Rusya Ukrayna barış görüşmeleri, ABD’nin arabuluculuğunda 10-11 Kasım 2026 tarihlerinde Abu Dabi’de yeniden başlıyor. Aylar sonra doğrudan müzakere masasına dönecek tarafların gündeminde Donbas bölgesinin geleceği, savaş sonrası güvenlik garantileri ve Avrupa’nın güvenlik düzenlemeleri bulunuyor. ABD Başkanı Donald Trump kapsamlı bir anlaşmanın mümkün olduğunu savunurken Rusya ve Ukrayna arasındaki toprak anlaşmazlıkları çözüme kavuşmuş değil.
Barış Görüşmeleri Şubat Ayından Sonra Yeniden Başlıyor
Rusya ve Ukrayna heyetleri, ABD’nin arabuluculuğunda düzenlenen iki günlük barış görüşmeleri için Abu Dabi’de bir araya geliyor.
10-11 Kasım tarihlerinde gerçekleştirilmesi planlanan müzakereler, tarafların şubat ayından bu yana ABD aracılığıyla yapacağı ilk doğrudan görüşmeler olacak.
Reuters’ın aktardığına göre görüşmelerin 10 Kasım’da yerel saatle 10.30’da başlaması planlandı.
ABD heyetine Başkan Donald Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın liderlik etmesi bekleniyor.
Rus heyetine Kremlin danışmanı Vladimir Medinski başkanlık edecek. Heyette Rusya Dışişleri Bakan Yardımcısı Sergey Ryabkov ve üst düzey askerî yetkili Yuri Jigarovski de bulunacak.
Ukrayna heyetine ise Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreteri Rüstem Umerov liderlik edecek.
Görüşmelerde savaşın sona erdirilmesine yönelik koşulların yanı sıra çatışmaların azaltılması, insani tedbirler ve savaş sonrası güvenlik düzenlemelerinin değerlendirilmesi öngörülüyor.
Donbas Anlaşmazlığı Masadaki Yerini Koruyor
Müzakerelerin önündeki temel sorunlardan biri, Ukrayna’nın doğusundaki Donbas bölgesinin geleceği olmaya devam ediyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, barış anlaşması yapılabilmesi için Ukrayna’nın Donbas bölgesinin tamamından çekilmesi yönündeki talebini sürdürüyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ise ülkesinin savunmak için mücadele ettiği topraklardan vazgeçmeyeceğini belirtiyor.
Reuters’a konuşan bir ABD’li yetkili, tarafların özel görüşmelerde toprak meselesine ilişkin belirli ölçüde esneklik gösterebileceğini ileri sürdü.
ABD’li müzakerecilerin değerlendirmesine göre olası bir uzlaşma, tarafların toprak konusundaki taleplerinde karşılıklı tavizler vermesini içerebilir.
Ancak üst düzey bir Ukraynalı yetkili, Kiev yönetiminin toprak tavizlerini değerlendirdiği yönündeki iddiaları kesin biçimde reddetti.
Yetkili, toprak meselesinin yalnızca devlet liderleri düzeyinde ve Ukrayna’ya yeterli güvenlik garantileri sağlanması çerçevesinde görüşülebileceğini vurguladı.
Dolayısıyla ABD tarafının uzlaşma ihtimaline ilişkin değerlendirmelerine rağmen Rusya ve Ukrayna arasında toprak konusunda doğrulanmış bir mutabakat bulunmuyor.
Trump Avrupa’yı da Kapsayan Anlaşma İstiyor
ABD Başkanı Donald Trump, geçen hafta yaptığı açıklamada Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik kapsamlı bir anlaşmanın mümkün olduğunu ifade etti.
Trump, söz konusu düzenlemenin yalnızca Ukrayna’yla sınırlı kalmayabileceğini ve Avrupa’nın genel güvenlik yapısını da kapsayabileceğini belirtti.
ABD yönetiminin üzerinde çalıştığı çerçevenin, Ukrayna’ya savaş sonrası güvenlik garantileri sağlanmasını ve Avrupa’daki askerî gerilimin azaltılmasına yönelik mekanizmalar oluşturulmasını içerebileceği değerlendiriliyor.
Bununla birlikte Trump, Avrupa’nın tamamını kapsayabileceğini söylediği anlaşmanın somut hükümlerine ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşmadı.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Paris’teki temasları öncesinde yaptığı açıklamada savaş sonrası Avrupa güvenlik mimarisine ilişkin görüşmelerde ilerleme sağlandığını bildirdi.
Ancak güvenlik garantilerinin kapsamı, uygulanma yöntemleri ve tarafların üstleneceği yükümlülükler henüz kesinleşmiş değil.
Avrupa Ülkeleri Müzakerelere Doğrudan Katılmayacak
Abu Dabi’deki görüşmelerin dikkat çeken başlıklarından biri de Avrupa ülkelerinin müzakere sürecindeki konumu oldu.
Fransa, Almanya ve Avrupa Komisyonundan temsilcilerin Abu Dabi’de bulunması beklenirken Rusya, Avrupalı ülkelerin doğrudan müzakerelere katılmasına karşı çıkıyor.
Bu nedenle Ukrayna heyetinin, Avrupalı ortaklarıyla ayrı toplantılar yaparak görüşmelerin ilerleyişi hakkında bilgi vermesi planlanıyor.
Ukrayna heyetinin başkanı Rüstem Umerov, Avrupa’nın diplomatik sürecin bir parçası olması için çalıştıklarını belirtti.
Bazı Avrupalı yetkililer ise Avrupa güvenliğinin geleceğini ilgilendiren bir anlaşmanın ilgili ülkeler doğrudan temsil edilmeden hazırlanmasına itiraz ediyor.
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya yönelik geniş çaplı işgalini başlatmasından önce NATO’nun 1997 sonrasında ittifaka katılan ülkelerdeki askerî varlığını geri çekmesini talep etmiş olması da Avrupa güvenlik mimarisine ilişkin tartışmaların arka planında yer alıyor.
NATO, Rusya’nın söz konusu talebini daha önce reddetmişti.
Brüksel’de Güvenlik Garantileri Görüşüldü
Abu Dabi’deki müzakereler öncesinde ABD ve Avrupa temsilcileri arasında diplomatik temaslar gerçekleştirildi.
Jared Kushner’ın da aralarında bulunduğu ABD’li yetkililer, geçen hafta Brüksel’de NATO, Avrupa Birliği ve önde gelen Avrupa ülkelerinin temsilcileriyle bir araya geldi.
Görüşmelerde Ukrayna’nın savaş sonrası güvenlik garantileri, Avrupa’nın gelecekteki güvenlik düzenlemeleri ve Ukrayna’nın yeniden inşasına yönelik ekonomik destek ele alındı.
ABD’li yetkililerin değerlendirdiği olası anlaşma çerçevesinde Ukrayna’daki savaşın sona erdirilmesi, Kiev’e güvenlik garantileri sağlanması ve ülkenin Avrupa Birliği üyeliğine yönelik bir yol haritası oluşturulması gibi başlıklar bulunuyor.
Ancak bu unsurlar henüz üzerinde anlaşmaya varılmış hükümler değil, müzakerelerde değerlendirilen seçenekler olarak gündemde bulunuyor.
G7 ülkelerinin dışişleri bakanlarının da 10 Kasım’da Paris’teki toplantılarında Ukrayna meselesini ele alması bekleniyor.
Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sıbiha’nın görüşmelere katılması planlanıyor.
Cephede Çatışmalar ve Enerji Altyapısına Saldırılar Sürüyor
Diplomatik girişimlere rağmen Rusya ile Ukrayna arasındaki askerî faaliyetler devam ediyor.
Ekim ayında enerji tesislerine yönelik saldırıların durdurulması amacıyla gündeme gelen sınırlı ateşkes girişimi kısa sürede sonuçsuz kaldı.
Ukrayna, son haftalarda Rusya’daki petrol rafinerilerine yönelik saldırılarını artırırken Rusya da Ukrayna’nın elektrik altyapısını ve şehirlerini hedef almaya devam etti.
Zelenski, 9 Kasım’da yaptığı açıklamada Ukrayna kuvvetlerinin Donetsk bölgesinde bazı toprakları geri almasıyla Kiev’in müzakere konumunun güçlendiğini savundu.
Rus ordusunun ağır kayıplar verdiğini ileri süren Zelenski’nin bu değerlendirmesine Moskova karşı çıktı.
Sahadaki gelişmelere ilişkin tarafların açıklamaları, müzakere sürecinde askerî durumun da önemli bir unsur olmaya devam ettiğini gösteriyor.
Müzakerelerin Sonucu Belirsizliğini Koruyor
Abu Dabi’de yeniden başlayan diplomatik süreç, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşın sona erdirilmesi için yürütülen girişimlerde yeni bir aşama oluşturuyor.
Bununla birlikte tarafların toprak bütünlüğü, güvenlik garantileri ve savaş sonrası düzenlemelere ilişkin talepleri arasında önemli farklılıklar bulunuyor.
ABD yönetimi kapsamlı bir anlaşmanın mümkün olduğunu savunurken Kiev, herhangi bir barış düzenlemesinin Ukrayna’nın güvenliğini ve egemenliğini koruması gerektiğini vurguluyor.
Moskova ise Donbas’a ilişkin taleplerini sürdürürken Avrupa ülkelerinin müzakerelerde doğrudan yer almasına karşı çıkıyor.
10-11 Kasım tarihlerindeki görüşmelerin bu anlaşmazlıklarda ilerleme sağlayıp sağlamayacağı henüz bilinmiyor. Tarafların olası bir anlaşma için hangi başlıklarda uzlaşabileceği, müzakerelerin ardından yapılacak açıklamalarla daha belirgin hâle gelecek.


