Ukrayna’daki savaşı yakından takip etmeyenler, Rusların sahada hızla ilerlediğini, zafere yaklaştığını ve Ukrayna’nın büyük kayıplar verdiğini öne sürüyor. Ancak şu soruyu çoğunlukla sormuyorlar: Rusya, dört yıldır üstün muharebe gücüne rağmen neden hâlâ Ukrayna’yı teslim alamadı; neden hedef olarak belirlediği Donetsk’i ele geçiremedi? Çünkü Rusya’nın muharebe gücü üstün olsa da birliklerinin ve askerlerinin savaşma azim ve iradesi düşük. Ukrayna askerleri ise tüm sıkıntılara ve tüm hatalara rağmen iyi savaşıyor.
Rusların bir konuda hakkını teslim edelim: Muharebe sahasındaki başarısızlıklar karşısında hızlıca ders çıkarıyor, yeniden düzenleme yapıyor ve değişim gerçekleştiriyorlar. Geçmişten gelen bilgilerimdeki “statükocu, değişime kapalı Rus komutan” profiline artık daha az rastladığımı görüyorum.
Rusya, dronlar ve füzeler desteğinde; teknolojik uyarlamalar ve taarruz taktiklerindeki değişimle desteklenen yeni bir harekât anlayışı sayesinde 2025 yılında ortalama ilerleme hızını artırdı.
ISW’nin yayımladığı raporlara göre:
- Rus kuvvetlerinin Ukrayna’da 4.831 km² alanı ele geçirdiğini (Ruslar 2024 yılında 3.604 km² alanı ele geçirmişti) ve Ukrayna kuvvetlerinin Kursk Oblastı’nda ele geçirdiği yaklaşık 473 km² alanın geri alındığını gösteren kanıtlar bulunmaktadır.
- Rusya’nın Ukrayna’daki kazanımları, Ukrayna topraklarının %0,8’ine denk gelmektedir.
- Ukrayna kaynaklarına göre Rus kuvvetleri 2025 yılı boyunca 416.570 personel zayiatı vermiş; Ukrayna ve Kursk Oblastı’nda ele geçirilen her km² için ortalama 78 zayiat oluşmuştur.
- Rusların tüm cephe boyunca 2024’te ortalama ilerleme hızı günlük 9,87 km² iken, 2025’te ortalama günlük ilerleme hızı 13,24 km² seviyesine çıkmıştır.
- Rusların 2025 yılı boyunca ilerleme hızı değişkenlik göstermiş; Kasım ayında günde 20,99 km² ile en yüksek seviyeye ulaşmış, Ekim ayında günde 8,8 km² seviyesinde kalmış, Aralık ayında ise günde 15 km² seviyelerine kadar yavaşlamıştır.
- Rus kuvvetleri, 2025 sonbaharından itibaren taarruzlarında kontrollü ilerlemeyi mümkün kılan; uzun süreli dron-füze ateşiyle taarruzları içeren hava müdahalesi (BAI) harekâtına, taktik seviyedeki müdahale çabalarına, sızma görevlerine ve genel olarak küçük; ancak şartlar oluştuğunda büyük birlik taarruzlarına dayanan yeni bir harekât uygulamasını kullanmaya başlamıştır.
- Rusların artık muharebe sahasında Ukrayna’ya kıyasla çok daha etkin şekilde dron, SİHA ve İHA’ları tüm cephe boyunca kullandığı görülmektedir.
- Rusların, dronsavarların etkilerine ve elektronik/manyetik taarruzlara maruz kalmamak için fiber optik İHA üretimini artırdığı; fiber optik İHA’ların menzilini 7 km’den 20 km’ye çıkardığı değerlendirilmektedir.
- Rusların görüş menziliyle sınırlı birinci şahıs görüş (FPV) dronlarının menzilini taşıyabilen ve genişletebilen; Rus dron taarruzlarını daha derinliğe ulaştıran “ana gemi” dronları tanıttığı; son teknolojik uyarlamalarla Rus fiber optik dronlarının menzilini 50–60 km bandına kadar daha da genişlettiği anlaşılmaktadır.
- Fiber optikli dron menzilindeki artışın, cephede daha hızlı ilerlemeyi desteklediği değerlendirilmektedir.
- Rus kuvvetleri taktik seviyedeki taarruz harekâtı uygulama esaslarını değiştirmiş; Haziran 2025’ten itibaren yüksek yıpratma oranına sahip, piyade önderliğindeki manevralar yerine, cephe boyunca kazanım elde etmek amacıyla sızma/akın tipi küçük birlik harekâtlarını uygulamaya başlamıştır. Bu taktik değişiklik 2025’te Rus ilerleme hızını artırmış; ancak Rus kuvvetleri küçük kazanımlar için yüksek zayiat oranları yaşamaya devam etmiştir.
- Ukrayna savunmaları ve tahkim edilmiş bölgeleri, 2025 yılında Rus ilerlemelerini bazı bölgelerde engellemiştir.
- 2025’te Rusya’nın nispeten daha hızlı ilerlemesi yine de yavaş bir tempo içinde gerçekleşmiş; Rusya çoğu zaman Ukrayna’nın İHA/dron operasyonlarını kısıtlayan kötü hava koşullarından yararlanmıştır. Ancak bu koşulların kalıcı olmayacağı, dolayısıyla Rusların bu avantajının devam etmeyeceği belirtilmektedir.
- Rus kuvvetleri, Ukrayna’nın keşif ve taarruz amaçlı İHA operasyonlarını kısıtlayan yağmur, sis ve kar koşullarını; yeni taarruz şablonlarına göre taarruzlarını düzenlemek için kullanmıştır.
- Rus kuvvetleri 2025’te 2024’e göre daha etkili savaşmış; ancak savaş alanında eski manevra kabiliyetini geri kazanamamış ve yavaş ilerlemiştir. Rus kayıpları, kazanılan toprakla kıyaslandığında orantısız derecede yüksek kalmaya devam etmiş; Rusya’nın bu harekât temposunu orta ve uzun vadede sürdürüp sürdüremeyeceği belirsizliğini korumuştur.
- Ukrayna, Rusya’nınkine paralel olarak kendi hava harekâtını/dron taarruzlarını yürütmüş; bu maksatla 2025 boyunca Rus enerji tesislerine ve askerî varlıklarına yönelik orta menzilli dron taarruzlarını belirgin şekilde artırmıştır.
- Her iki tarafın temas hattı gerisindeki hemen her yeri vurabildiği bir ortamda, geri bölgede bulunan lojistik tesislerin emniyetinin kritik önemde olduğu; hedef olmamaları için lojistik doktrin ve uygulama esaslarında (stok, dağıtım, bakım, sıhhi tahliye/tedavi) muharebe şartlarına uygun değişikliklere gidilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.
- Rus kuvvetleri 2025 yılında Ukrayna’ya karşı 54.000’den fazla uzun menzilli insansız hava aracı (dron/SİHA vb.) ve 1.900’den fazla füze fırlatmıştır. Rusya’nın bunların çoğunu geceleri düzenlediği; günlük olarak yaklaşık 700 dron ve 10–15 füze kullandığı belirtilmektedir.
- Rusların dronlarla yaptığı ateşle taarruzda çoğunlukla Ukrayna’nın enerji şebekesi başta olmak üzere altyapıyı hedef aldığı ve yıkıcı sonuçlar doğurduğu ifade edilmektedir.
- Rus kuvvetlerinin ayrıca Ukrayna lojistiğini engellemek için Ukrayna demiryolu altyapısına yönelik saldırılarını önemli ölçüde artırdığı görülmektedir.
Trump’ın barış planı netice verir mi bilinmez; ancak Ukrayna yorgun ve barış istiyor. Putin barışa yarım ağızla “evet” derken, yeni yıl mesajında 2026’da savaşa devam edileceğini söylüyor. Putin, harekât alanında kazandığı küçük başarılara güvenerek iştahını kabartmakta; Ukrayna’dan daha fazla toprak istemektedir.
Haritaya baktığımızda Rusya’nın 2025’te ne kadar alan kazandığını görüyoruz. Rusya’nın tüm Donetsk’i ele geçirmek istediğini biliyoruz. Hâlen Donetsk Oblastı’nın batı idari sınırına kadar Pokrovsk bölgesinden 28 km, Pokrovsk’un kuzeyinde en fazla ilerleme sağlanan bölgeden ise 56 km mesafe kalmıştır. Bu bölgede en son ilerleme hızının ortalama 23–30 m olduğunu hatırladığımızda, Donetsk’in geri kalan kısmını ortalama 35.000 m / 30 m = 1.166 günde; yani 1.166 / 365 ≈ 3 yılda ele geçirebileceğini öngörüyoruz. Yani bu savaş daha uzun süre devam edecektir.
Bu alandaki Rus kazanımları ve Trump’ın Rusya yanlısı tutumu, Rus iştahını kabartıyor; Rusların hedef olarak Odesa ve Mykolaiv’i de istediklerini söyledikleri görülüyor.
20 maddelik Trump barış planında, Rusların tüm Donbas’ı (Luhansk ve Donetsk) istemelerine rağmen Donetsk’in “serbest ekonomik bölge” olması seçeneğinin yer aldığı ifade ediliyor. Bu konuda daha detaylı bilgi umarım öğreniriz. Ancak Ruslar, Donetsk, Luhansk, Zaporizhia ve Herson’un Rus toprağı olması dışında bir seçeneği asla kabul etmezler.
Trump’ın 20 maddelik barış planına baktığımızda, ABD tarihi belki de Rusya’ya böyle yardım eden başka bir başkan görmeyecektir.
Dünya, Rusya’ya yaptırım baskısı uygulamadan Ukrayna’da barışın gelmesi zor görünmektedir.
