SeaAirSpace 2026 kapsamında analizlerime devam ediyorum. ABD’nin deniz gücünü yeniden inşa etme yönündeki iradesi güçlenirken, ortaya konan hedefler ile mevcut endüstriyel kapasite arasındaki uyumsuzluk, stratejik bir tartışmayı da beraberinde getiriyor. Özellikle ABD Başkanı Donald Trump tarafından desteklenen ve Altın Filo (Golden Fleet) olarak adlandırılan yeni yaklaşım, yalnızca platform üretimini değil, doğrudan ABD gemi inşa ekosisteminin yeniden ayağa kaldırılmasını hedefliyor.
2027 savunma bütçesinde toplam harcamaların 1,5 trilyon dolara çıkarılması ve bunun 65,8 milyar dolarının doğrudan gemi inşa sanayiine ayrılması, bu yaklaşımın ölçeğini ortaya koyuyor. Bu çerçevede ABD Donanması’nın yeni nesil platformu olarak sunulan BBG(X) “Trump-class battleship” projesi, sadece bir gemi programı değil; aynı zamanda politik bir güç projeksiyonu aracı olarak öne çıkıyor. Planlamaya göre ilk geminin 2028’de tedarik edilmesi ve beş yıl içinde üç platform için toplamda 43,5 milyar doların üzerinde harcama yapılması öngörülüyor.
Ancak bu iddialı planlar, sahadaki gerçekliklerle doğrudan çelişiyor.
SeaAirSpace oturumlarında konuşan Deniz Harekât Başkanı Daryl Caudle, mevcut tehdit ortamının “kademeli iyileştirmelerle değil, sistem seviyesinde dönüşümle” karşılanabileceğini vurgularken, özellikle zaman faktörüne dikkat çekmişti. Caudle’ın vurguladığı kritik nokta şuydu: “Mevcut süreçler ve zaman çizelgeleriyle devam edilmesi halinde ABD Donanması’nın rekabet avantajını yeniden kazanması mümkün değil.”
Tam da bu noktada bütçe dokümanlarında ortaya konan BBG(X) takvimi ile bu stratejik uyarı arasında belirgin bir tezat oluşuyor. Zira ABD’nin bugün karşı karşıya olduğu temel sorun, yeni platform tasarlamak değil, bu platformları zamanında ve sürdürülebilir şekilde üretebilecek endüstriyel altyapıya sahip olmamak.
Bu durum, doğrudan tersane kapasitesi ve altyapı sorunlarına işaret ediyor. ABD Donanma Sekreteri John C. Phelan tarafından yapılan açıklamalar, bu zafiyetin boyutunu açıkça ortaya koyuyor. Phelan’ın ifadesiyle bazı kritik liman altyapılarının yarısı kullanılamaz durumda ve mevcut operasyonlar üç kat daha uzun sürüyor. Daha çarpıcı olan ise, bu tür altyapı yatırımlarının geri dönüş süresinin yalnızca 14 ay olmasına rağmen, sistematik bir yatırım kararının alınmamış olması.
Bu noktada gündeme gelen “Tersane Yasası” (Shipbuilding Act), ABD’nin yalnızca askeri değil, aynı zamanda ticari gemi üretimini de kapsayan bütüncül bir sanayi politikası ihtiyacını ortaya koyuyor. Çin’in ticari gemi üretimindeki küresel hâkimiyetini askeri kapasiteye sübvanse eden modeli karşısında, ABD’nin benzer bir “çift kullanımlı sanayi ekosistemi” kurma zorunluluğu giderek daha görünür hale geliyor.
Veriler bu tabloyu net biçimde destekliyor. Çin, küresel ticari gemi üretiminin yaklaşık %50’sini gerçekleştirirken, ABD’nin payı %1’in altında kalıyor. Daha çarpıcı bir ifade ise ABD tarafında dile getiriliyor. Çin’in gemi inşa kapasitesi, ABD’nin 236 katına ulaşmış durumda. Bu fark, yalnızca sayısal bir üretim açığı değil, aynı zamanda stratejik zaman üstünlüğünün de Çin lehine kaydığını gösteriyor.
Dolayısıyla “Altın Filo” gibi yüksek profilli projeler, kısa vadede politik ve psikolojik bir etki üretse de, orta ve uzun vadede belirleyici olacak unsur, ABD’nin tersane altyapısını ne kadar hızlı modernize edebileceği ve üretim süreçlerini ne ölçüde hızlandırabileceği olacak.
Sonuç olarak SeaAirSpace 2026’da ortaya çıkan tablo, ABD’nin deniz gücünü yeniden inşa etme iradesinin güçlü olduğunu; ancak bu iradenin henüz endüstriyel gerçeklik ve zaman baskısıyla uyumlu bir modele dönüşmediğini gösteriyor. Caudle’ın “zaman” vurgusu ile bütçedeki uzun vadeli platform takvimleri arasındaki uyumsuzluk giderilmediği sürece, ABD’nin Çin ile deniz gücü rekabetinde aradaki farkı kapatması zor görünüyor.
Bu bağlamda asıl soru şu: ABD, yeni gemiler inşa ederek mi yoksa gemi inşa edebilme kapasitesini yeniden kurarak mı bu yarışta geri dönecek? Mevcut göstergeler, ikinci seçeneğin artık bir tercih değil, zorunluluk olduğunu ortaya koyuyor.
Türkiye bu konuda stratejik bir ortak olarak ABD’nin dikkatini çekebilecek mi, göreceğiz.
