F-35 parçaları Hong Kong üzerinden gündeme gelen bir sevkiyat olayıyla ABD’de incelemeye konu oldu. Politico’nun konu hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haberine göre, Avustralya’dan ABD’ye onarım amacıyla gönderilen kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II parçaları planlanan rotadan çıkarak Hong Kong’a yönlendirildi. ABD Kongresi olayın nasıl gerçekleştiğini ve sevkiyatın güvenlik açısından oluşturabileceği riskleri inceliyor.
Politico’nun 18 Eylül’de yayımladığı habere göre, kullanılamaz durumdaki F-35 parçaları onarım amacıyla Avustralya’dan ABD’ye gönderiliyordu. Ancak sevkiyat planlanan rotanın dışına çıkarak Hong Kong’a yönlendirildi.
Olayın ardından ABD Temsilciler Meclisi Silahlı Hizmetler Komitesi de sürece ilişkin inceleme başlattı. Komite Sözcüsü Heather Vaughan, Politico’ya yaptığı açıklamada komitenin olaydan haberdar olduğunu ve konuyla ilgili birden fazla bilgilendirme aldığını belirtti.
F-35 Müşterek Program Ofisi Politico’ya Yanıt Verdi
Politico, haber kapsamında Pentagon bünyesindeki F-35 Müşterek Program Ofisine (JPO) da ulaştı.
JPO, Politico’ya yaptığı açıklamada kullanılamaz durumdaki F-35 Lightning II bileşenlerinin sevkiyatında yaşanan bir sorundan haberdar olduklarını bildirdi. Açıklamada, ABD makamları ve sektör ortaklarıyla birlikte söz konusu parçaların geri alınması, olayın araştırılması ve benzer bir durumun tekrar yaşanmasını engelleyecek tedbirlerin uygulanması için çalışıldığı belirtildi.
Bununla birlikte olayla ilgili Pentagon veya F-35 Müşterek Program Ofisi tarafından kamuya açık ayrı bir resmî basın duyurusu yayımlanmış değil. JPO’nun konuya ilişkin açıklaması, Politico’nun haber için yönelttiği sorulara verilen yanıt niteliğinde.
Bu nedenle sevkiyatın Hong Kong’a yönlendirildiğine ilişkin temel kaynak Politico’nun konu hakkında bilgi sahibi üç kaynağa dayandırdığı haber olurken, JPO sevkiyatta bir sorun yaşandığını ve parçaların geri alınması için çalışma yürütüldüğünü Politico’ya doğruladı.
Sevkiyatta F-35 Kanopisinin de Bulunduğu Bildirildi
Politico’nun kaynaklarına göre Hong Kong’a yönlendirilen sevkiyat içerisinde F-35 savaş uçaklarında kullanılan kokpit kanopisi de bulunuyordu.
F-35’in kanopisi, uçağın düşük görünürlük özelliklerine katkıda bulunan özel malzemeler ve kaplamalar içeren sistemlerden biri. Politico, söz konusu parçanın radar dirençli bir kaplamaya sahip olduğunu ve bu nedenle olayın güvenlik açısından ABD makamlarının dikkatini çektiğini bildirdi.
Ancak parçaların Çin makamları tarafından ele geçirildiğine, incelendiğine veya F-35 programına ilişkin hassas teknik bilgilerin Çin tarafından elde edildiğine dair kamuya açık doğrulanmış bir bilgi bulunmuyor.
Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles da olayın kamuoyuna yansımasının ardından yaptığı açıklamada Avustralya’nın ABD ve F-35 programının ana yüklenicisi Lockheed Martin ile yürütülen incelemeye destek verdiğini belirtti. Marles, mevcut bilgilere göre sevkiyatta hassas ekipman bulunmadığını söyledi.
Parçalar Üçüncü Taraf Bir Şirket Tarafından Taşınıyordu
Politico’nun haberine göre parçaların taşınması F-35 programının ana yüklenicisi Lockheed Martin adına faaliyet gösteren üçüncü taraf bir nakliye şirketi tarafından gerçekleştiriliyordu.
Lockheed Martin ise güvenlik gerekçesiyle belirli sevkiyatların durumu veya şirketin nakliye prosedürleri konusunda ayrıntılı açıklama yapmadı. Şirket, F-35 parçalarının taşınmasında ABD Savunma Bakanlığı ve Savunma Lojistik Ajansı tarafından belirlenen düzenlemelere uyulduğunu ifade etti.
Politico’ya konuşan kaynaklara göre ABD Dışişleri Bakanlığı ve Pentagon yetkilileri olayla ilgili olarak haziran ayında Kongre personeline bilgilendirme yaptı. Böylece sevkiyat sorununun kamuoyuna yansımasından aylar önce ABD makamlarının gündemine girdiği anlaşılıyor.
F-35’in Küresel Lojistik Ağı Gündemde
Olay, F-35 programının uluslararası tedarik ve bakım zincirinin güvenliğini de yeniden gündeme taşıdı.
F-35 programı, üretimden bakım ve yedek parça tedarikine kadar birçok ülkeye yayılan geniş bir lojistik sistem üzerinden yürütülüyor. Programın ortakları ve kullanıcıları arasında yer alan ülkeler, belirli parçaların bakım ve onarımında ortak bir küresel tedarik altyapısından yararlanıyor.
Avustralya da 72 adet F-35A Lightning II savaş uçağıyla programın önemli kullanıcılarından biri. Ülke aynı zamanda F-35’in küresel bakım ve lojistik altyapısının Asya-Pasifik ayağında rol üstleniyor.
Hong Kong’a yönlendirildiği bildirilen parçaların hangi aşamada planlanan rotadan çıktığı ve sevkiyatın neden Hong Kong’a ulaştığı ise henüz kamuoyuna açıklanmış değil.
ABD makamlarının yürüttüğü incelemede parçaların mevcut durumunun, sevkiyat zincirindeki aksaklığın nasıl meydana geldiğinin ve olay sırasında güvenlik prosedürlerinin ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesi bekleniyor.
