Rusya-Ukrayna Savaşı’nın artık 4 yıl 6 ay 25. günündeyiz. Her iki taraf da savaşın daha nasıl şekilleneceğini, ne kadar süreceğini bilemiyor. Sonuçları, geleceğini bilemedikleri bir savaşa doğru sürüklenmektedirler.
Rusya’nın 2026 yılı boyunca 1250 km’lik cephe hattında stratejik bir kazanım elde edemediğini, taktik seviyede kazanımlar elde ettiğini, harekât alanında çok üstün muharebe gücüne rağmen elde edemediği hedeflerine karşın bunu “Ukraynalılara karşı sivil hedeflere saldırarak-terör” ile telafi etmeye çalıştığını söyleyebiliriz. Rusya, hedef olarak verdiği Donetsk bölgesinin geri kalanını yıl sonuna kadar ele geçirmek için o bölgedeki 1/6 gibi çok üstün nispi muharebe gücü ile harekâtına devam etmektedir.
Rusya’nın sıklet merkezi ile taarruz ettiği Donetsk bölgesini ele geçirmek için kuzey ile güneyden çift taraflı kuşatma ile Ukrayna birliklerini geri çekilmeye zorladığı bu manevrası karşısında ise Ukrayna, Donetsk bölgesindeki stratejik Lyman kasabası yakınlarında başarılı karşı taarruz yaparak Rusların Donetsk bölgesinin tamamını yıl sonuna kadar ele geçirmesini şimdilik imkânsız hâle getirdi. Ukrayna bütün cephelerde taktik seviyede de olsa fırsat bulduğunda karşı taarruzlar icra ederek başarılı olmaktadır.
Ancak Ukrayna için ne yazık ki Rusya, doğudaki “kale kuşağı” olarak adlandırılan ve Ukrayna’nın doğu savunmasının omurgasını oluşturan dört sanayi şehrinden oluşan bölgeyi zorlamaktadır. Bu kuşak, Donbas bölgesinin kalan kısmını savunmak için olduğu kadar Doğu ve Orta Ukrayna’nın geri kalanı için de kilit önem taşıyor. Harekât alanı özellikleri ve yerleşim merkezleri, onları birbirine bağlayan yollar ve demiryollarıyla birlikte, batıdaki daha az savunulabilir, seyrek nüfuslu düz ovaların önünde doğal savunma hatları oluşturuyor. Ukrayna tarafı, Rusya buradan geçmeyi başarırsa Ukrayna’nın daha derinlerine çok daha hızlı bir şekilde ilerleyebileceğinden endişe etmektedir.
Bu nedenle Ukrayna, son birkaç yıldır bu savunma hattını oluşturan şehirleri (Sloviansk, Kramatorsk, Druzhkivka ve Kostyantynivka) güçlendirmek için kaynak ayırıyor. Bütün bunlara rağmen bir yıl süren savaşlardan sonra Kale Kuşağı’nın en güneyindeki Kostyantynivka’yı ele geçirdi. Ayrıca Rusya, ele geçiremediği her yeri yaşanmaz hâle getiren yavaş ve yıpratıcı bir savaş yürütmektedir. Ancak Ukrayna’nın bu bölgedeki Lyman karşı taarruzu şimdilik Kale Kuşağı savunmasını rahatlatacaktır.
Bu bölgedeki harekâtın gerçek durumu ile bilgilerin bölge komutanları tarafından doğru şekilde rapor edilmediği şeklinde tespitler var, yani cephe komutanları Moskova’yı kandırmaktadır.
Rusya, 2026 sonuna kadar Donetsk’i tamamen ele geçirmeyi hedefliyor. Bunu başarabilirse hedef olarak belirlediği Luhansk ve Donetsk’i ele geçirmiş, Zaporizhia ve Kherson oblastlarının çoğunu kontrol altında tutmuş olacak. Donetsk’i ele geçirmek için en kritik bölge olan Slovyansk-Kramatorsk-Druzhkivka ve Kostantynivka’dan oluşan ve KALE KUŞAĞI olarak adlandırılan bölgeyi ele geçirmek istiyor. Ukrayna’daki savaşın en önemli, en kritik bölgesi burası. Hâlen 8 ayda Rus birlikleri en güneydeki Kostantynivka’ya girdi. UK’nin Lyman K/T’u gelişmektedir.
Savaş bundan sonra 2026 sonuna ve 2027 başında ağırlıklı olarak bu bölgede yoğunlaşacaktır. Bu bölgeyi izlemeye devam edelim. Bu bölgedeki gelişmeler de savaşın geleceğine ışık tutacaktır.
Harekât alanındaki diğer bölgelerde ise Sumy, Harkov bölgesinde durağan, çok önemli gelişmenin olmadığı; Luhansk bölgesinde Rusların küçük ilerlemeler kaydettiği ancak hâlâ istenilen hedefleri ele geçiremediği; Zaporizhia bölgesinde kuzeybatı bölgesinde bazı Rus ilerlemelerinin görüldüğü ancak UK kuvvetlerinin karşı tedbirleriyle duraklatıldığı; Kherson bölgesinde 2022 Kasım ayından beri Dinyeper Nehri’nin temas hattı olduğu şekilde muharebelerin devam ettiğini ifade edebiliriz.
Rusya, harekât alanındaki muharebelerin yanı sıra Ukrayna’nın muharebe etme gücünü, moralini yok etmek için Ukrayna derinliklerindeki enerji tesislerine, lojistik tesislerine, kara-demiryolları gibi altyapısına saldırarak yaklaşan kış öncesi Ukrayna’yı teslime zorlamaya çalışmaktadır. Bu maksatla jet motorlu Shahed dronları, balistik füzeleri kullanarak etki etmekte, Ukrayna da buna karşı tedbir geliştirmeye çalışmaktadır. AB ülkeleri bu savaşı Avrupa’nın güvenliği açısından riskli görüp Ukrayna desteğine devam etmektedir. En son ABD’nin Rusya’ya uygulama kararı aldığı ekonomik yaptırımlar da bu savaşta Rusya’yı ciddi olarak olumsuz etkileyecektir.
Oy vermenin 18 Eylül günü başlayıp 20 Eylül günü bitecek şekilde Rusya’da Duma seçimleri mevcut. Putin yaptığı konuşmada halkın oy kullanmasını, bu savaşta yönetimin yanında yer alınmasını söyleyerek halktan destek istemeye devam etmektedir. Ancak Rus halkı savaşı sonlandırabilecek hamleleri yapamamaktadır. Batılı medyaya demeç veren Ruslar, kime oy vereceklerine henüz karar vermediklerini ancak “her zaman oy kullandığını” belirterek, “Önemli olan kimin oy verdiği değil, oyları kimin saydığıdır.” dedi. Yani Rusya’da kısa vadede değişimin olamayacağı kesin.
Putin’in Donetsk bölgesi için Zelensky’e göre 300.000, açık kaynaklara göre 800.000 askeri seferber edip kullanacağı iddiasına da Rus halkının nasıl bir tepki vereceğini göreceğiz.
ISW’ye göre Rusya, Ağustos ayında Ukrayna topraklarının yaklaşık 124 kilometrekarelik (47,8 mil kare) bir bölümüne ilerledi veya sızdı; bu, geçen yılın aynı ayında ele geçirdiği toprak miktarının yaklaşık dörtte birine denk geliyor.
Bu son derece yavaş bir tempo ve Rusya’ya çok büyük bir maliyeti var. Batı istihbarat servisleri, Rusya’nın ayda yaklaşık 40.000 asker kaybettiğini tahmin ediyor; bu da her kilometrekare başına yaklaşık 340 kayıp anlamına geliyor. Savaşın başından itibaren Rusya’nın kayıplarının 1.510.000 asker olduğu ifade ediliyor. Putin bütün maliyetlerine rağmen savaş hedeflerinden asla vazgeçmiyor. Bütün bu maliyetlerine rağmen Rusya’nın taktik seviyede de olsa küçük ilerleme hızıyla ilerlediğini ve toprak kazandığını da vurgulayalım.
Rusya’nın savaşta belirlediği hedefleri ele geçirmeden asla durmayacağı artık kesin. Bu maksatla Eylül ve Ekim ayında Rusların şiddeti artıracağı, kış öncesi son hamlelerini yapacağını söyleyebiliriz.
Sonsuz savaşların giderek yaygınlaşan bir diğer özelliği de bağımsız medya ve BM soruşturmaları yoluyla tam kamuoyu denetiminin ve hesap verebilirliğin engellenmesidir. Rus devlet medyası Ukrayna’dan gelen haberleri rutin olarak sansürlüyor. Çoğu Rus, savaşın ne kadar kötü gittiği konusunda çok az fikre sahip. Genel olarak kamuoyunun bilgisizliği suistimalleri kolaylaştırır ve çatışmayı uzatır.
Sonsuza dek süren savaşlar nihayetinde başarısız, aptal liderlerden kaynaklanır. Elbette generaller hata yapar. Savaşta işler nadiren beklendiği gibi gider. Zekice stratejiler ters teper. Ancak temel sorun, savaşan devletlerdeki çok fazla şey vaat eden, düşmanlarını hafife alan, barışçıl alternatifleri görmezden gelen, kendilerini kanunların üstünde sanan, hatalarını kabul etmeyen ve utanmadan, vicdan azabı duymadan yüzünüze yalan söyleyen Putin gibi politikacılardır. Bu, hızlı bir çözümü olmayan eski bir sorundur. Ancak cehennem gibi bir dönemden geçen Ukrayna halkı acilen ek yardıma ihtiyaç duyuyor. Bakalım Duma seçimlerinde Rus halkı Putin’e bir mesaj verecek mi?
Artık bu savaşın kolay kolay bitmeyeceğini kabul edelim ve bununla yaşayalım. Yaşamak istemiyorsak diğer ülke halklarının kendi hükümetlerine baskı yapması gerektiğini hatırlatalım. Bitmeyen bu savaş için Batı demokrasileri, Rusya’nın barbarca saldırılarının yol açtığı sivil kayıpların her geçen gün artmasına seyirci kalamaz. NATO veya başka bir yapılanma Avrupa güvenliği için harekete geçmeli ve daha fazla savaş suçuna müsamaha gösterilmeyeceğini açıkça belirtmeli, Rus insansız hava aracı ve füze fırlatma rampalarına havadan saldırı tehdidinde bulunmalı ve Putin’i sonsuz savaşı herkesin savaşı hâline gelmeden önce geri adım atmaya zorlamalıdır. Ukrayna ve Rusya halkı savaştan yorgunlar, barışı fazlasıyla hak ediyorlar ancak Rus siyasetçilerin emperyalist emelleri barışı Kaf Dağı’nın arkasında tutmaktadır. Yoksa bu savaş bitmeyecek, daha uzun süre devam edip bütün dünyayı etkilemeye devam edecektir.
Levent Köse
(E) Tuğgeneral
