Gelişmeler
İranlı yetkililer, cumartesi günü hükümet yanlısı sokak gösterilerinin, Dini Lider Mücteba Hameney sona erdirme emri verene kadar devam etmesi talimatını verdi.
Perşembe gecesi Meşhed’de düzenlenen Hamaney’in devlet tarafından organize edilen son cenaze törenine ait videolarda, İslam Cumhuriyeti’ne bağlı kişilerin “Amerika’ya ölüm” ve “İsrail’e ölüm” sloganları attığı ve öldürülen dini liderin intikamını talep ettiği görüldü.
ABD ordusu, 13 Temmuz günü sabahın erken saatlerinde İran’a karşı daha güçlü hava saldırısı başlattı ve amacın İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen sivil denizcileri ve ticari gemileri hedef alma kabiliyetini zayıflatmak olduğunu söyledi.
İran, Basra Körfezi’nin güneyindeki ABD askerî üslerine ve varlıklarına yönelik saldırıların meşru müdafaa kapsamında olduğunu belirterek, BM’nin çatışmayı “askerî bir çatışma” olarak nitelendirmesini reddetti.
ABD Başkanı Donald Trump, pazar günü yaptığı açıklamada, ABD’nin gece boyunca İran’a “çok sert” bir darbe indirdiğini ve Hürmüz Boğazı’nın açık kaldığı konusunda ısrar etti.
İran’ın yeni kurulan Basra Körfezi Boğazları İdaresi, pazar günü yaptığı açıklamada, ABD askerî güçlerinin bölgedeki “son yasa dışı hareketlerini” gerekçe göstererek, Hürmüz Boğazı’ndan geçişin şu anda mümkün olmadığını belirtti.
Umman Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre Umman, Musandam ve El Wusta vilayetlerindeki bölgeleri hedef alan insansız hava aracı saldırılarını protesto etmek amacıyla pazar günü İran Büyükelçisi’ni çağırdı.
Ürdün Silahlı Kuvvetleri, pazartesi günü İran’dan ülkenin hava sahasına giren dört füzenin Ürdün hava sahasında etkisiz hâle getirilip düşürüldüğünü açıkladı.
Kuveyt ordusu, pazartesi günü ülke hava sahası içinde düşman hava hedeflerinin etkisiz hâle getirildiğini açıkladı.
Bahreyn İçişleri Bakanlığı, İran’daki devlet bağlantılı medyanın bölgedeki ABD hedeflerine füze ve insansız hava aracı saldırısı düzenlendiğini bildirmesinin hemen ardından hava saldırısı sirenlerinin devreye sokulduğunu açıkladı.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ne bağlı Nour Haber Ajansı, ABD üslerine ve gemilerine yönelik “geniş çaplı füze ve insansız hava aracı saldırılarının” başladığını bildirdi.
Basra Körfezi’ndeki çatışmaların şiddetlenmesi ve İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapattığını iddia etmesiyle petrol fiyatları keskin bir şekilde yükselirken, Asya borsaları pazartesi günü düşüş yaşadı. Bu durum, arz kesintileri ve küresel enflasyonun yükselmesi endişelerini yeniden alevlendirdi.
Brent petrolü, son haftalarda 70,14 dolara kadar geriledikten sonra yüzde 3,3 artışla varil başına 78,50 dolara yükselirken, ABD ham petrolü de yüzde 3,4 artışla varil başına 73,83 dolara çıktı.
Değerlendirme
İran ile ABD arasında yaşanan çatışmalar, devam ettiği iddia edilen müzakereleri sonlandıracaktır.
Tarafların 08 Nisan tarihinden beri askerî imkân ve kabiliyetlerini konsolide ettikleri ve yoğunluğu giderek artacak çatışmaların yaşanmasının beklendiği değerlendirilmektedir.
İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinden ücret talep etmesi, küresel denizciliği etkilemesi bakımından diğer konuların önüne geçecek ve gelecek çatışmaların nedeni olacaktır. BM Deniz Hukuku Sözleşmesi’ne aykırı ücret talebi, Körfez ülkelerinin limanlarını bir bakıma abluka altına alacağı için İran’a karşı yapılacak saldırıları “haklı” duruma getirecektir. Bahreyn’in BM’de karar çıkarılması yönündeki girişimleri, İran’a karşı oluşacak saldırıların yasal temeli olabilir.
Irak Başbakanı Ali al Zeydi, 15 Temmuz günü ABD’ye gidecektir. ABD’nin Suriye’ye yaptırımları kaldırması, Irak Başbakanı ile anlaşmalar imzalanmasına yönelik hazırlıklar ve Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrolün ve doğal gazın Akdeniz’e taşınması için boru hattı anlaşmalarının imzalanacağına işaret etmektedir. Bu konuda ülkemiz üzerinden Avrupa’ya doğal gazın taşınması konusu gündeme getirilmelidir.
Irak’ta milis kuvvetlerin silah bırakmasına yönelik çalışmalarda, milislere devletin 35.000 kişilik kadro tahsis etmesine rağmen bazı örgütlerin silah bırakmayacaklarını açıklamaları nedeniyle endişeler devam etmektedir. İran yönetimine yakın örgütler silah bırakmayacaklarını ilan ettiler.
Gazze Şeridi’nde HAMAS, yönetimi Filistin Teknik Komitesi’ne bırakacağını beyan etmekle birlikte silahlarını teslim etmeyeceğini ifade etmektedir. Diğer taraftan, çatışmaları Gazze Şeridi’nden Batı Şeria bölgesine taşıma girişimleri devam etmektedir. HAMAS, İran’ın Katar ve diğer Körfez ülkelerine saldırılar düzenlemesi üzerine Körfez ülkelerini destekleyen açıklamalar yapmış ve destek aldığı İran’da tepkiyle karşılanmıştır.
İsrail’de 27 Ekim 2026 günü genel seçimlerin yapılacağı açıklanmıştır. Anketlere göre Netanyahu’ya yakın partiler 50 sandalye kazanırken, çoğunluğu Arap olan iki parti, Ra’am ve Hadash-Ta’al, 120 üyeli Knesset’te kalan 8 sandalyeyi elde etmektedir.
Ankete göre partilerin dağılımı şu şekildedir: Likud: 23; Naftali Bennett liderliğindeki Birlik: 21; Eisenkot liderliğinde Yashar: 19; Yisrael Beytenu: 10; Shas: 9; Demokratlar: 8; Birleşik Tevrat Yahudiliği: 8; Otzma Yehudit: 6; Ra’am: 4; Hadash-Ta’al: 4; Dini Siyonizm: 4; Mavi ve Beyaz: 4 sandalye kazanabilmektedir. Ancak Netanyahu karşıtı blok çoğunluğu elde etmektedir.
