İran Mekke Ortak Savunma Anlaşması hakkında yaptığı açıklamada, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki yeni güvenlik mekanizmasından endişe duyması için bir neden bulunmadığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na ilişkin ilk kapsamlı değerlendirmesini yaptı. Tahran yönetimi, söz konusu anlaşmadan endişe duyması için herhangi bir neden görmediğini belirtirken, bölgesel güvenlik mekanizmalarının dış aktörlere bağımlılığı azaltması hâlinde olumlu sonuçlar doğurabileceğini ifade etti.
İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, düzenlediği basın toplantısında, anlaşmanın içeriğini dikkatle takip ettiklerini belirterek, bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini sağlamak amacıyla geliştirecekleri iş birliklerini ilke olarak desteklediklerini söyledi. Bekayi, bu tür girişimlerin bölgenin jeopolitik gerçekleri dikkate alınarak kapsayıcı bir anlayışla yürütülmesi gerektiğini vurguladı.
Bekayi, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın herhangi bir ülkeyi hedef almaması ve bölgesel istikrara katkı sağlaması durumunda yapıcı sonuçlar doğurabileceğini belirterek, İran açısından mevcut aşamada endişe verici bir durum bulunmadığını ifade etti. Açıklamada, bölgesel güvenliğin dış güçlere bağımlılık yerine bölge ülkelerinin ortak sorumluluğu temelinde inşa edilmesinin önemine de dikkat çekildi.
İran’ın açıklamaları, anlaşmanın imzacı ülkeleri tarafından yapılan önceki değerlendirmelerle de örtüşüyor. Türkiye ve Pakistanlı yetkililer, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın herhangi bir ülkeye karşı oluşturulmadığını, tamamen savunma amaçlı bir güvenlik iş birliği mekanizması olduğunu ve mevcut uluslararası yükümlülüklerle çelişmediğini vurgulamıştı. Ayrıca anlaşmanın ilerleyen dönemde benzer ilkeleri benimseyen diğer ülkelere de açık olabileceği belirtilmişti.
Uzmanlar ise İran’ın kullandığı temkinli dilin dikkat çekici olduğuna işaret ediyor. Son dönemde bölgesel gerilimin arttığı bir ortamda Tahran’ın anlaşmayı doğrudan tehdit olarak tanımlamak yerine ihtiyatlı ve olumlu bir çerçevede değerlendirmesi, yeni güvenlik mimarisine karşı diplomatik manevra alanını koruma isteği olarak yorumlanıyor. Özellikle ABD’nin bölgedeki rolünün yeniden tartışıldığı mevcut dönemde, İran’ın bölgesel güvenlik düzenlemelerine tamamen karşı çıkmak yerine bunların nasıl şekilleneceğini izlemeyi tercih ettiği değerlendiriliyor.
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın imzalanmasının ardından hem Türkiye hem de Pakistan tarafından yapılan açıklamalarda, anlaşmanın herhangi bir ülkeye yönelik askerî blok oluşturmayı hedeflemediği, temel amacın ortak güvenlik, savunma iş birliği ve bölgesel istikrarın güçlendirilmesi olduğu vurgulanmıştı. İran’ın son açıklaması da en azından mevcut aşamada bu söylemin Tahran tarafından doğrudan reddedilmediğini ortaya koyuyor.
