini geliştirme yönündeki iradesini resmî bir çerçeveye taşıdı.

Stratejik ortaklığın başlatılması, savunma iş birliğinin yalnızca teknik ve ticari ilişkiler kapsamında değil, daha geniş bir siyasi ve güvenlik diyaloğunun parçası olarak ele alınmasını sağlıyor.

Türk savunma sanayiinin son yıllarda artan ihracat kapasitesi ve uluslararası pazarlarda faaliyet gösteren platformları, Kanada ile geliştirilecek olası ortaklıklar bakımından önemli bir zemin oluşturuyor.

Kanada’nın savunma teknolojileri ve uluslararası tedarik zincirlerindeki konumu da iki ülke arasındaki iş birliği fırsatlarının değerlendirilmesinde rol oynayabilir.

Ancak yeni dönemin somut sonuçları, imzalanan mutabakatın ardından belirlenecek projelere, ihracat izinlerine, yatırım kararlarına ve kurumsal iş birliği mekanizmalarının uygulanmasına bağlı olacak.

Ankara’daki görüşmelerde henüz belirli bir savunma platformuna ilişkin ortak üretim, tedarik veya teslimat takvimi duyurulmadı.

Bu nedenle Türkiye-Kanada savunma ortaklığının gelecekteki kapsamı, iki ülkenin diplomatik düzeyde ortaya koyduğu iradenin hangi somut savunma sanayii projelerine dönüştürüleceğiyle şekillenecek.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarında Rusya-Ukrayna savaşından Mekke Savunma İttifakı’na, Suriye’de YPG/PYD’nin fesih kararından Karadeniz’de deniz güvenliğine ve Ege’deki gayriaskerî statüdeki adalara kadar geniş bir dış politika ve güvenlik gündemi öne çıktı.

ŞİÖ Üyeliğine Kapı Açık

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Şanghay İşbirliği Örgütü ile ilişkilerini daha ileri seviyelere taşımasının mümkün olduğunu belirtti.

Türkiye’nin Çin’den Orta Asya’ya, Rusya’dan Güney Asya’ya uzanan geniş bir coğrafyada önemli ekonomik ve ticari ilişkilere sahip olduğuna dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, ŞİÖ ile geliştirilen ilişkileri Türkiye’nin çok yönlü dış politika anlayışının bir parçası olarak değerlendirdi.

Türkiye’nin teşkilata tam üyelik perspektifinin mevcut ittifak ilişkilerine alternatif oluşturmadığını vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye’nin teşkilata üyelik perspektifi, bir bloktan bir kopuş, Batı’ya sırt çevirme anlamına asla gelmez. Hedefimiz, 360 derecelik bir vizyonla kendi ağırlığımızı artırmaktır” dedi.

Türkiye, 2012’den bu yana ŞİÖ içerisinde “diyalog ortağı” statüsünde bulunuyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklaması, Ankara’nın mevcut statünün ilerisine geçerek gelecekte tam üyeliği değerlendirebileceğini ortaya koyması açısından önem taşıyor.

Reuters da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarını Türkiye’nin Çin ve Rusya’nın öncülük ettiği ŞİÖ ile ilişkilerini tam üyeliğe kadar taşıma ihtimaline açık olduğu şeklinde değerlendirdi.

Putin İle Rusya-Ukrayna Savaşı Görüşüldü

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Bişkek’te Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştirdiği görüşmenin “çok samimi” ve “verimli” geçtiğini söyledi.

Görüşmede özellikle Rusya-Ukrayna savaşının ele alındığını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, Putin’in de savaşın sona ermesini istediğini ifade etti.

Türkiye’nin savaşın barışçıl yollarla sona erdirilmesi için rol üstlenmeye hazır olduğunu vurgulayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ankara’nın barış sürecine yönelik girişimlerini sürdüreceğini söyledi.

Türkiye, savaşın başlamasından bu yana hem Moskova hem de Kiev ile doğrudan temaslarını sürdüren NATO ülkelerinden biri olurken daha önce İstanbul’da Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında gerçekleştirilen müzakerelere de ev sahipliği yaptı.

S-400 Konusu Putin İle Masaya Geldi Mi?

Cumhurbaşkanı Erdoğan’a, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesi karşılığında Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemlerinin üçüncü bir ülkeye devredilebileceğine ilişkin iddialar da soruldu.

S-400’lerin üçüncü ülkeye devrinin Putin ile görüşmede doğrudan ele alınıp alınmadığı sorusuna Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Sayın Putin’le ikili gündemimizdeki her konuyu ele aldık” yanıtını verdi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan böylece S-400’lerin devri konusunda herhangi bir karar veya mutabakat açıklandığını söylemedi.

Türkiye, Rusya’dan S-400 sistemlerini satın almasının ardından 2019’da F-35 programından çıkarılmış, daha sonra CAATSA kapsamında yaptırımlarla karşı karşıya kalmıştı. Ankara ise programın ortaklarından biri olduğunu ve F-35 projesine önemli finansal ve endüstriyel katkılar sağladığını uzun süredir vurguluyor.

F-35 İçin Görüşmeler Sürüyor

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin F-35 programına yeniden dahil edilmesine yönelik görüşmelerin devam ettiğini açıkladı.

Türkiye’nin başlangıçta F-35 programının ortaklarından biri olduğunu hatırlatan Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye’nin programa tekrar dahil olması konusunda da görüşmelerimiz sürüyor. Amerika’daki süreçlerin bir an önce tamamlanmasıyla bu meselenin geride bırakılacağını düşünüyoruz” dedi.

Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan, F-35 görüşmelerinin Türkiye’nin millî savaş uçağı KAAN veya yerli hava savunma projelerinde değişikliğe yol açmayacağını özellikle vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Tüm bu diplomatik çabalarımızı yürütürken de KAAN’dan vazgeçmiyoruz. Kendi hava savunma sistemlerimizi geliştirmekten vazgeçmiyoruz. Aksine Türkiye’nin seçeneklerini artırıyoruz” ifadelerini kullandı.

Mekke Savunma İttifakı İçin Sekretarya Kurulacak

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında kurulan Mekke Savunma İttifakı da yer aldı.

İstanbul’da gerçekleştirilen ilk Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi toplantısının ittifakın somutlaşması açısından önemli olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, üç ülkenin dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarının toplantıya katıldığını hatırlattı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamasına göre ittifakın bundan sonraki aşamasında öncelikli konulardan biri sekretaryanın kurulması ve işlerlik kazanması olacak.

Toplantıda savunma sanayii iş birliğinin yanı sıra askerî eğitim, askerî standardizasyon, tehdit değerlendirmeleri ile imkân ve kabiliyetlerin paylaşılması gibi operasyonel başlıklar da ele alındı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca ittifaka açık biçimde tepki gösteren ülke sayısının az olduğunu ancak bazı ülkelerin kapalı biçimde rahatsızlık duyduğunu söyledi.

YPG/PYD’nin Fesih Kararına Olumlu Yaklaşım

Suriye’deki gelişmeler de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarının önemli başlıklarından biri oldu.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, YPG/PYD’nin fesih kararından Suriye halkı adına memnuniyet duyduğunu belirterek alınan karar ve entegrasyon sürecini olumlu değerlendirdiklerini söyledi.

Ancak Ankara’nın kararın sahadaki uygulanmasını takip edeceğini de vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Suriye’nin bütün unsurlarıyla tek bir yapı altında birleşmesinin önemine işaret ederek Cumhurbaşkanı Ahmed Şara yönetimindeki entegrasyon sürecinden ümitli olduklarını ifade etti.

Türkiye’nin yaklaşımında fesih kararının ilan edilmesinin yanı sıra bunun sahada uygulanması ve silahlı yapıların merkezi devlet mekanizmasına entegrasyonu belirleyici başlıklar arasında bulunuyor.

Karadeniz İçin Yeni Güvenlik Mekanizması Çağrısı

Rusya-Ukrayna savaşının Karadeniz’deki ticari deniz taşımacılığı üzerindeki etkileri de Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın gündemindeydi.

Karadeniz’de yalnızca Türk bayraklı veya Türk işletmecilere ait gemilerin değil bütün sivil deniz taşımacılığının güvenliğinin Türkiye açısından önemli olduğunu belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, ticari gemilerin çatışmaların hedefi hâline gelmemesi gerektiğini söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Karadeniz’de ticari deniz taşımacılığının güvenliğini kalıcı şekilde sağlayacak bir mekanizmaya ihtiyaç var” dedi.

Karadeniz’deki güvenlik sorunlarının tahıl sevkiyatını da etkilediğine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, özellikle Afrika’da tahıl krizinin yeniden ortaya çıkmaya başladığını belirterek sorun büyümeden girişimde bulunulması gerektiğini ifade etti.

Yunanistan’a Adaların Silahlandırılması Mesajı

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamalarındaki bir diğer güvenlik başlığı Ege oldu.

Yunanistan’ın gayriaskerî statüdeki adalardaki askerî kapasitesini artırmasına ilişkin bir soruya yanıt veren Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin iyi komşuluk ilişkilerinden yana olduğunu ancak haklarının ihlal edilmesine izin vermeyeceğini söyledi.

Uluslararası anlaşmaların ihlal edilmesinin kimseye fayda sağlamayacağını belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin serinkanlı tutumunun zayıflık olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Yunanistan’a gayriaskerî statüdeki adaları silahlandırmaktan vazgeçmesi çağrısında bulunarak Ankara’nın bölgede barış, güvenlik ve istikrar için çalışmayı sürdüreceğini ifade etti.

Dış Politikada “360 Derecelik Vizyon” Vurgusu

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Kırgızistan dönüşündeki açıklamaları, Ankara’nın güvenlik ve dış politika gündeminde birbirinden farklı kanalları eş zamanlı yürütme yaklaşımını ortaya koydu.

Bir tarafta ŞİÖ ile ilişkilerin tam üyelik ihtimalini de kapsayacak şekilde geliştirilmesi gündemde tutulurken diğer tarafta NATO müttefiki ABD ile F-35 programına dönüş görüşmeleri devam ediyor. Rusya ile S-400, enerji ve Ukrayna savaşı gibi başlıklardaki temaslar sürerken Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan ile Mekke Savunma İttifakı’nın kurumsal yapısını oluşturmaya hazırlanıyor.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ise bu yaklaşımı Türkiye’nin mevcut ittifaklarından uzaklaşması olarak değil, ülkenin seçeneklerini artırmayı hedefleyen “360 derecelik” bir dış politika vizyonu olarak tanımladı.

Şanghay İşbirliği Örgütü’nün 25. kuruluş yıl dönümüne denk gelen Devlet Başkanları Konseyi toplantısı, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’teki Yntymak Ordo kompleksinde gerçekleştiriliyor.

Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Cabarov’un ev sahipliğindeki zirveye Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yanı sıra Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko’nun da aralarında bulunduğu çok sayıda lider katıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Putin ve Lukaşenko Ayaküstü Görüştü

Zirve oturumları sırasında Cumhurbaşkanı Erdoğan, Putin ve Lukaşenko gayri resmî bir görüşmede bir araya geldi.

Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov’un aktardığı bilgilere göre üç lider ayaküstü sohbet gerçekleştirdi. Görüşmeye ilişkin kamuoyuyla paylaşılan fotoğraflarda Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Putin’in yan yana olduğu, Lukaşenko’nun da görüşmeye katıldığı görüldü.

Üç lider arasındaki temasta bölgedeki son gelişmeler değerlendirildi.

Görüşmede ayrıca devam eden ateşkes girişimleri ile Türkiye’nin Şanghay İşbirliği Örgütü ile ilişkilerinin de gündeme geldiği aktarıldı. Liderlerin bölgesel istikrarın korunması ve barış çabalarına ilişkin başlıkları değerlendirdiği belirtildi.

Türkiye 2012’den Bu Yana Diyalog Ortağı

Türkiye, Şanghay İşbirliği Örgütü’ne üye olmamakla birlikte 2012’den bu yana örgütün “diyalog ortağı” statüsünde bulunuyor.

ŞİÖ’nün mevcut üyeleri arasında Çin, Rusya, Hindistan, Pakistan, İran, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan ve Özbekistan bulunuyor.

Türkiye’nin örgütle ilişkileri özellikle son yıllarda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ŞİÖ zirvelerine katılımıyla daha görünür hâle geldi.

ŞİÖ; güvenlik ve terörle mücadele alanlarındaki başlangıçtaki iş birliği çerçevesini zaman içerisinde ekonomi, enerji, ulaştırma, ticaret ve bölgesel bağlantısallık gibi alanlara genişletti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan ŞİÖ İle İş Birliği Mesajı

Devlet Başkanları Konseyi toplantısının ardından gerçekleştirilen ŞİÖ Plus toplantısında konuşan Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin örgütle ilişkilerini geliştirme iradesini vurguladı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Şanghay İşbirliği Örgütü’nü “yükselen bir yıldız” olarak gördüklerini belirterek örgütle her alanda iş birliğinin ilerletilmesi için çalışacaklarını söyledi.

ŞİÖ’nün yaklaşık 3,5 milyar insanı ve 35 trilyon dolarlık gayrisafi yurt içi hasılayı temsil ettiğine dikkat çeken Cumhurbaşkanı Erdoğan, örgütün çok kutuplu uluslararası sistem içerisinde önemli bir konuma ulaştığını ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, ŞİÖ’nün yalnızca barış ve istikrar alanında değil, güvenli ulaştırma koridorlarının oluşturulması ve enerji arz güvenliğinin sağlanmasında da rol oynayabileceğini belirtti.

Orta Koridor İle Kuşak ve Yol Vurgusu

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşmasında öne çıkan başlıklardan biri de ulaştırma koridorları oldu.

Türkiye’nin Hazar Geçişli Orta Koridor girişiminin Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi ile uyumlaştırılmasını istediğini belirten Cumhurbaşkanı Erdoğan, bu kapsamda ŞİÖ bünyesindeki iş birliğine önem verdiklerini söyledi.

Orta Koridor, Türkiye’den başlayarak Kafkasya ve Hazar Denizi üzerinden Orta Asya’ya, buradan da Çin’e uzanan ulaştırma güzergâhını oluşturuyor. Güzergâh, Avrupa ile Asya arasındaki ticarette Rusya’nın kuzeyinden ve İran’ın güneyinden geçen rotalara alternatif bir bağlantı sağlıyor.

Mekke Savunma İttifakı da Zirvenin Gündemindeydi

Cumhurbaşkanı Erdoğan, konuşmasında Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında oluşturulan Mekke Savunma İttifakı’na da değindi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, bölgesel sahiplenme ve kolektif caydırıcılık temelinde oluşturulan ittifakın bölgesel ve küresel barış ile istikrara katkı sağlayacağını ifade etti.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi de ilk toplantısını 31 Ağustos’ta İstanbul’da gerçekleştirmişti.

Toplantının ardından Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, üçlü yapının resmî adının “Mekke Savunma İttifakı” olarak belirlendiğini ve yapının yeni ülkelerin katılımına açık olduğunu açıklamıştı.

ŞİÖ Çok Kutupluluk Vurgusuyla Toplandı

Şanghay İşbirliği Örgütü Zirvesi, Rusya-Ukrayna savaşı, Orta Doğu’daki çatışmalar ve ABD ile İran arasındaki gerilimin sürdüğü bir dönemde gerçekleştiriliyor.

Zirvede konuşan Çin Devlet Başkanı Şi Cinping de diyalog ve istişare yoluyla ortak güvenliğin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Çin, ŞİÖ’yü Kuşak ve Yol Girişimi ile Pekin’in küresel güvenlik ve kalkınma girişimlerinin uygulanmasında önemli platformlardan biri olarak görüyor.

ŞİÖ’nün Çin, Rusya, Hindistan, İran ve Pakistan gibi önemli bölgesel güçleri aynı yapı içerisinde bulundurması, örgütün Avrasya’daki siyasi ve ekonomik ağırlığını artırıyor.

Türkiye ise üye olmamasına rağmen diyalog ortağı olarak örgütle ilişkilerini sürdürürken Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Bişkek’te verdiği mesajlar, Ankara’nın ŞİÖ ile ekonomi, ulaştırma, enerji ve güvenlik alanlarındaki iş birliğini geliştirme yaklaşımının devam ettiğini ortaya koydu.

Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın anlaşmayı imzalamasından memnuniyet duyduğunu belirterek gelişmenin Orta Doğu ülkelerinin bir araya gelmesi ve kendi savunma kapasitelerini daha anlamlı biçimde güçlendirmeleri açısından önem taşıdığını ifade etti. ABD Başkanı anlaşmayı “büyük, cesur ve önemli bir ilk adım” olarak nitelendirdi.  

Trump’ın açıklaması, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın imzalanmasının ardından Washington’dan gelen en dikkat çekici değerlendirmelerden biri oldu. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan tarafından oluşturulan yeni yapı; ortak savunmanın yanı sıra siyasi ve askerî koordinasyonun geliştirilmesini, müşterek tatbikatları ve savunma sanayii alanındaki iş birliğinin derinleştirilmesini öngörüyor.  

Anlaşma kapsamında üç ülkenin üst düzey siyasi ve askerî makamları arasında koordinasyon mekanizmalarının oluşturulması planlanıyor. Kara, deniz, hava ve siber alanlarda müşterek faaliyetlerin geliştirilmesinin yanı sıra insansız sistemler, elektronik harp ve yapay zekâ gibi alanlarda iş birliği yapılması da anlaşmanın öne çıkan unsurları arasında bulunuyor. Savunma sanayiinde ortak geliştirme, üretim ve teknoloji transferi de yeni mekanizmanın önemli başlıkları arasında yer alıyor.  

Trump’ın açıklamasında özellikle ülkelerin kendi savunmalarını güçlendirmesine yaptığı vurgu dikkat çekti. Bu yaklaşım, Washington’ın son yıllarda müttefik ve ortaklarının bölgesel güvenlik konusunda daha fazla sorumluluk üstlenmesine yönelik söylemiyle de örtüşüyor. Nitekim uluslararası basındaki değerlendirmelerde Mekke Anlaşması’nın bölgesel güvenlik sorumluluğunun daha fazla yerel aktörler tarafından üstlenilmesine yönelik eğilimin bir parçası olarak okunabileceği belirtiliyor.  

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın mevcut ittifakların alternatifi olmadığı daha önce Türk yetkililer tarafından vurgulanırken, yapının gelecekte başka ülkelerin katılımına açık olabileceği de belirtilmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan son olarak Mısır’ın anlaşmaya katılmasının mümkün olabileceğini açıklamıştı.  

Trump’ın anlaşmaya açık destek vermesi, yeni savunma mekanizmasının Washington tarafından nasıl karşılanacağına ilişkin tartışmalar açısından da önem taşıyor. ABD Başkanı’nın açıklaması, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki yeni güvenlik yapılanmasını Washington’a alternatif bir blok olarak değerlendirmek yerine, bölgesel ülkelerin savunma sorumluluğunu daha fazla üstlendiği bir girişim olarak gördüğüne işaret ediyor.  

Böylece Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın ardından ABD’den de olumlu bir siyasi mesaj gelmiş oldu. Trump’ın anlaşmayı bir “ilk adım” olarak nitelendirmesi ise Washington’ın yeni mekanizmanın ilerleyen dönemde nasıl şekilleneceğini yakından takip edeceğine yönelik önemli bir işaret olarak değerlendirilebilir.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nı bu yaklaşımın somut sonuçlarından biri olarak değerlendiren Erdoğan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın attığı adımın ortak güvenlik anlayışını güçlendirdiğini ifade etti. Anlaşmanın temelindeki yaklaşımı “Birimizin güvenliği hepimizin güvenliğidir.” sözleriyle açıklayan Erdoğan, üç ülkenin oluşturduğu yapının bölgenin geleceğine ilişkin ortak bir stratejik iradeyi yansıttığını kaydetti.

Erdoğan’ın açıklamalarında anlaşmanın kolektif caydırıcılık boyutu da öne çıktı. Mekke Anlaşması’nın belirli bir devlete karşı oluşturulmuş askerî blok şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Erdoğan, yapının gerilim ve çatışma yerine diplomasi, diyalog ve iş birliğini öncelediğini ifade etti.

Cumhurbaşkanı Erdoğan ayrıca anlaşmanın yalnızca mevcut üç tarafla sınırlı, kapalı bir güvenlik yapılanması olarak tasarlanmadığını belirtti. Mekke Anlaşması’nın diğer “kardeş ülkelere” de açık olduğunu söyleyen Erdoğan’ın açıklamaları, üçlü yapının ilerleyen dönemde daha geniş bir bölgesel güvenlik mekanizmasına dönüşebilme ihtimalini de gündeme getirdi.

Türkiye’nin bölgesel güvenlik vizyonuna ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Erdoğan, Körfez’den Hürmüz’e, Lübnan’dan Suriye’ye uzanan geniş coğrafyada devletlerin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesini esas alan bir düzeni savunduklarını belirtti. Erdoğan, güvenlik ile ekonomik kalkınma ve refahın birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini vurgularken, Türkiye’nin bölgesel gelişmeler karşısında yalnızca gözlemleyen bir aktör olmayacağını ifade etti.

Erdoğan’ın açıklamaları, Mekke Anlaşması’nın imzalanmasının ardından Ankara tarafından yapılan açıklamalarla da aynı çizgide ilerliyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan daha önce anlaşmanın hiçbir ülkeyi hedef almadığını belirtmiş, bölgesel istikrar ve güvenliğin güçlendirilmesini amaçlayan bir yapı olduğunu ifade etmişti. İran yönetimi de anlaşmadan endişe duyması için mevcut aşamada bir neden bulunmadığını açıklamıştı.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin Ankara’dan gelen son mesajlar, Türkiye’nin anlaşmayı yeni bir kutuplaşmanın başlangıcı olarak değil, bölge ülkelerinin kendi güvenliklerinde daha fazla sorumluluk üstlendiği bir mekanizma olarak konumlandırdığını gösteriyor. Erdoğan’ın yapının başka ülkelere de açık olduğuna ilişkin açıklaması ise Mekke Anlaşması’nın gelecekteki kapsamı açısından öne çıkan en önemli unsurlardan biri olarak dikkat çekiyor.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in katılımıyla gerçekleştirilen toplantıda imzalanan anlaşmanın, ortak askerî tatbikatlar, savunma teknolojileri alanında iş birliği, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayii projelerinde koordinasyonu kapsadığı belirtildi.  

Anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri ise taraflardan birine yönelik silahlı saldırının üç ülkeye yapılmış sayılmasını öngören kolektif savunma ilkesi oldu. Taraflar, bu düzenlemenin bölgesel caydırıcılığı güçlendirmeyi hedeflediğini vurgularken, anlaşmanın herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmadığını ve savunma amaçlı bir güvenlik mekanizması niteliği taşıdığını ifade etti.  

Üçlü savunma anlaşması, son yıllarda Türkiye ile Suudi Arabistan ve Pakistan arasında gelişen ikili savunma ilişkilerinin yeni bir aşamaya taşındığı şeklinde değerlendiriliyor. Türkiye, gelişmiş savunma sanayii altyapısı ve NATO tecrübesiyle öne çıkarken; Pakistan nükleer caydırıcılığı ve geniş askerî kapasitesiyle, Suudi Arabistan ise finansal gücü ve Körfez’deki stratejik konumuyla ittifakın üç temel unsurunu oluşturuyor.  

Anlaşmanın imzalandığı dönemde Orta Doğu’da devam eden güvenlik krizleri, İran çevresindeki gelişmeler, Gazze savaşı, Yemen’deki istikrarsızlık ve Kızıldeniz’deki güvenlik risklerinin bölgesel iş birliği arayışlarını hızlandırdığı belirtiliyor. Uluslararası değerlendirmelerde, söz konusu anlaşmanın yalnızca askerî değil, aynı zamanda diplomatik ve stratejik açıdan da yeni bir bölgesel güvenlik mimarisinin temelini oluşturabileceği yorumları yapılıyor.  

Uzmanlar, anlaşmanın ortak tatbikatlar, savunma sanayii projeleri ve teknoloji transferi alanlarında yeni iş birliklerine zemin hazırlayabileceğini değerlendirirken, ilerleyen dönemde başka bölgesel aktörlerin de benzer mekanizmalara dahil olmasının gündeme gelebileceğine dikkat çekiyor. Öte yandan anlaşmanın, son yıllarda Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında savunma alanında giderek derinleşen stratejik ortaklığın kurumsal bir çerçeveye kavuştuğunu gösterdiği ifade ediliyor.  

Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde gerçekleştirilen toplantıda, general, amiral ve albayların terfi durumları ile görev süreleri ve emeklilik işlemleri değerlendirildi. Yaklaşık iki saat yirmi dakika süren toplantının ardından alınan kararlar Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın onayıyla yürürlüğe girdi.

30 Ağustos 2026 tarihinden itibaren geçerli olacak kararlar kapsamında 25 general ve amiral bir üst rütbeye yükseltilirken, 69 albay general ve amiral rütbesine terfi ettirildi.

Şûra kararları doğrultusunda 24 generalin görev süresi bir yıl, 530 albayın görev süresi ise iki yıl uzatıldı. Ayrıca yaş haddini dolduran iki general ile kadrosuzluk nedeniyle 61 general ve amiral emekliye sevk edildi.

Komuta kademesinde dikkat çeken değişikliklerden biri Hava Kuvvetleri Komutanlığı’nda yaşandı. Kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayrılan Orgeneral Ziya Cemal Kadıoğlu’nun yerine, Muharip Hava Kuvveti Komutanı Orgeneral Rafet Dalkıran Hava Kuvvetleri Komutanı olarak atandı.

Öte yandan Deniz Kuvvetleri Komutanı Oramiral Ercüment Tatlıoğlu’nun görev süresi ise bir yıl daha uzatıldı.

YAŞ kararlarıyla birlikte Türk Silahlı Kuvvetleri’ndeki general ve amiral sayısı da artacak. Hâlihazırda 328 olan general ve amiral sayısının, 30 Ağustos 2026 itibarıyla 334’e ulaşacağı açıklandı.

Bir üst rütbeye yükselen isimler arasında Hava Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Korgeneral Erdoğan Gür’ün orgeneralliğe terfi etmesi dikkat çekti. Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Tümgeneraller Burhan Aktaş, Ertan İnaltekin ve Alparslan Kılınç korgeneralliğe yükselirken, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Tümamiraller Ramazan Özoğul ve Erhan Aydın koramiralliğe terfi etti. Hava Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Tümgeneral Kemal Turan da korgeneral rütbesine yükseltildi.

Tuğgeneral ve tuğamiral rütbesinden bir üst kademeye yükselen isimler de YAŞ kararlarında yer aldı. Kara Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Şükrü Bilir, Mustafa Büyükköroğlu, İsmail Özcan, Şener Kopal, Ahmet Aşık, Bülent Tanrıverdi, Mehmet Açık, Mustafa Yeter, Coşkun Çelik, Ömer Şahin Selvi, Yüksel Kolcu, İsmail Analı ve Hakan Durmazpınar tümgeneralliğe yükselirken; Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Erhan Akbayrak, Yücel Darcan, Eren Günay ve Kenan Kaan Türkkan tümamiralliğe terfi etti. Hava Kuvvetleri Komutanlığı’ndan Tuğgeneral Cihangir Kemal Yüzçelik de tümgeneral oldu.

Cumhurbaşkanlığı tarafından yayımlanan açıklamada, bir üst rütbeye yükselen, görev süresi uzatılan ve yeni görevlerine atanan personelin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ülkeye hayırlı olması temennisinde bulunulurken, emekliye ayrılan general, amiral ve albaylara da hizmetlerinden dolayı teşekkür edildi.

2026 Yüksek Askerî Şûra kararlarında yer alan terfi, görev süresi uzatma ve emeklilik listeleri aşağıda özetlenmiştir.

2026 YAŞ Kararları Özeti

Komuta Kademesindeki Değişiklikler

Bir Üst Rütbeye Yükselen Üst Düzey Komutanlar

Ayrıntılı Terfi Listeleri:

Kara Kuvvetleri

• Tümgeneralliğe yükselen 13 tuğgeneral
• Tuğgeneralliğe terfi eden 40 albay

Deniz Kuvvetleri

• Koramiralliğe yükselen 2 tümamiral
• Tümamiralliğe yükselen 4 tuğamiral
• Tuğamiralliğe terfi eden 11 albay

Hava Kuvvetleri

• Orgeneralliğe yükselen 1 korgeneral
• Korgeneralliğe yükselen 1 tümgeneral
• Tümgeneralliğe yükselen 1 tuğgeneral
• Tuğgeneralliğe terfi eden 18 albay

Zirvenin Türkiye açısından önemli bir diplomatik başarı olduğunu belirten Erdoğan, 22 yıl aradan sonra Türkiye’de, başkent Ankara’da ise ilk kez düzenlenen NATO Zirvesi’nin Avrupa-Atlantik güvenliği açısından kritik bir dönemde gerçekleştirildiğini söyledi. Zirveye tüm müttefiklerin lider düzeyinde katılım göstermesinin Türkiye’ye duyulan güvenin ve Türk diplomasisinin ulaştığı seviyenin göstergesi olduğunu ifade etti.

Ankara’da düzenlenen zirvede NATO’nun geleceğine yönelik önemli kararların alındığını belirten Erdoğan, Avrupa ülkelerinin daha fazla sorumluluk üstlendiği ve adil külfet paylaşımına dayalı yeni bir dönemin temellerinin atıldığını söyledi.

Türkiye’nin NATO içindeki konumuna da değinen Erdoğan, ittifakın ikinci büyük kara ordusuna sahip olduklarını hatırlatarak, NATO’nun güneydoğu kanadının güvenliğinin uzun yıllardır büyük ölçüde Türkiye tarafından sağlandığını ifade etti. Türkiye’nin kendi savaş uçağını, tankını, gemilerini ve hava savunma sistemlerini geliştirebilen sayılı müttefiklerden biri olduğunu vurgulayan Erdoğan, “NATO’ya yalnızca jeostratejik konumumuzu değil, iki bin yıllık savaş sanatımızı da kazandırdık.” dedi.

NATO’nun yeni güvenlik yaklaşımına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erdoğan, ittifakın birbirine bağımlı ülkelerin değil, birbirine güç katan müttefiklerin oluşturduğu bir yapı olması gerektiğini söyledi. Savunma sanayii alanındaki ticari kısıtlamaların ortak güvenlik anlayışıyla bağdaşmadığını belirten Erdoğan, müttefikler arasındaki savunma sanayii ürünlerine yönelik engellerin kaldırılması çağrısını yineledi.

Avrupa Birliği’nin savunma girişimlerine de değinen Erdoğan, bu çalışmaların NATO’yu tamamlayıcı nitelikte olması gerektiğini, ittifak içinde mükerrer yapılardan kaçınılmasının önem taşıdığını ifade etti.

Basın toplantısında Türkiye’nin hava savunma projeleri de gündeme geldi. Erdoğan, Çelik Kubbe Projesi’nin yalnızca Türkiye için değil, NATO’nun bölgedeki caydırıcılığı açısından da önemli bir kabiliyet olduğunu belirterek, “Birilerinin elinde farklı kubbeler varsa bizde Çelik Kubbe var.” ifadelerini kullandı.

F-35 savaş uçağı programına ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Erdoğan, ABD Başkanı Donald Trump’ın Türkiye’ye olumlu yaklaştığını belirterek, teslimat sürecinin tamamlanması hâlinde bunun ABD’nin verdiği sözü yerine getirdiğinin göstergesi olacağını söyledi.

Türkiye’nin millî muharip uçağı KAAN’da kullanılacak F110 motorlarının tedarik sürecine ilişkin de bilgi veren Erdoğan, bu konuyu daha önce Trump ile görüştüğünü ve ABD tarafından olumlu yaklaşım gördüklerini belirterek süreçte önemli bir sorun beklemediklerini ifade etti.

Savunma sanayiinde son dönemde elde edilen başarıların da altını çizen Erdoğan, BAYKAR’ın uluslararası pazarda önemli siparişler almaya devam ettiğini belirterek, Türk insansız hava araçlarının dünya genelinde güçlü karşılık bulduğunu söyledi.

ABD ile savunma sanayii alanındaki temasların sürdüğünü belirten Erdoğan, özellikle gemi inşa sanayiinde yeni iş birliği fırsatlarının Trump ile yapılan görüşmede ele alındığını ve bu alandaki çalışmaların hızlandırılması konusunda mutabık kalındığını açıkladı.

Rusya-Ukrayna Savaşı’na ilişkin değerlendirmesinde Erdoğan, adil bir barışın kaybedeninin olmayacağını belirterek tarafları yeniden Türkiye’de bir araya getirmeye hazır olduklarını yineledi.

Orta Doğu’daki gelişmelere de değinen Erdoğan, Gazze’deki insani durumun zirvenin gündeminde önemli yer tuttuğunu belirterek bölgenin yeni çatışmaları kaldırabilecek durumda olmadığını, kalıcı barış ve istikrar için diplomatik çabaların artırılması gerektiğini söyledi.

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilim konusunda da Türkiye’nin diplomatik girişimlerini sürdürdüğünü ifade eden Erdoğan, boğazın yeni bir çatışma alanına dönüşmesini istemediklerini belirtti.

Mavi Vatan yaklaşımının Türkiye açısından stratejik önemini koruduğunu vurgulayan Erdoğan, bu kavramın hem denizlerde hem de ulusal güvenlik anlayışında kullanılmaya devam edeceğini söyledi.

Avrupa Birliği üyelik sürecine de değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin uzun yıllardır bekletildiğini belirterek, AB’nin artık Türkiye’ye yönelik yaklaşımını değiştirmesi gerektiğini ifade etti.

NATO Zirvesi sonrasında yaptığı kapsamlı değerlendirmede Erdoğan’ın verdiği mesajlar, Türkiye’nin önümüzdeki dönemde NATO içindeki rolünü, savunma sanayiindeki hedeflerini ve bölgesel güvenlik politikalarındaki önceliklerini ortaya koyan önemli açıklamalar olarak öne çıktı.