ABD’nin Ukrayna–Rusya Savaşını Sonlandırmayı Hedefleyen Barış Planı Sızdı

ABD’nin hazırladığı ve Ukrayna–Rusya savaşını sona erdirmeyi hedefleyen barış planı metni medyaya sızdı. Taslak, dokuz ana bölüm ve 28 maddeden oluşuyor. İçeriği itibarıyla, Rusya’nın 2022’de İstanbul görüşmelerinde önerdiği planla büyük ölçüde benzerlik taşıdığı değerlendirilirken, bazı maddeler Ukrayna’nın fiili teslimiyeti anlamına geldiği gerekçesiyle yoğun eleştiri topluyor.

A. UKRAYNA’NIN DEVLET YAPISI VE SİYASİ UYGULAMALARI

1. Ukrayna’nın devlet varlığı teyit edilecek.
2. ABD, belirli koşullara bağlı olarak Ukrayna’ya güvenlik garantileri sağlayacak.
3. Ukrayna, anayasasında değişikliğe giderek NATO’ya katılmama taahhüdü verecek; NATO ise Ukrayna’nın “kalıcı olarak tarafsız” kalacağını teyit edecek.
4. Ukrayna Silahlı Kuvvetlerinin büyüklüğü sınırlandırılacak.
5. Ukrayna, nükleer silahsız bir devlet olarak kalacak.

B. BÖLGESEL VE TOPRAK DÜZENLEMELERİ

• Kırım, Donetsk ve Luhansk fiilen Rusya’nın olacak.
• Herson ve Zaporizhia “dondurulmuş çatışma hattı” statüsünde kalacak.
• Bazı bölgeler, fiilen Rus kontrolünde askerî olmayan tampon bölgelere dönüştürülecek.
• Her iki taraf da sınır değişikliğini kabul edecek.

C. ASKERÎ DÜZENLEMELER

1. NATO, Ukrayna’ya asker konuşlandırmayacak.
2. NATO savaş uçakları Polonya’ya konuşlandırılacak.
3. ABD–NATO–Rusya arasında güvenlik diyaloğu başlatılacak; ABD–Rusya ortak çalışma grubu kurulacak.
4. Rusya, Ukrayna ve Avrupa’ya saldırmama politikasını kabul edecek.

D. EKONOMİ VE YENİDEN İNŞA

1. ABD ve Avrupa, Ukrayna’nın yeniden inşası için büyük bir yatırım programı başlatacak.
2. Donmuş Rus varlıklarından 100 milyar dolar Ukrayna’nın yeniden inşasında kullanılacak; bu fonun gelirlerinin %50’si ABD’ye aktarılacak.
3. Avrupa ayrıca 100 milyar dolar ek destek sağlayacak.
4. Diğer donmuş Rus varlıkları, ABD–Rusya ortak tahsis mekanizmalarına yönlendirilecek.
5. Ukrayna Kalkınma Fonu kurulacak; altyapı, enerji ve teknoloji yatırımlarına odaklanılacak.

E. RUSYA’NIN ULUSLARARASI SİSTEMDEKİ STATÜSÜ

1. Rusya, G8’e geri dönecek.
2. ABD ve Rusya arasında uzun vadeli ekonomik iş birliği başlatılacak.

F. İNSANÎ KONULAR

• “Herkes karşılığında herkes” prensibiyle kapsamlı esir ve sivil değişimi yapılacak.
• Aile birleşimi ve hoşgörü eğitim programlarını içeren insani girişimler başlatılacak.

G. ENERJİ VE ÖZEL SERMAYE

• Zaporizhzhia Nükleer Santrali, IAEA gözetiminde işletilecek; elektrik üretimi Ukrayna ve Rusya arasında %50–%50 paylaşılacak.
• ABD, Ukrayna’nın doğal gaz altyapısının yeniden inşasına destek verecek.

H. UKRAYNA’NIN İÇ SİYASETİ

• Anlaşmanın imzalanmasından 100 gün sonra Ukrayna’da seçim yapılacak.
• Savaşa katılan tüm taraflara genel af çıkarılacak.

I. UYGULAMA VE DENETİM

• Anlaşmanın hukuki koruyucusu, Donald Trump’ın başkanlık edeceği “Barış Konseyi” olacak.
• İhlallerde yaptırımlar uygulanacak; anlaşma imzalandığı anda ateşkes ve karşılıklı çekilme süreci başlayacak.

Kaynak: https://t.me/oleksiihoncharenko/51067

DEĞERLENDİRME: PLAN NEDEN TARTIŞMALI?

Sızan metin genel hatlarıyla, Rusya’nın İstanbul görüşmelerinde sunduğu teklifler ile yüksek derecede benzerlik gösteriyor. ABD ve Rusya yetkililerinin hazırladığı bu planın; Ukrayna’nın egemenliğini ciddi biçimde kısıtlayan, Rusya’ya geniş bölgesel kazanımlar veren ve yeni saldırganlık için zemin oluşturan maddeler içerdiği belirtiliyor.

TARTIŞMALI MADDELER

• Rusya’nın hâlen tam olarak ele geçiremediği Donetsk topraklarının Moskova’ya bırakılması dikkat çekici.
• Zaporizhia ve Herson bölgelerinin statüsünün belirsiz bırakılması, Rusya’nın avantajına yorumlanıyor.
• Rusya’nın saldırılarını sürdürdüğü Sumy ve Harkov bölgelerinden taslakta hiç bahsedilmemesi eleştirilere neden oluyor.
• Ukrayna ordusunun sınırlandırılması ve NATO kuvvetlerinin Ukrayna’ya konuşlanmayacağı hükmü, Ukrayna’yı gelecekteki saldırılara karşı savunmasız bırakabilir.

Planın genel çerçevesi, Rusya’nın sahadaki mevcut kazanımlarının “ödüllendirildiği” bir yapıya işaret ediyor.

SAHADAKİ DURUM METNE YANSIMIYOR

Rus kuvvetleri bazı cephelerde (Pokrovsk ve Kupyansk yönü) taktik ilerlemeler kaydetse de, ağır kayıplar nedeniyle hızlı veya stratejik bir atılım gerçekleştiremiyor. Ukrayna güçleri, özellikle yeterli personel ve teçhizat olduğunda, Rus mekanize birliklerinin ilerlemesini pek çok hatta durdurmayı başardı.

Buna rağmen barış planının, sahadaki bu gerçekliği dikkate almadan Rusya’nın pozisyonunu güçlendirdiği ifade ediliyor.

PLANIN FİNANSAL BOYUTU

Özellikle dikkat çeken maddelerden biri:

• ABD’nin, dondurulmuş Rus varlıklarının gelirlerinden %50 pay alması.

Bu madde, Trump yönetiminin finansal çıkarını öncelediği yönünde yorumlanıyor.

ZELENSKYY METNİ İMZALAR MI?

Ukrayna’nın bu planı kabul etmesinin çok düşük bir ihtimal olduğu değerlendiriliyor. Ancak ABD baskısı ve Washington’dan gelen tehditlerin devreye girmesi ihtimali Ukrayna’da endişe yaratıyor.

AB’nin süreç dışında bırakılmış olması da dikkat çekici bir diğer unsur.

“KÖTÜ BARIŞ” RİSKİ

Analistler, kötü bir barışın bir sonraki savaşın nedeni olabileceğini vurguluyor. Ukrayna’nın bu anlaşmayı ancak ciddi baskı altında kabul edebileceği değerlendiriliyor.

ZELENSKYY’NİN TÜRKİYE ZİYARETİ SONRASI AÇIKLAMASI

Son Türkiye ziyaretinin ardından Zelenskyy’nin şu sözleri hatırlatılıyor:

“Savaşı sona erdirmek için yeterli güce yalnızca Başkan Trump ve ABD sahip.”
“Ukrayna, sonuç üretebilecek her güçlü ve adil öneriyi destekler.”

Bu açıklamanın, sızan planı onaylamaya açık bir tutum olup olmadığı ilerleyen dönemde netleşecek.