Estonya Dış İstihbarat Servisi (Estonian Foreign Intelligence Service) tarafından yayımlanan Uluslararası Güvenlik ve Estonya 2026 (International Security and Estonia 2026) raporu, Avrupa güvenlik mimarisinin 2026’ya girerken hangi eksenlerde zorlandığını, Rusya’nın savaş hedefleri, etki/örtülü operasyonları ve askerî dönüşümü üzerinden analiz ediyor. Raporun temel tezi net: Moskova barış söylemini bir müzakere aracı olarak değil, bir manipülasyon ve zaman kazanma aracı olarak kullanıyor. Bununla birlikte Avrupa’nın caydırıcılık kapasitesini ve Batı birlikteliğini zayıflatmaya dönük çok katmanlı bir etki kampanyasını da devam ettiriyor.
Bu çerçevede rapor; dış politika, etki faaliyetleri, iç siyaset, özel servisler, silahlı kuvvetlerin evrimi, Asya (Çin/Kuzey Kore) konuları ile yapay zekâ ve gizli bilgi güvenliği başlıklarında 2026 için risk işaretlerini topluyor.
Rusya’ya sınır komşusu bu Baltık ülkesinin hangi başlıkları risk olarak gördüğünü tahmin etmek zor değil, ancak algılarını bağladığı argümanlar ülkeyi anlamak açısından önemli.
- Öncelikle rapor, Kremlin’in barış görüşmelerine dönük görüntüsünü taktik olarak okuyor. Yani barış görüşmeleri ile hedeflenen aslında; ABD ile ikili ilişkileri eski seviyesine yaklaştırmak, yaptırımların gevşetilmesi için zemin yaratmak ve savaşın Ukrayna aleyhine neticesinin meşrulaştırılmasına kapı aralamak olarak yorumlanıyor.
- Rapor, Rusya’nın kendini “büyük güç” olarak konumlamak için Batı’nın etkisini ve demokratik kurumları aşındırmayı hedeflediğini, bunu da küresel çoğunluk diye tarif ettiği ülkeler üzerinde anti-Batı anlatılar ve alternatif ekonomik/finansal kanallar üzerinden yürüttüğünü değerlendiriyor.
- Moldova ve Güney Kafkasya rapora göre etki operasyonlarının laboratuvar sahaları… Moldova’da Moskova’nın hükümeti devirmeye dönük kapsamlı girişiminin başarısız olduğu, ancak yöntemlerini güncelleyerek yeniden deneyeceği yönünde güçlü bir kanaat var. Ermenistan – Azerbaycan hattında ise ABD arabuluculuğundaki açılımın Rusya’nın jeopolitik çıkarlarını zayıflattığı, bu nedenle Moskova’nın 2026’da Ermenistan iç siyasetine yönelik geniş ölçekli bir etki kampanyası yürütmesinin olası olduğu belirtiliyor.
- Rapor, Kremlin söyleminde Baltık Denizi çevresinin “Baltık-İskandinav makro-bölgesi” olarak yeniden etiketlendiğini, bunun da özellikle Baltık Denizi çevresinde araştırmacı-politika yapıcı ağlarına yeniden erişim kurma çabasını maskelemek için kullanıldığını savunuyor. Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliği sonrasında Rusya’nın bölgesel konumunun zayıfladığı, bu nedenle “bilimsel iş birliği” başlığıyla yürütülen temasların, pratikte örtülü etki üretimine hizmet edebileceği uyarısı yapılıyor.
- Bir başka ilginç konu ise Rusya’nın Batı’da marjinalleşmesi sonrası kendi barış ödülünü üreterek meşruiyet alanı açma çabası iddiası. Bu konu Rusya’nın L. N. Tolstoy Barış Ödülü örneği üzerinden inceleniyor. Bu girişimin, “iyi niyetli” yabancı aktörlerin Kremlin amaçları için araçsallaştırılmasına zemin oluşturabileceği not ediliyor.
- Raporun Afrika bacağına göre Moskova, Afrika’daki angajmanını çeşitlendirerek anti-Batı anlatıları güçlendiriyor. Aynı zamanda eğitim/iş fırsatı gibi başlıklarla gelen kırılgan grupların sömürülmesi riskini büyütüyor. Özellikle öğrencilerin istihdam vaadiyle kandırılıp cepheye sürülmesi gibi örnekler, etki faaliyetinin insan kaynağı boyutuna işaret ediyor. Bu alanda Rossotrudnichestvo ve Russkiy Mir Foundation gibi araçların etkinliğine dikkat çekiliyor.
- Rapor, savaşın Rusya tarafında hem toplum hem elitler üzerinde yıpratıcı etkisini vurguluyor. Bütçe baskısı, veride şeffaflığın azaltılması, sivil sektörlerin ihmal edilmesi ve kaynak rekabetinin artması öne çıkarılan başlıklardan… Buna karşın “tam ekonomik çöküş” senaryosunun düşük olasılıklı olduğu, daha çok askerî sektör büyürken sivil ekonominin daraldığı bir patika tarif ediliyor.
- Rapor, Kremlin’in 2026’da bağımsız bilgiye erişimi daha da sınırlamaya yönelebileceğini ve gençleri hedefleyen ideolojik telkin ve gözetim araçlarının genişlediğini değerlendiriyor. Bu hattın, uzun vadede toplumun demokratik değerlere ve Batı’ya bakışını daha da sertleştirebilecek bir “nesil etkisi” üretme riski taşıdığı belirtiliyor.
- Rapordaki en çarpıcı analizlerden biri, yaptırımların etkisine rağmen Rus askerî-endüstriyel kompleksinin, aracı ağlar ve kaçak tedarik kanallarıyla ayakta tutulduğunu, bu akışta askerî istihbaratın rol oynadığı bilgisi üzerine. Bu analiz Rusya’nın örtülü ticaret üzerinden müttefiklik ilişkilerini ve denge politikasını gözettiği gerçeğini pekiştiriyor.
- Raporun en kritik askerî çıktılarından biri ise, Rusya’nın tüm kuvvet komutanlıkları ve sınıfları içinde insansız sistem birimleri kuruyor olması. Gelecekteki çatışmalarda müttefikler “ölçekli insansız kullanımına” hazır olması gerektiği konusunda uyarılıyor. Bu, Ukrayna sahasında edinilen derslerin kurumsal doktrine dönüştürüldüğü anlamına da geliyor.
- Rapor, Rusya’nın topçu mühimmatı üretimini 2021’e göre çok yüksek oranda artırdığını ve bunun savaş sürerken bile geleceğe dönük çatışma hazırlığının işareti olabileceğini kaydediyor. Aynı bölümde, askerî disiplin ve moral-etik aşınması gibi risklerin Rus toplumuna ve komşu ülkelere yansıyabilecek bir güvenlik problemi olduğuna da dikkat çekiliyor.
- Raporda Kuzey Kore de nasibini almış. Pyongyang’ın dış faaliyetlerini artırarak hem istihbarat topladığını hem de silah programlarını finanse etmek için yurt dışı iş gücü/diaspora ağlarını kullandığı değerlendiriliyor.
- Çin konusunda ise Pekin-Moskova iş birliği “yüksek pragmatizm, düşük güven” çerçevesinde okunuyor. İki taraf birbirine tam güvenmese de, mevcut jeopolitik kırılmanın çıkar penceresi açtığına inanılıyor. Ayrıca Çin menşeli üretken yapay zekâ ve bilgi ekosisteminin, Batı’da algı çarpıtma ve propaganda kanalı olarak kullanılma riskine de değiniliyor. Bu bölümde DeepSeek örneği özellikle anılıyor.
- Rapor, yapay zekânın getirdiği risklerin (yanlış yönlendirme, veri sızıntısı, model-bağımlılığı, tedarik zinciri riskleri vb.) hem devlet hem kurum düzeyinde AI kullanım stratejisi ile yönetilmesi gerektiğini vurguluyor. Etik-hukuki-teknik önlemlerin, tekil “yasak/izin” yaklaşımı yerine kurumsal politika seti olarak tasarlanması öneriliyor.
- Gizli bilginin korunmasında ise “tek tip” önlemlerin esneklik üretemediğini, risklerin hızlı eskidiğini ve bu nedenle risk yönetiminin sürekli yapılması gerektiğini belirtiyor. Koruma tedbirlerinin, bilginin üretildiği ve işlendiği noktalarda risk bazlı belirlenmesi gerektiği vurgusu ise kritik derecede önemli.
