Güney Kore Ukrayna krizi, Rusya saflarında savaşırken esir alınan iki Kuzey Koreli askerin Seul’e transferinin kamuoyuna açıklanmasıyla büyüyor. Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, Kiev yönetiminin iki ülke arasında gizlilik konusunda anlaşma bulunduğunu kabul etmemesi ve resmî özür dilememesi hâlinde Ukrayna’ya karşı “ek önlemler” alınacağını açıkladı.
Krizin merkezinde, Rusya saflarında savaşırken Ukrayna güçleri tarafından Ocak 2025’te esir alınan iki Kuzey Koreli asker bulunuyor.
Askerler daha sonra kendi istekleri doğrultusunda Güney Kore’ye gönderildi. Ancak transfer kamuoyuna açıklanmadı.
Bu durum Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin 23 Eylül’de Birleşmiş Milletler Genel Kurulunda yaptığı konuşmayla değişti.
Zelenskiy, Kuzey Kore’nin Rusya’ya gönderdiği askerlerden söz ederken Ukrayna tarafından esir alınan iki Kuzey Koreli askerin Güney Kore’ye transfer edildiğini kamuoyuna açıkladı.
Açıklama Seul’ün sert tepkisine yol açtı.
Güney Kore, askerlerin ve Kuzey Kore’de bulunan ailelerinin güvenliği ile Kore Yarımadası’ndaki diplomatik hassasiyetler nedeniyle transferin gizli tutulması konusunda Kiev ile mutabakata varıldığını savunuyor.
Ukrayna ise iki ülke arasında böyle bir gizlilik anlaşmasının bulunduğunu reddediyor.
Lee’den “Ek Önlemler” Uyarısı
Güney Kore Devlet Başkanı Lee Jae Myung, anlaşmazlığın devam etmesi üzerine Ukrayna’ya yönelik açıklamalarının tonunu sertleştirdi.
Lee, Ukrayna’nın gizlilik konusunda varılan mutabakatı reddetmeye ve resmî özür dilememeye devam etmesi hâlinde Seul yönetiminin “ek önlemler” alacağını söyledi.
Güney Kore yönetimi bu önlemlerin ne olacağını henüz açıklamadı.
Seul’de gündeme gelen seçeneklerden biri Güney Kore’nin Ukrayna Büyükelçisi Park Ki-chang’ın geri çağrılması. Lee’nin barış diplomasisi özel danışmanı Song Young-gil, Ukrayna’nın Seul’deki temsilcisine resmî itiraz iletilmesinin ardından Kiev’in tutumunu değiştirmemesi durumunda büyükelçinin geri çağrılmasının bir sonraki diplomatik adım olabileceğini söyledi.
Ancak bu yönde alınmış resmî bir karar bulunmuyor.
Güney Kore Dışişleri Bakanlığı daha önce Ukrayna’nın Seul Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Andrii Vieshkin’i Bakanlığa çağırarak resmî protestosunu iletmişti.
Seul Yazılı Belgelerin Bulunduğunu Söylüyor
Taraflar arasındaki anlaşmazlığın en önemli noktası gizlilik mutabakatının gerçekten bulunup bulunmadığı.
Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi, Ukrayna’nın askerlerin transferinin gizli tutulmasını ilk talep eden taraf olduğunu açıkladı.
Güney Kore makamları ayrıca iki ülke arasında yapılan görüşmelerde gizlilik konusunda açık bir mutabakata varıldığını ve bunu gösteren yazılı kayıtların bulunduğunu belirtiyor.
Seul’e göre gizlilik talebi yalnızca diplomatik nedenlere dayanmıyordu.
İki askerin kimliklerinin ve Güney Kore’ye gönderildiklerinin açıklanmasının Kuzey Kore’de bulunan aileleri açısından güvenlik riski oluşturabileceği değerlendiriliyordu.
Ukrayna tarafı ise resmî bir gizlilik anlaşmasının varlığını reddediyor.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha yaşananları bir “diplomatik yanlış anlaşılma” olarak nitelendirirken Kiev’in Güney Kore ile ilişkileri onarmak istediğini söyledi.
Bu nedenle kriz şu aşamada askerlerin transferinden çok, transferin hangi koşullarda gerçekleştirildiği ve tarafların gizlilik konusunda ne üzerinde anlaştığı sorusuna odaklanmış durumda.
Lee’den Kiev’e Ağır Suçlama
Gerilimi artıran bir başka gelişme ise Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kyrylo Budanov’un Kore Yarımadası’ndaki son güvenlik gelişmelerine ilişkin açıklaması oldu.
Budanov, bölgede durumun her geçen gün daha gergin hâle geldiğini ve kontrol edilemez sonuçlara yol açabilecek bir tetikleyici olayın yaşanmasının yalnızca zaman meselesi olduğunu ifade etti.
Lee Jae Myung bu açıklamaya sert tepki gösterdi.
Ukrayna’nın gizlilik anlaşmasını kabul edip özür dilemesi yönündeki talebe cevap vermek yerine Kore Yarımadası’nda yakın bir askerî çatışma ihtimalinden söz ettiğini belirten Lee, Kiev’i “Kore Yarımadası’nda savaş çıkarmaya çalışmakla” suçladı.
Bu ifade Güney Kore Devlet Başkanı’nın Ukrayna’ya yönelik bugüne kadarki en sert açıklamalarından biri oldu.
Ancak Lee’nin sözleri Güney Kore hükümetinin Ukrayna’nın gerçekten Kore Yarımadası’nda bir savaş çıkarmaya yönelik operasyon yürüttüğünü kanıtladığı anlamına gelmiyor. Açıklama, Lee’nin Budanov’un sözlerine yönelik siyasi değerlendirmesini yansıtıyor.
DMZ’deki Patlama Gerilimi Artırdı
Budanov’un açıklamalarının arka planında Kore Yarımadası’nda aynı dönemde yaşanan ayrı bir güvenlik krizi bulunuyor.
21 Eylül’de Koreler arasındaki Askerden Arındırılmış Bölge’de keşif faaliyeti yürüten iki Güney Koreli asker bir mayının patlaması sonucu ağır yaralandı.
Seul yönetimi patlamaya Kuzey Kore kaynaklı mayınların neden olduğunu belirterek Pyongyang’dan özür talep etti ve gerekli olması durumunda karşılık verilebileceği uyarısında bulundu.
Kuzey Kore ise suçlamaları reddetti.
Kuzey Kore lideri Kim Jong Un’un kız kardeşi Kim Yo Jong, Pyongyang’ın Güney Kore askerlerini hedef almak amacıyla mayın yerleştirdiği iddiasını kabul etmedi.
Birleşmiş Milletler Komutanlığı ise olayın Kore Savaşı’nı durduran Ateşkes Anlaşması’nın ihlali olduğunu açıkladı.
Dolayısıyla Seul-Kiev diplomatik krizinin büyüdüğü sırada Kore Yarımadası’nın kendi güvenlik ortamı da ayrıca gerilmiş durumda.
Ukrayna’daki Savaş Kore Yarımadasına Taşındı
İki Kuzey Koreli askerin transferi etrafında ortaya çıkan kriz, Rusya-Ukrayna Savaşı ile Kore Yarımadası arasındaki güvenlik bağlantısının ne ölçüde güçlendiğini gösteriyor.
Kuzey Kore, Rusya’nın Ukrayna savaşındaki en önemli askerî destekçilerinden biri hâline geldi.
Güney Kore ve Ukrayna kaynaklarına göre Pyongyang 2024’ten itibaren Rusya’ya yaklaşık 14 bin ila 15 bin asker gönderdi. Bu birliklerin önemli bölümü Rusya’nın Kursk bölgesindeki çatışmalarda kullanıldı.
Kuzey Kore aynı zamanda Rusya’ya milyonlarca topçu ve havan mühimmatı, balistik füzeler ve diğer askerî sistemleri sağladı.
Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy kısa süre önce 8 binden fazla Kuzey Kore askerinin hâlen Rusya’da bulunduğunu, 10 bin askerin daha seçilerek Rusya’ya gönderilmek üzere hazırlandığını öne sürdü.
Bu rakamlar bağımsız kaynaklar tarafından tamamen doğrulanmış değil.
Ancak Kuzey Kore birliklerinin Rusya saflarında Ukrayna savaşına katıldığı artık yalnızca istihbarat iddiası olmaktan çıkmış durumda.
İki Kuzey Koreli askerin Ukrayna tarafından canlı olarak ele geçirilmesi ve daha sonra Güney Kore’ye gönderilmesi, bu askerî iş birliğinin doğrudan diplomatik sonuçlarından birini oluşturuyor.
Seul İçin Askerlerin Güvenliği Öncelikli
Güney Kore’nin transfer konusunda neden bu kadar hassas davrandığı da krizin anlaşılması açısından önemli.
Kuzey Kore’den Güney Kore’ye geçen kişilerin durumu Pyongyang açısından son derece hassas bir siyasi konu.
Güney Kore makamları iki askerin Seul’e gitme isteklerini birden fazla konsolosluk görüşmesinde açıkça dile getirdiğini belirtiyor.
Transferin gizli tutulmasının temel gerekçelerinden biri de askerlerin Kuzey Kore’de bulunan ailelerinin korunmasıydı.
Seul yönetimine göre transferin kamuoyuna açıklanması yalnızca diplomatik bir anlaşmanın ihlali değil, askerlerin yakınlarının güvenliğini etkileyebilecek bir gelişme.
Bu nedenle Güney Kore, Kiev’in açıklamasını sıradan bir diplomatik iletişim hatasından daha ciddi değerlendiriyor.
Ukrayna ise meselenin iki ülke arasındaki daha geniş stratejik ilişkiye zarar vermesini istemiyor.
Sybiha’nın Güney Kore’yi Ukrayna açısından önemli bir ortak olarak tanımlaması ve anlaşmazlığın hızla çözülmesini istemesi de Kiev’in krizi sınırlama arayışını gösteriyor.
İki Ülkenin Birbirine İhtiyacı Var
Seul ile Kiev arasındaki gerilim büyüse de iki ülkenin güvenlik alanındaki çıkarları önemli ölçüde kesişmeye devam ediyor.
Güney Kore açısından Ukrayna, Kuzey Kore ordusunun gerçek savaş koşullarındaki performansı hakkında önemli bir bilgi kaynağı hâline geldi.
Kuzey Kore askerlerinin taktikleri, kullandıkları silahlar, Rus birlikleriyle entegrasyonu ve sahada edindikleri tecrübe Seul açısından doğrudan ulusal güvenlik değeri taşıyor.
Ukrayna ise Güney Kore’nin ekonomik ve insani desteğinin yanı sıra sahip olduğu büyük savunma sanayii kapasitesini önemli görüyor.
Seul, Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgalinden bu yana Kiev’e yüz milyonlarca dolarlık insani yardım sağladı ancak aktif çatışma bölgelerine silah göndermeme politikası nedeniyle Ukrayna’ya doğrudan silah tedarik etmekten kaçındı.
Güney Kore Dışişleri Bakanlığı da mevcut esir krizinin insani yardım veya Ukrayna’nın savaş sonrası yeniden inşasına yönelik iş birliğiyle doğrudan ilişkilendirilmediğini açıkladı.
Bu nedenle Lee’nin sözünü ettiği “ek önlemlerin” Güney Kore’nin Ukrayna politikasında ne ölçüde değişikliğe yol açacağı henüz bilinmiyor.
Kiev-Seul Hattında Yeni Bir Güvenlik Sorunu
İki Kuzey Koreli askerin transferi başlangıçta insani ve güvenlik gerekçeleriyle gizli yürütülen bir süreçti.
Ancak Zelenskiy’nin Birleşmiş Milletler Genel Kurulundaki açıklamasıyla konu, Güney Kore ile Ukrayna arasındaki en ciddi diplomatik anlaşmazlıklardan birine dönüştü.
Seul açısından sorun yalnızca gizli bir bilginin açıklanması değil.
Kuzey Kore ile ilişkilerin son derece hassas olduğu bir dönemde askerlerin transferinin kamuoyuna duyurulması, Güney Kore’nin Pyongyang politikasını ve Kore Yarımadası’ndaki güvenlik hesaplarını doğrudan etkiliyor.
Kiev açısından ise Güney Kore ile yaşanacak uzun süreli bir kriz, Ukrayna’nın hem ekonomik desteğini hem de Kuzey Kore-Rusya askerî iş birliğine karşı geliştirdiği uluslararası diplomatik hattı zayıflatabilir.
Bu nedenle Lee Jae Myung’un “ek önlemler” uyarısı iki ülke arasındaki krizin ulaştığı seviyeyi gösterse de Seul ve Kiev arasındaki diplomatik kanallar hâlen açık.
Bundan sonraki aşamayı belirleyecek temel mesele Ukrayna’nın gizlilik mutabakatına ilişkin tutumunu değiştirip değiştirmeyeceği ve Seul’ün talep ettiği resmî özrün gelip gelmeyeceği olacak.
Krizin daha geniş güvenlik boyutu ise şimdiden ortaya çıkmış durumda.
Rusya-Ukrayna Savaşı artık Kuzey Kore’nin asker ve silah desteği üzerinden yalnızca Avrupa güvenliğini ilgilendiren bir çatışma değil. Ukrayna cephesinde yaşanan gelişmeler, doğrudan Kore Yarımadası’nın diplomatik ve askerî dengelerini etkileyebilecek sonuçlar üretmeye başlamış durumda.
