Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Türkiye Büyük Millet Meclisinde 279 kabul ve 119 ret oyuyla onaylandı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde imzalanan 16 maddelik anlaşma, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının diğerlerine de yapılmış sayılmasını öngörüyor. Üç ülke arasında kolektif savunma, askerî koordinasyon, istihbarat paylaşımı ve savunma sanayisi iş birliğini geliştirmeyi amaçlayan düzenlemenin kabul edilmesiyle birlikte Türk askerlerinin Suudi Arabistan’da görevlendirilmesi ihtimali de Mecliste tartışıldı.
Meclisten 279 Oyla Onay
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında 7 Ağustos 2026 tarihinde Mekke’de imzalanan ortak savunma anlaşması, 5 Kasım’da Türkiye Büyük Millet Meclisinde yapılan oylamayla kabul edildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından imzalanan anlaşma, üç ülke arasında kolektif savunma anlayışına dayalı yeni bir iş birliği çerçevesi oluşturuyor.
Toplam 16 maddeden oluşan anlaşma, taraflardan herhangi birine yönelik silahlı saldırının üç ülkenin tamamına yapılmış kabul edilmesini öngörüyor.
Düzenleme kapsamında tarafların ortak tehditlere karşı caydırıcılığı artırması, askerî koordinasyonu geliştirmesi, istihbarat paylaşımını güçlendirmesi ve savunma sanayisi alanındaki iş birliğini genişletmesi hedefleniyor.
Anlaşma, Mecliste 279 milletvekilinin kabul ve 119 milletvekilinin ret oyuyla onaylandı. Muhalefet partileri ise düzenlemenin Türkiye’yi bölgesel çatışmalara sürükleyebileceği gerekçesiyle itirazlarını dile getirdi.
Asker Gönderilmesi İçin Ayrı Meclis Kararı Gerekiyor
Anlaşmanın görüşülmesi sırasında öne çıkan başlıklardan biri, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Suudi Arabistan’da görevlendirilmesi ihtimali oldu.
Muhalefet temsilcileri, düzenlemenin Türkiye’nin Yemen’deki çatışmalara dâhil olmasına yol açabileceğini savundu.
Muhalefet milletvekillerinden Murat Emir, anlaşmanın Türk askerlerinin Yemen’e gönderilmesinin önünü açabileceğini ileri sürdü.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay ise Türkiye’nin kendi iradesi dışında kontrolsüz bir sürece sürüklenmeyeceğini belirtti.
Oktay, Türk askerlerinin başka bir ülkede konuşlandırılabilmesi için Türkiye Büyük Millet Meclisinden ayrıca yetki alınması gerektiğini vurguladı.
Türk yetkililer de anlaşmanın savunma amaçlı olduğunu, Türk askerlerinin Yemen’de Husilere karşı savaşmak veya doğrudan taarruz faaliyetlerine katılmak üzere görevlendirilmesinin öngörülmediğini bildirdi.
Bu çerçevede anlaşmanın onaylanması, Türk Silahlı Kuvvetlerinin Suudi Arabistan’a gönderilmesine yönelik doğrudan bir yetkilendirme anlamına gelmiyor.
Suudi Arabistan’a Askerî Destek Gündemde
Anlaşmanın kabul edilmesi, Suudi Arabistan’ın Yemen’deki İran destekli Husilerle yaşadığı çatışmaların devam ettiği bir döneme denk geldi.
Riyad yönetimi, bölgesel güvenlik ortaklıklarını genişletmeye ve savunma alanındaki iş birliklerini çeşitlendirmeye yönelik girişimlerini sürdürüyor.
Türkiye’nin de anlaşma kapsamında Suudi Arabistan’a askerî destek sağlama seçeneklerini değerlendirdiği bildiriliyor.
Bununla birlikte sağlanabilecek desteğin kapsamına, kullanılacak sistemlere veya askerî personel görevlendirilmesine ilişkin kesinleşmiş bir uygulama planı açıklanmış değil.
Türk ve Pakistanlı yetkililer, anlaşmanın İran’ı veya başka bir ülkeyi hedef almadığını vurguluyor.
Anlaşmanın kabul edildiği dönemde ABD ile İran arasındaki savaşın yeniden tırmanması ihtimali de bölgedeki güvenlik gündeminde yer alıyor.
Riyad’da Askerî Konuşlandırma Düzenlemeleri Görüşüldü
Üç ülke arasındaki savunma iş birliği, anlaşmanın ağustos ayında imzalanmasının ardından gerçekleştirilen üst düzey toplantılarla sürdürüldü.
Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan bakanlar, İstanbul ve Riyad’da bir araya gelerek ortak savunma yükümlülüklerinin uygulanmasına ilişkin görüşmeler yaptı.
Eylül ayında Riyad’da düzenlenen toplantıda, üzerinde mutabakata varılacak askerî kuvvetlerin ve kabiliyetlerin Suudi Arabistan’a hızlı biçimde konuşlandırılmasına yönelik düzenlemelerin hayata geçirilmesi konusunda uzlaşı sağlandığı açıklandı.
Ancak söz konusu düzenlemelerin kapsamı, konuşlandırılabilecek kuvvetlerin büyüklüğü ve uygulama takvimi hakkında ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.
Üç ülkeden üst düzey heyetler, ekim ayında Tahran’da da temaslarda bulundu. Görüşmelerde ABD ile İran arasındaki savaşın yeniden şiddetlenmesini önlemeye yönelik diplomatik çabalar ele alındı.
Suriye’nin Anlaşmaya Katılımı Tartışılıyor
Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın ilerleyen dönemde genişletilmesi ihtimali de gündeme geldi.
Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Bahreyn’de katıldığı bir konferansta ülkesinin anlaşmaya katılımına ilişkin görüşmeler yürütüldüğünü açıkladı.
Türk bir yetkili de Suriye’nin olası katılımının değerlendirildiğini doğruladı.
Ancak aynı yetkili, mevcut tarafların önceliğinin anlaşmanın kurumsal yapısını oluşturmak olduğunu ve bu süreç tamamlanmadan yeni bir ülkenin katılımının gündeme alınmayacağını belirtti.
Bu nedenle Suriye’nin anlaşmaya dâhil edilmesine ilişkin kesinleşmiş bir karar veya açıklanmış bir takvim bulunmuyor.
Anlaşma On Yıl Geçerli Olacak
Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulacak kurumsal yapının merkezinin Suudi Arabistan’da bulunması kararlaştırıldı.
Anlaşmanın sekretaryasının Suudi Arabistan’da faaliyet göstermesi, üç ülke arasındaki askerî koordinasyonun ve ortak çalışmaların bu yapı üzerinden yürütülmesi öngörülüyor.
Sekretaryanın ilk genel sekreterliği görevine Pakistanlı emekli General Nauman Mahmud seçildi. Mahmud’un üç yıl boyunca görev yapması planlanıyor.
Anlaşmanın geçerlilik süresi ise 10 yıl olarak belirlendi. Tarafların bu sürenin ardından anlaşmadan ayrılmak istemeleri durumunda üç ay önceden bildirimde bulunmaları gerekecek.
Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayıyla önemli bir aşamayı tamamlayan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın uygulama sürecinde, askerî koordinasyon mekanizmalarının oluşturulması, savunma sanayisi iş birliğinin geliştirilmesi ve ortak savunma yükümlülüklerinin hangi yöntemlerle yerine getirileceği öne çıkacak.
Türk askerlerinin olası görevlendirilmesi ise anlaşmanın kabulünden ayrı bir parlamenter yetkilendirme sürecine bağlı olmaya devam edecek.
