Mekke Savunma İttifakı kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, ilk toplantısını İstanbul’da gerçekleştirdi. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın katılımıyla yapılan toplantının ardından Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, üçlü yapının resmî adının “Mekke Savunma İttifakı” olarak belirlendiğini açıkladı. Fidan, ittifakın genişlemeye açık olduğunu belirterek bölgede yeni bir güvenlik ve iş birliği mimarisinin kurulması sürecinin başladığını söyledi.
Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısı Türkiye’nin ev sahipliğinde İstanbul’daki Çırağan Sarayı’nda yapıldı.
Türkiye’yi toplantıda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu temsil etti.
Pakistan heyetinde Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, Federal Savunma Bakanı Khawaja Muhammad Asif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir yer aldı. Suudi Arabistan ise Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Savunma Bakanı Halid bin Selman ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh bin Hamed Al-Ruwaili tarafından temsil edildi.
Resmî Adı “Mekke Savunma İttifakı” Oldu
Toplantının ardından açıklamalarda bulunan Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, komitenin ilk toplantısında anlaşmanın uygulanmasına yönelik kapsamlı görüş alışverişinde bulunulduğunu söyledi.
Toplantının dikkat çeken sonuçlarından biri üçlü yapının resmî adının belirlenmesi oldu.
Fidan, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın ittifakın resmî adının “Mekke Savunma İttifakı” olması konusunda mutabakata vardığını açıkladı.
Böylece 7 Ağustos’ta imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması ile temelleri atılan üçlü güvenlik yapısı, ilk komite toplantısıyla birlikte resmî bir isim de kazanmış oldu.
“Yeni Bir Güvenlik ve İş Birliği Mimarisi”
Fidan, Mekke Savunma İttifakı’nı bölgesel güvenliğe yönelik daha geniş bir yapının başlangıcı olarak değerlendirdi.
Bölge ülkelerinin kalıcı barış ve refah için birlikte hareket etmesinin acil bir ihtiyaç hâline geldiğini belirten Fidan, anlaşmayla bölgede yeni bir güvenlik ve iş birliği mimarisinin tesis edilmesi sürecinin başladığını söyledi.
Türkiye’nin yaklaşımında bölgesel sorunların çözümünde bölge ülkelerinin daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiği vurgusu öne çıkıyor.
Fidan, bölgesel aktörler arasında gerçek anlamda ittifak ve güven oluşturulamadığında bölge dışındaki küresel aktörlerin de krizlere müdahil olduğunu belirterek çözümün bölge ülkelerinin kendi güvenliklerine sahip çıkmasından geçtiğini ifade etti.
İttifak Genişlemeye Açık
İstanbul toplantısından çıkan en dikkat çekici mesajlardan biri de Mekke Savunma İttifakı’nın yalnızca Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan ile sınırlı kalmayabileceğinin açık biçimde ortaya konulması oldu.
Fidan, ittifaka başka ülkelerin katılmasının anlaşma gereği mümkün olduğunu söyledi.
Yeni üyelerin katılım koşullarının ayrıca görüşülmesi gerektiğini belirten Fidan, üç ülkenin ittifakın genişlemesi konusunda hemfikir olduğunu açıkladı.
Fidan, “İttifak genişlemek için kurulmuş bir ittifaktır” ifadesini kullanırken yeni üyelerin iyi işleyen ve kurumsallaşmış bir yapıya dâhil olması gerektiğine dikkat çekti.
Bununla birlikte Fidan, mekanizmanın henüz kuruluş aşamasında bulunduğunu ve öncelikle ittifakın kurumsal yapısının oluşturulması gerektiğini belirtti.
Herhangi Bir Devlete Karşı Kurulmadığı Vurgulandı
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan, yeni ittifakın belirli bir ülkeye karşı oluşturulmadığı yönündeki tutumlarını İstanbul toplantısında da sürdürdü.
Fidan, Mekke Savunma İttifakı’nın herhangi bir devlete karşı olmadığını bir kez daha vurguladı.
İttifakın temel yaklaşımının bölgesel barış, güvenlik ve iş birliği olduğunu belirten Fidan, ortaya konulan barışçıl vizyonun başka dost ülkelerin katılımıyla geliştirilmesinin amaçlandığını ifade etti.
Bu yaklaşım, 7 Ağustos’ta imzalanan anlaşmanın çerçevesiyle de örtüşüyor. Mekke Ortak Savunma Anlaşması; güvenlik, barış ve istikrarın desteklenmesini, taraflar arasındaki ortak caydırıcılığın artırılmasını ve bölgesel iş birliğinin geliştirilmesini hedefliyor.
Bir Ülkeye Saldırı Üçüne Yapılmış Sayılacak
Mekke Savunma İttifakı’nın güvenlik mimarisinin temelinde ortak savunma ilkesi bulunuyor.
7 Ağustos’ta Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan anlaşmaya göre taraf devletlerden herhangi birine gerçekleştirilecek saldırı, bütün taraflara yapılmış kabul edilecek.
Bu hüküm, üç ülke arasındaki savunma iş birliğini klasik askerî ve savunma sanayii ortaklığının ötesine taşıyarak kolektif caydırıcılık mekanizmasına dönüştürüyor.
Anlaşma aynı zamanda uluslararası hukuka saygı gösteren ve barışçıl iş birliği vizyonunu paylaşan diğer aktörlerin de yapıya katılabilmesine imkân tanıyor.
İlk Kurumsal Adım İstanbul’da Atıldı
İstanbul toplantısı, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın imzalanmasının ardından ittifakın kurumsallaşmasına yönelik ilk somut adım oldu.
Dışişleri ve savunma bakanlarıyla genelkurmay başkanlarını aynı mekanizma içerisinde buluşturan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi, bundan sonraki faaliyetlere stratejik yön verecek temel yapılardan biri olacak.
İlk toplantıda anlaşmanın uygulanmasına ilişkin görüş alışverişinde bulunulması ve ittifakın resmî adının belirlenmesiyle birlikte siyasi düzeyde imzalanan anlaşmanın kurumsal mekanizmalara dönüştürülmesi süreci de başlamış oldu.
Bundan sonraki aşamada ittifakın çalışma mekanizmalarının oluşturulması, üç ülke arasındaki askerî ve savunma iş birliğinin somutlaştırılması ve olası yeni üyelerin hangi şartlarda yapıya katılabileceğinin belirlenmesi öne çıkacak.
Mekke Savunma İttifakı’nın İstanbul’daki ilk toplantısı, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın üçlü güvenlik mekanizmasını kalıcı bir bölgesel yapıya dönüştürme yönündeki iradesini ortaya koyarken, ittifakın hangi ülkelerle genişleyeceği ve ortak savunma mekanizmasının uygulamada nasıl şekilleneceği bundan sonraki sürecin temel başlıklarını oluşturacak.
