Mekke Ortak Savunma Anlaşması kapsamında oluşturulan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk üst düzey toplantısı bugün İstanbul’da gerçekleştirilecek. Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın katılımıyla yapılacak toplantıda üç ülkenin dışişleri, savunma ve askerî kanadından üst düzey isimler bir araya gelecek.
Dışişleri Bakanlığı, 30 Ağustos’ta yayımladığı açıklamada Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin ilk toplantısının bugün İstanbul’da yapılacağını duyurdu.
Toplantıya Türkiye’den Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Millî Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’nun katılması bekleniyor.
Pakistan ve Suudi Arabistan da toplantıda dışişleri ve savunma bakanları ile üst düzey askerî yetkililer tarafından temsil edilecek.
Üç Ülkenin Güvenlik Yönetimi Aynı Masada
Reuters’ın aktardığı bilgilere göre toplantı, anlaşmanın imzalanmasının ardından oluşturulan mekanizmanın ilk üst düzey buluşması niteliğinde.
Pakistan tarafından Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar, Savunma Bakanı Khawaja Muhammad Asif ve Genelkurmay Başkanı Mareşal Asım Münir’in toplantıya katılması bekleniyor.
Suudi Arabistan heyetinde ise Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan, Savunma Bakanı Halid bin Selman ve Genelkurmay Başkanı Orgeneral Fayyadh bin Hamed Al-Ruwaili’nin yer alması öngörülüyor.
Bu katılım düzeyi, komitenin yalnızca diplomatik bir istişare mekanizması olmadığını gösteriyor. Dışişleri ve savunma bakanlarının yanında üç ülkenin askerî yönetimlerinin aynı masada bulunması, anlaşmanın siyasi ve askerî boyutlarının birlikte ele alınacağı bir yapı oluşturuyor.
Savunma İş Birliği ve Ortak Üretim Masada
Reuters’a göre İstanbul’daki toplantıda askerî birlikte çalışabilirliğin geliştirilmesi, üç ülkenin savunma kapasitelerinin güçlendirilmesi ve savunma teknolojileri ile üretim alanındaki iş birliğinin genişletilmesi ele alınacak.
Savunma sanayisinde ortak üretim, anlaşmanın Türkiye açısından öne çıkan başlıklarından biri.
Cumhurbaşkanı Erdoğan da anlaşmanın imzalanmasının ardından yaptığı açıklamada, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın güvenlik ve savunma iş birliğinin ilerletilmesine, savunma sanayisinde ortak projeler geliştirilmesine ve terörizmle mücadeleye katkı sağlayacağını belirtmişti.
Dolayısıyla İstanbul toplantısı, 7 Ağustos’ta liderler düzeyinde imzalanan siyasi iradenin somut askerî ve savunma sanayii mekanizmalarına dönüştürülmesine yönelik ilk önemli adımlardan biri olacak.
Anlaşma 7 Ağustos’ta Mekke’de İmzalandı
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi ve Başbakanı Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif tarafından 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalandı.
Anlaşmanın temelinde kolektif caydırıcılık bulunuyor.
Üç ülke tarafından açıklanan çerçeveye göre taraflardan herhangi birine yönelik silahlı saldırı, üç ülkenin tamamına yönelik saldırı olarak değerlendirilecek.
Bu hüküm, anlaşmanın imzalanmasının ardından NATO’nun 5. maddesine benzetilmesine neden oldu. Ancak Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, anlaşmanın Türkiye’nin NATO kapsamındaki yükümlülükleriyle çeliştiği veya NATO’ya paralel bir askerî ittifak oluşturduğu yönündeki değerlendirmeleri reddetti.
Türkiye’nin resmî açıklamasına göre Mekke Anlaşması NATO’nun alternatifi değil, bölgesel güvenliği destekleyen tamamlayıcı bir iş birliği mekanizması niteliğinde.
Anlaşma ayrıca BM Şartı’nın 51’inci maddesinde tanımlanan meşru müdafaa hakkını teyit ediyor.
Savunma Sanayii Yeni Mekanizmanın Önemli Ayağı
İstanbul’daki toplantının Türkiye açısından önemli başlıklarından birini savunma sanayii oluşturuyor.
Anlaşmanın resmî çerçevesinde askerî eğitim, teknoloji paylaşımı, savunma sanayii iş birliği ve ortak projelerin geliştirilmesi açık biçimde yer alıyor.
Türkiye son yıllarda Pakistan ile özellikle deniz platformları ve savunma teknolojilerinde kapsamlı iş birlikleri yürütürken Suudi Arabistan ile de savunma sanayii ilişkilerini genişletiyor.
Üç ülkenin aynı mekanizma içerisinde savunma teknolojileri ve ortak üretim modellerini ele alması, bugüne kadar büyük ölçüde ikili düzeyde yürütülen ilişkilerin üçlü bir yapıya taşınması açısından önem taşıyor.
Anlaşmanın Üçüncü Ülkelere Açık Olması Dikkat Çekiyor
Mekke Anlaşması’nın dikkat çeken özelliklerinden biri de mevcut üç ülkeyle sınırlı olmak zorunda olmaması.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, anlaşmanın hiçbir ülkeyi hedef almadığını ve bölgenin huzurunu, refahını ve istikrarını amaçlayan kardeş ülkelerin katılımına açık olduğunu açıklamıştı.
Pakistan Dışişleri Bakanı Muhammed İshak Dar da anlaşmanın tamamen savunma amaçlı olduğunu ve ilkelerini benimsemeye hazır diğer ülkelerin katılımına açık bulunduğunu ifade etmişti.
Bu durum, Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan üçlüsüyle başlayan mekanizmanın ilerleyen dönemde daha geniş bir bölgesel güvenlik yapısına dönüşebilme ihtimalini gündemde tutuyor.
İlk Sınav İstanbul’da
Bugün İstanbul’da gerçekleştirilecek toplantı, Mekke Anlaşması’nın imzalanmasından yalnızca birkaç hafta sonra yapılıyor.
Bu nedenle toplantının önemi yalnızca üç ülkenin üst düzey yetkililerinin bir araya gelmesinden kaynaklanmıyor. İstanbul buluşması aynı zamanda anlaşmada ortaya konulan kolektif caydırıcılık, askerî birlikte çalışabilirlik, savunma sanayii iş birliği ve ortak güvenlik hedeflerinin hangi mekanizmalar üzerinden hayata geçirileceğinin belirlenmeye başlanacağı ilk kurumsal aşamayı oluşturuyor.
Dışişleri ve savunma bakanlarıyla genelkurmay başkanlarını aynı yapı altında buluşturan Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi’nin bundan sonraki çalışma biçimi, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın sahadaki ve diplomatik alandaki karşılığının şekillenmesi bakımından belirleyici olacak.
