Avrupa, insansız hava araçları tehdidini artık geleceğin değil, bugünün güvenlik sorunu olarak görüyor. Ukrayna savaşı ve son dönemde İran merkezli gerilimler, drone teknolojilerinin savaş alanını nasıl dönüştürdüğünü ortaya koyarken, Avrupa’nın bu tehdide karşı yeterince hazırlıklı olup olmadığı sorusunu da gündeme taşıyor.
Aslında Ukrayna ve İran örnekleri aynı sorunun iki farklı yüzünü gösterdi.
Ukrayna savaşı, kamikaze droneların ve FPV sistemlerin cephe savaşlarını nasıl dönüştürebildiğini ortaya koydu. Taraflar çoğu zaman birbirleriyle doğrudan temas kurmak yerine, düşük maliyetli insansız sistemlerle karşı tarafın personelini, araçlarını ve lojistik hatlarını hedef aldı. Bu durum, savaşın uzamasında ve yıpratma kapasitesinin artmasında önemli rol oynadı.
İran merkezli son krizlerde ise farklı bir tablo ortaya çıktı. Bu kez mesele yalnızca cephe hattındaki taktik dronelar değil, yüzlerce kilometre menzile ulaşabilen kamikaze sistemlerdi. Böylece drone tehdidi taktik seviyeden çıkarak stratejik bir güvenlik sorununa dönüştü. Kritik altyapılar, radar sahaları, hava üsleri ve enerji tesisleri doğrudan hedef hâline geldi.
Bu gelişmeler Avrupa açısından önemli bir gerçeği ortaya çıkardı: Klasik hava savunma sistemleri tek başına yeterli olmayabilir.
Çünkü drone tehdidinin yarattığı en büyük problem, maliyet dengesiyle ilgilidir. Birkaç on bin dolarlık bir kamikaze dronea karşı milyonlarca dolarlık önleyici füze kullanmak kısa vadede mümkün olsa da uzun vadede sürdürülebilir değildir. Füze kullanmazsanız hedef vurulabilir, kullanırsanız stoklarınız hızla tükenebilir.
Bugün Avrupa’nın karşı karşıya olduğu temel açmaz tam olarak budur.
Kıta ülkeleri uzun yıllar boyunca hava savunmasını savaş uçakları, balistik füzeler ve seyir füzeleri gibi geleneksel tehditlere göre şekillendirdi. Ancak Ukrayna ve İran örnekleri, çok daha ucuz ve çok daha yaygın sistemlerin ciddi güvenlik riski oluşturabildiğini gösterdi.
Bu nedenle Avrupa’da artık yalnızca yeni hava savunma sistemleri satın almak değil, katmanlı bir anti-drone mimarisi oluşturmak tartışılıyor. Radarlar, elektro-optik sensörler, elektronik harp sistemleri, karıştırıcılar, namlulu hava savunma unsurları ve kısa menzilli önleme çözümlerinin birlikte çalıştığı bütünleşik yapılar ön plana çıkıyor.
Türkiye’nin önemi de tam bu noktada ortaya çıkıyor.
Türk savunma sanayii son on yılda yalnızca insansız sistemler geliştiren bir ekosistem oluşturmadı. Aynı zamanda bu sistemlerin yarattığı tehditlerle sahada karşılaşarak anti-drone alanında da önemli bir tecrübe kazandı.
Suriye, Irak, Libya ve Karabağ gibi farklı operasyon sahalarında edinilen deneyim, Türkiye’ye drone tehdidini teorik değil pratik olarak değerlendirme imkânı sağladı. Bu durum, geliştirilen sistemlerin tasarım anlayışına da yansıdı.
ASELSAN’ın geliştirdiği İHTAR sistemi, radar, elektro-optik algılayıcı ve elektronik harp unsurlarını tek bir mimaride birleştiren çözümlerden biri olarak öne çıkıyor. KORKUT alçak irtifa tehditlerine karşı etkili bir katman oluştururken, elektronik harp tabanlı sistemler de drone tehditlerini fiziksel imhaya gerek kalmadan etkisiz hâle getirmeyi hedefliyor.
Ancak Türkiye’nin Avrupa açısından değeri yalnızca sahip olduğu ürünlerden kaynaklanmıyor.
Asıl önemli olan, Türkiye’nin anti-drone mücadelesine ilişkin operasyonel birikimi. Çünkü geleceğin hava savunma anlayışı yalnızca en uzun menzilli füzeye sahip olmakla ölçülmeyecek. Asıl mesele, doğru tehdide doğru maliyetle karşılık verebilmek olacak.
Küçük bir drone için milyonlarca dolarlık füze kullanmak yerine elektronik karıştırma veya namlulu sistemlerden yararlanmak, savunma ekonomisi açısından çok daha sürdürülebilir bir yaklaşım sunuyor. Türkiye’nin son yıllarda geliştirdiği sistemler de büyük ölçüde bu mantık üzerine inşa ediliyor.
Avrupa’nın bugün ihtiyaç duyduğu şey de tam olarak bu tür bir yaklaşım.
Ukrayna savaşı droneların cephe savaşlarını nasıl dönüştürdüğünü gösterdi. İran merkezli gerilimler ise uzun menzilli kamikaze sistemlerin stratejik etkilerini ortaya koydu. Her iki deneyim birlikte değerlendirildiğinde, Avrupa’nın yalnızca daha fazla füze satın alarak güvenliğini sağlayamayacağı görülüyor.
Bu nedenle önümüzdeki dönemde anti-drone teknolojileri, Avrupa savunma planlamasının en kritik alanlarından biri hâline gelecek. Türkiye ise sahip olduğu teknolojik altyapı, operasyonel deneyim ve katmanlı savunma yaklaşımı sayesinde bu dönüşümün dışında kalan değil, aksine şekillenmesine katkı sağlayabilecek aktörlerden biri olarak öne çıkıyor.
