Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasında İstanbul’da gerçekleştirilen üçlü dışişleri bakanları toplantısı, Güney Kafkasya’da değişen jeopolitik dengeler ve ulaşım koridorları üzerindeki rekabetin yeniden hız kazandığı bir dönemde dikkat çekici mesajlar verdi. Toplantı sonunda yayımlanan İstanbul Bildirgesi, yalnızca üç ülke arasındaki iş birliğini teyit eden diplomatik bir metin olmanın ötesinde, bölgesel istikrar, bağlantısallık ve ekonomik entegrasyon hedeflerini öne çıkaran stratejik bir çerçeve niteliği taşıyor.
Son yıllarda Karabağ Savaşı’nın ardından Güney Kafkasya’da ortaya çıkan yeni güç dengesi, bölgesel aktörleri güvenlikten ulaştırmaya, enerjiden ticarete kadar geniş bir alanda yeni iş birliği modelleri geliştirmeye yöneltti. İstanbul’da verilen mesajlar da bu sürecin devam ettiğini gösteriyor.
Güney Kafkasya’da Barış Arayışı Devam Ediyor
Bildirgede öne çıkan başlıklardan biri, Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki normalleşme ve barış sürecine verilen destek oldu. Taraflar, Güney Kafkasya’da kalıcı istikrarın sağlanabilmesi için diplomatik çabaların sürdürülmesi gerektiğini vurguladı.
Bu yaklaşım, yalnızca bölgesel güvenlik açısından değil, ekonomik projelerin geleceği bakımından da önem taşıyor. Çünkü Güney Kafkasya’da kalıcı bir barış ortamı oluşmadan ulaştırma koridorlarının, enerji hatlarının ve lojistik projelerin tam kapasiteyle çalışması zor görünüyor.
Türkiye ve Azerbaycan açısından bakıldığında Ermenistan ile yürütülen süreç, yalnızca siyasi bir normalleşme meselesi değil; aynı zamanda bölgesel bağlantısallığın önündeki engellerin kaldırılması anlamına geliyor.
Orta Koridor Vurgusu Güçleniyor
İstanbul Bildirgesi’nin en dikkat çekici yönlerinden biri de ulaştırma ve bağlantısallık başlıkları oldu.
Rusya-Ukrayna Savaşı sonrasında küresel ticaret yollarında yaşanan kırılmalar, Çin ile Avrupa arasındaki alternatif güzergâhlara olan ilgiyi artırdı. Bu noktada Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ın oluşturduğu hat, Orta Koridor’un en kritik bileşenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
Bakü-Tiflis-Kars Demiryolu, Hazar geçişli taşımacılık projeleri ve bölgesel lojistik ağları, yalnızca üç ülkenin ekonomik çıkarlarına değil, aynı zamanda Avrupa ile Asya arasındaki ticaret akışına da katkı sağlıyor.
Bu nedenle İstanbul’da verilen mesajlar, Güney Kafkasya’nın yalnızca güvenlik eksenli değil, aynı zamanda jeoekonomik bir rekabet alanı haline geldiğini de ortaya koyuyor.
Enerji Güvenliği ve Stratejik Ortaklık
Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan arasındaki iş birliğinin temel sütunlarından biri enerji olmaya devam ediyor.
Bakü-Tiflis-Ceyhan Petrol Boru Hattı, Güney Gaz Koridoru ve TANAP gibi projeler, Avrupa’nın enerji çeşitlendirme politikalarında kritik rol oynuyor. Özellikle Avrupa’nın Rus enerji kaynaklarına bağımlılığı azaltma çabaları, bu hattın stratejik önemini daha da artırmış durumda.
İstanbul Bildirgesi’nde enerji alanındaki iş birliğine yapılan vurgu da bu nedenle yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik bir anlam taşıyor.
Bölgesel İş Birliğinin Stratejik Boyutu
Türkiye-Azerbaycan-Gürcistan üçlü mekanizması, son yıllarda yalnızca ekonomik ve diplomatik iş birliği platformu olmaktan çıkarak bölgesel istikrarın desteklenmesine yönelik stratejik bir yapıya dönüşmüş durumda.
Karadeniz’deki güvenlik tartışmaları, Güney Kafkasya’daki dönüşüm, enerji güvenliği ve ulaştırma koridorları üzerindeki rekabet düşünüldüğünde, üç ülke arasındaki koordinasyonun önümüzdeki dönemde daha da önem kazanması bekleniyor.
İstanbul Bildirgesi bu açıdan değerlendirildiğinde, yalnızca mevcut iş birliğinin teyidi değil; aynı zamanda Güney Kafkasya’nın geleceğine ilişkin ortak bir stratejik vizyonun da yansıması olarak okunabilir.
Bölgesel istikrarın korunması, ulaşım koridorlarının geliştirilmesi ve enerji güvenliğinin sürdürülmesi hedefleri, Türkiye, Azerbaycan ve Gürcistan’ın önümüzdeki dönemde de ortak gündeminin merkezinde yer almaya devam edecek gibi görünüyor.
