Türkiye ABD nükleer enerji iş birliği, küçük modüler reaktörler ve dördüncü nesil nükleer teknolojilerin Türkiye’de uygulanabilirliğinin değerlendirilmesini kapsayan yeni anlaşmayla genişliyor. Türkiye ile ABD arasında imzalanan anlaşma kapsamında farklı reaktör tasarımları teknik, ekonomik, mevzuat ve lisanslama boyutlarıyla incelenecek. Anlaşma kapsamında ABD merkezli farklı reaktör tasarımları teknik, ekonomik, mevzuat ve lisanslama boyutlarıyla değerlendirilecek.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu dolayısıyla bulunduğu New York’ta imzalanan proje bazlı anlaşmanın taraflarını, Türkiye’de yeni nükleer santral projelerinin geliştirilmesinden sorumlu Türkiye Nükleer Enerji Anonim Şirketi (TÜNAŞ) ile ABD Ticaret ve Kalkınma Ajansı (USTDA) oluşturuyor.
Türkevi’nde düzenlenen ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar’ın katıldığı törende anlaşmaya TÜNAŞ Genel Müdürü Necati Yamaç ile USTDA Direktör Yardımcısı Thomas Hardy imza attı.
Dokuz Farklı Reaktör Tasarımı İncelenecek
Anlaşmanın odağında Türkiye’nin gelecekteki nükleer enerji yatırımlarında kullanabileceği yeni nesil reaktör teknolojilerinin değerlendirilmesi bulunuyor. Çalışma kapsamında dört ABD şirketinin küçük modüler reaktör tasarımları ile ABD şirketleri tarafından geliştirilen beş farklı dördüncü nesil reaktör tasarımı incelenecek.
Yaklaşık 2 milyon dolar bütçeye sahip çalışmanın finansmanı USTDA tarafından karşılanacak. En az bir yıl sürmesi planlanan süreç sonunda reaktör teknolojilerine ilişkin teknik raporlar hazırlanacak.
Çalışma yalnızca reaktörlerin teknik özellikleriyle sınırlı olmayacak. Tasarımların maliyetleri, lisanslama süreçleri, tedarik zincirleri, finansman kaynakları ve finansman modelleri de değerlendirilecek. Ayrıca saha seçimi, tasarım güvenliği, acil durum düzenlemeleri, yetkilendirme süreçleri ve gerekli yasal çerçeve üzerinde çalışmalar yürütülecek.
Türkiye Nükleer Enerji Portföyünü Genişletiyor
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, anlaşmanın yeni nesil nükleer teknolojilerin Türkiye açısından teknik, ekonomik ve mevzuat boyutlarıyla değerlendirilmesine imkân sağlayacağını belirtti.
Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon hedefi ve enerjide dışa bağımlılığın azaltılması kapsamında enerji kaynaklarını çeşitlendirmeyi amaçladığını belirten Bayraktar, büyük ölçekli nükleer santrallerin yanı sıra ülkenin ihtiyaçlarına uygun alternatif teknolojilerin de değerlendirileceğini ifade etti.
Küçük modüler reaktörler, geleneksel büyük ölçekli nükleer santrallere kıyasla daha düşük kurulu güçleri ve modüler yapılarıyla farklı kullanım alanlarına yönelik seçenekler sunuyor. Yeni anlaşma, belirli bir reaktörün satın alınması veya santral inşasına yönelik nihai bir karar yerine, farklı ABD teknolojilerinin Türkiye’de uygulanabilirliğini belirlemeye yönelik teknik değerlendirme sürecini kapsıyor.
Stratejik Nükleer İş Birliğinin Devamı
TÜNAŞ ile USTDA arasında imzalanan anlaşma, Ankara ile Washington arasında daha önce oluşturulan sivil nükleer enerji iş birliği çerçevesinin ardından geldi.
Türkiye ile ABD, 25 Eylül 2025’te Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump’ın Beyaz Saray’daki görüşmesi sırasında Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı imzalamıştı. Mutabakat Zaptı’na Türkiye adına Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, ABD adına ise Dışişleri Bakanı Marco Rubio imza atmıştı.
Yeni anlaşmayla birlikte iki ülke arasındaki sivil nükleer enerji iş birliği, ABD menşeli SMR ve dördüncü nesil reaktör teknolojilerinin Türkiye’deki teknik ve ekonomik uygulanabilirliğinin doğrudan inceleneceği proje aşamasına taşınmış oldu.
