Bölüm 3 | Taktik İHA Üstünlüğü ve Rus Ordusunun Yeni Açmazı
Ukrayna’nın Taktiksel Drone Üstünlüğü, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın seyrini değiştiren en önemli unsurlardan biri hâline geldi. Ukrayna’nın insansız hava araçlarıyla elde ettiği taktik üstünlük, Rus hava savunma sistemlerinin etkinliği, elektronik harp kabiliyetleri ve cephedeki muharebe düzeni üzerindeki etkileriyle birlikte modern savaşın değişen karakterini gözler önüne seriyor.
Peki, Rus hava savunma sistemleri neden Ukrayna insansız hava araçlarına tam olarak etki edemiyor?
Askerî analizciler, “Rusya’nın eski sistemlerinin %100 güvenilir olmadığı konusunda bir geçmişi var.” demektedir.
Ukraynalı askerî kaynaklar, daha önce CNN’e verdiği demeçte, çatışmanın başlarında Rusya’nın hava savunma sistemlerini Ukrayna sınırına ve cephe hattına yoğunlaştırdığını belirtmişti. Ancak Ukrayna’nın stratejisi, Ukrayna ve Rusya’nın doğusundaki işgal altındaki bölgelerin birçok farklı noktasını hedef almak oldu ve bu da Rusya’yı hava savunma sistemlerini daha dağınık bir şekilde yaymaya zorladı.
Ukrayna, Rusya’nın savunma yeteneklerini azaltmak amacıyla yıllardır hava savunma füzelerini ve radar tespit sistemlerini de hedef alıyor. Ukrayna, bu yılın başından bu yana 166 Rus “uçaksavar unsurunu” ve 2022’de başlayan tam ölçekli işgalden bu yana 1.432’den fazla hava savunma sistemini imha ettiğini iddia ediyor.
Rusya’nın hava savunma sistemlerinin insansız hava aracı saldırılarıyla mücadele etmek için tasarlanmayıp uçaklara yönelik olarak yapıldığı belirtiliyor. Geçen ay Ukrayna’nın 1.000 dron ile Moskova’ya taarruz edip Rus hava savunma sistemlerinin bunu engelleyememesi bunu doğruluyor.
Rusya’nın hava savunma sistemlerinin amacına uygun olmadığı, insansız sistem taarruzlarını tespit etme, izleme ve etkisiz hâle getirme konusunda donanımlı olmadıklarını söyleyebiliriz ve Rus hava savunma sisteminde büyük bir yeniden tasarım yapılmadığı sürece durum böyle kalacak.
Ayrıca uluslararası yaptırımların, Rusya’nın bu saldırılara karşı koyabilecek yeni sistemler geliştirmek için ihtiyaç duyduğu teknolojiye erişimini engellediğini de belirtelim.
Modern insansız hava araçları, daha büyük füzelere veya uçaklara göre izlenmesi daha zor olduğu için de engelleri aşabiliyor.
İnsansız sistemleri radarlarda görseniz dahi bunları radarda tespit etmek ile “kaliteli bir izleme” elde etmek arasında çok büyük bir fark var.
Rus askerî blog yazarları,
- Ukrayna’nın Rus lojistik hatlarını engellemedeki son başarılarını büyük ölçüde Hornet İHA’larına atfederek, Hornet’in yapay zekâ (YZ) yeteneklerinin ve Starlink uydu bağlantısının, dronun sıkıştırılmış ortamlarda, uzun menzillerde ve Rus internet engellemeleri arasında çalışmasına olanak sağladığını,
- Rus elektronik harbinin Hornet dronlarına karşı etkisiz olduğunu ve Rusya’nın radar üretimini önemli ölçüde artırması, birleşik bir savaş alanı durum sistemi geliştirmesi, daha fazla dron önleyici konuşlandırması ve Ukrayna’nın Rus lojistiğine yönelik saldırılarına karşı koymak için mobil görev güçleri oluşturması gerektiğini,
- Rusya’nın önümüzdeki altı ila on iki ay içinde Hornet tehdidine uyum sağlamasının olası olmadığını ve bu da Ukrayna’nın önümüzdeki aylarda savaş alanında teknolojik üstünlüğe sahip olabileceği anlamına geleceğini belirtiyor.
Ukrayna’nın insansız sistemlerdeki bu üstünlüğü, Donetsk, Zaporizhia ve Kherson bölgesindeki Rus taarruzlarını çok olumsuz etkileyecektir.
Taktiksel Drone Üstünlüğü
Ukrayna kuvvetleri, bazı cephelerde kısa süreli taktiksel insansız hava aracı üstünlüğü elde ediyor ve bu da Rus taarruz harekâtının etkinliğini düşürerek Rus taarruzlarını yavaşlatıyor.
Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı Albay Pavlo Palisa, Nisan 2026’da Ukrayna kuvvetlerinin cephede Rus kuvvetlerine karşı sayısal insansız hava aracı üstünlüğünü büyük ölçüde yeniden kazandığını ve artık her bir Rus taarruz insansız hava aracına karşılık üç adet Ukrayna insansız hava aracı kullanıldığını, yani Ukrayna’nın 3/1 taarruz insansız hava aracı üstünlüğüne sahip olduğunu belirtiyor.
Taktiksel insansız hava aracı üstünlüğü, Ukrayna kuvvetlerinin Rus hedeflerine karşı daha fazla taarruz etmesini mümkün kılıyor olabilir. 1 Eylül 2025 ile 23 Mayıs 2026 tarihleri arasındaki Ukrayna ABD Kuvvetleri harekât alanı taarruz verileri, Ukrayna’nın Rus hedeflerine yönelik taarruzlarını istikrarlı bir şekilde artırdığını ve hatta 13, 15 ve 16 Mayıs’ta her gün 2.000’den fazla insansız hava aracı kullanıldığını göstermektedir.
Ukrayna kuvvetlerinin, manevra aşamasından önce Rus taktik insansız hava aracı savunmasını zayıflatmaları sayesinde Rus mevzilerine yakın yerlerde mekanize birliklerle taarruz yapabilmeleri muhtemeldir. ISW daha önce, Rus taktik keşif ve taarruz kompleksini devre dışı bırakmanın ve savaş alanına manevra kabiliyetini geri kazandırmanın, en azından yerel ve geçici insansız hava aracı üstünlüğü kurmanın temel bir ön koşulu olduğunu savunmuştu.
Ukrayna kuvvetleri, 2025 sonlarından 2026 başlarına kadar Rusya’nın insansız hava aracı (İHA) yeteneklerini zayıflattıktan sonra, özellikle Rus İHA fırlatma tesislerine etki ederek ve Rus taktik İHA’larını giderek daha fazla engelleyerek belirli cephelerde taktik İHA üstünlüğü elde etmiş olabilir. Ukrayna kuvvetleri, en az 2025 sonlarından itibaren Rus İHA operatörlerini ve İHA fırlatma ile kontrol noktalarını hedef almaya başladı. ISW, Ukrayna kuvvetlerinin 2026 boyunca ve tüm harekât alanında Rus İHA atma tesislerini ve depolama tesislerini hedef aldığını gösteren düzinelerce coğrafi konumlu video ve Ukrayna raporu gözlemledi.
1 Eylül 2025 ile 23 Mayıs 2026 arasındaki Ukrayna insansız sistemler taarruz verileri de, Ukrayna kuvvetlerinin Aralık 2025’ten beri Rus insansız hava aracı atma tesislerine yönelik taarruzlarını giderek yoğunlaştırdığını göstermektedir. Ukrayna kuvvetleri, Mayıs 2026’da 24 saatlik bir süre içinde 117 insansız hava aracı fırlatma pozisyonunu hedef aldı (aşağıdaki tabloya bakınız).
Ukrayna’nın Rus insansız hava aracı platform ve personelini hedef alma oranının artması, en azından kısmen Ukrayna kuvvetlerinin taktiklerinin ve insansız hava aracı taarruzlarının başarısının bir sonucudur. Ukrayna 7. Hızlı Tepki Kolordusu yetkilileri, 18 Mayıs’ta yaptıkları açıklamada, Rus topçu birliklerini ve İHA fırlatma platformlarını hedef almakla görevli insansız hava aracı sortilerinin sayısını artırmaya öncelik vereceklerini duyurdu.
Ukrayna kuvvetleri ayrıca daha fazla Rus taktik insansız hava aracını da engelliyor, bu da Rus kuvvetlerini Ukrayna mekanize birliklerini durdurmada yetersiz kılıyor.
1 Eylül 2025 ile 23 Mayıs 2026 tarihleri arasındaki Ukrayna kaynaklarına göre, Ukrayna kuvvetlerinin 2026 baharından itibaren harekât alanında daha fazla Rus İHA’sını engellemeye başladığı görülüyor (bir sonraki tabloda bu veriler verilmiştir). Engelleyici insansız hava araçlarının muharebe alanında önemli taktik etkileri bulunmaktadır.
Rus kuvvetleri, Ukrayna savunmasını bozmak için insansız hava araçlarına güvenmektedir ki bu da Rus ilerlemelerini mümkün kılmakta ve Ukrayna ilerlemelerini engellemektedir. Ancak bu konuda Ukrayna’nın başarısı da tam ters etki yapabilmektedir.
SpaceX’in 1 Şubat’ta Ukrayna’da faaliyet gösteren Rus kuvvetlerine Starlink erişimini sürpriz bir şekilde kesmesi, Rus komuta ve kontrol sorunlarını daha da kötüleştirdi ve Ukrayna’nın karşı taarruzlarını daha da kolaylaştırdı.
Bu makale, “Modern Savaşın Yeni Kuralları” başlıklı inceleme dizisinin üçüncü bölümüdür. Serinin önceki bölümlerinde modern savaşın dönüşümünü şekillendiren temel dinamikler ele alınmıştır.
Serinin önceki yazıları:
• Modern Savaşın Yeni Kuralları (1): Ukrayna Savaşı Yeni Bir Evreye Giriyor
• Modern Savaşın Yeni Kuralları (2): Rusya’nın Avantajı Neden Azalıyor?
