Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF), Pakistan ile 1,5 milyar dolarlık bir askerî tedarik anlaşmasını güvence altına almanın son aşamasına gelmiş durumda. Bu hamlenin, devam eden Sudan iç savaşının taktik manzarasını değiştirmesi bekleniyor. Anlaşma, Pakistan’ın Afrika ve Orta Doğu’da bir savunma ihracatçısı olarak rolünü önemli ölçüde büyütmesi anlamına geliyor. Reuters’ın aktardığı üzere, emekli hava kuvvetleri yetkilileri ve sanayi kaynaklarına dayanan raporlar, paketin SAF’nin, paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri’ne (RSF) karşı yürüttüğü mücadelede hava üstünlüğünü yeniden tesis etmeye odaklandığını belirtiyor. Paketin; 10 adet Karakoram-8 (K-8) hafif taarruz uçağı, keşif ve taarruz görevleri için 200’ün üzerinde insansız hava aracı (İHA) ve gelişmiş hava savunma sistemlerini içerdiği bildiriliyor.
K-8 uçaklarının pakete dâhil edilmesi, Sudan ordusuna hem eğitim hem de ayaklanma karşıtı operasyonlar için kendini kanıtlamış bir platform kazandırıyor. Pakistan Havacılık Kompleksi (PAC) ile Çin’in ortak girişimi olarak geliştirilen K-8; tek motorlu, tandem oturma düzenine sahip bir jet olup ileri seviye eğitim uçağı olarak hizmet verirken kayda değer bir muharip kullanım kapasitesine de sahip. Beş adet silah istasyonuna (hardpoint) sahiptir. 1.000 kilogramlık bir faydalı yük taşıyabilir ve bu yük genellikle 23 mm top podları, güdümsüz roketler ve çeşitli bomba tiplerinden oluşur. SAF açısından K-8, maliyet/performans dengesi güçlü bir seçenek sunar. Üst seviye çok rollü av uçaklarına kıyasla işletmesi çok daha ucuzdur. Buna karşılık, düşmanın gelişmiş yüksek irtifa uçaksavar kabiliyetlerinin bulunmadığı ortamlarda yakın hava desteğinde etkili olmaya devam eder.
Bu anlaşmanın en dönüştürücü unsuru ise muhtemelen İHA bileşenidir. 200’ün üzerinde birim için taahhüt verilmesiyle SAF, RSF’nin küçük ve çevik dronlarla yürüttüğü ve ordunun geleneksel arazi üstünlüğünü aşındıran etkili kullanımına karşı denge kurmayı hedefliyor. Paket; keşif platformlarının yanı sıra, yaygın biçimde “kamikaze dron” olarak anılan dolanan mühimmatları (loitering munition) da içeriyor. Bu sistemler, kentsel ve çöl ortamlarında sürekli gözetleme sağlayarak RSF birlik hareketlerine dair gerçek zamanlı istihbarat sunabiliyor. Özellikle dolanan mühimmatlar, yüksek değerli hedefleri yüksek hassasiyetle ve sınırlı yan hasarla vurma imkânı veriyor. Belirli modellerin adı açıklanmasa da Pakistan’ın Global Industrial and Defence Solutions (GIDS) şirketi, otomatik kalkış-iniş sistemleri ve uzun havada kalış süreleriyle öne çıkan Shahpar serisi taktik İHA’ları pazarlama konusunda aktif durumda.
Hafif taarruz ve insansız sistemlerin ötesinde, anlaşma daha sofistike unsurları da kapsayabilir. Kaynaklar, Super Mushshak temel eğitim uçaklarının ve JF-17 Thunder çok rollü av uçağının da pakete dâhil edilme ihtimaline işaret ediyor. Çin ile birlikte geliştirilen ve Pakistan’da üretilen JF-17, Sudan hava unsurları için ciddi bir sıçrama anlamına gelebilir. Eğer JF-17 Block III sürümü dâhil edilirse, Sudan aktif elektronik taramalı dizi (AESA) radara ve uzun menzilli havadan havaya füze uyumluluğuna erişebilir. Bu da dış kaynaklı hava müdahalesine karşı önemli bir caydırıcılık sağlayabilir. Ancak bu üst seviye uçakların kesin sayıları ve teslimat takvimi, 2026’nın başı itibarıyla doğrulanmış değil.
Bu 1,5 milyar dolarlık alımın finansmanı, bölgesel analistlerin yoğun ilgisini çekmiş durumda. Finansman kaynakları açık biçimde belirtilmese de bazı askerî yetkililer, Suudi Arabistan’ın tedarike destek verdiğini veya arabuluculuk yaptığını öne sürüyor. Tüm bunlar, Kızıldeniz bölgesinde karmaşık bir jeopolitik ortamda gerçekleşiyor. SAF, Birleşik Arap Emirlikleri’ni (BAE) RSF’ye destek sağlamakla suçladı; Abu Dabi ise bu iddiaları reddediyor. Pakistan menşeli sistemlerle SAF’nin hava kabiliyetlerinin güçlenmesi, bölgesel güç dengesini etkileyebilir. Ayrıca anlaşma; Suudi Arabistan ile BAE arasında, özellikle Yemen’deki hedef farklılıkları ve daha geniş Orta Doğu jeopolitiği nedeniyle artan sürtüşmenin yaşandığı bir döneme denk geliyor.
Pakistan açısından bu anlaşma, küresel savunma pazarındaki hedeflerinin büyüdüğünün net bir göstergesi. İslamabad’daki hükümet, savunma sektörünü uzun vadeli ekonomik istikrar için kritik bir katalizör olarak görüyor. Bu strateji, Pakistan’ın 7 milyar dolarlık Uluslararası Para Fonu (IMF) programını yürüttüğü bir dönemde daha da önem kazanıyor. Söz konusu program, Suudi Arabistan gibi Körfez müttefiklerinden gelen finansal destek ve mevduat yenilemeleri sonrasında güvence altına alınmıştı. Pakistan, yüksek teknoloji ihracatını artırarak döviz gelirini yükseltmeyi ve “Küresel Güney” genelinde stratejik ortaklıklarını sağlamlaştırmayı hedefliyor.
“Güney-Güney” iş birliği eğilimi, Pakistan’ın yakın dönem diğer savunma girişimlerinde de görülüyor. Eylül 2025’te GIDS’den bir heyet, Defence Industries Corporation of Nigeria Act 2023 çerçevesinde İHA, mühimmat ve füze alanlarında ortak üretimi görüşmek üzere Nijerya’yı ziyaret etti. Daha yakın tarihte, Aralık 2025’te Pakistan, Mısır Savunma Fuarı (EDEX) sırasında Mısır’ın Arab Organisation for Industrialisation (AOI) kurumu ile bir Mutabakat Zaptı (MoU) imzaladı. Bu anlaşmalar, Afrika ve Orta Doğu ülkeleri arasında Pakistan ekipmanına yönelik artan bir tercihe işaret ediyor. Bu ekipmanların, Batılı orijinal ekipman üreticilerinin (OEM) ürünlerine kıyasla genellikle daha az siyasi koşul ve daha düşük maliyetle sunulduğu belirtiliyor. Ayrıca yetkililere göre, bu Ocak ayında İslamabad, Libya Ulusal Ordusu ile 4 milyar doların üzerinde değere sahip bir silah anlaşmasına da imza attı ve bu satış Pakistan’ın en büyüklerinden biri olarak nitelenirken, JF-17 savaş uçakları ve eğitim uçaklarını da kapsıyor.
Sudan açısından bu ekipmanları benimsemenin bedeli, modern sistemlerin gerektirdiği uzun vadeli bakım ve teknik destek yükümlülükleri. K-8 ve Super Mushshak nispeten kolay idame edilebilir olsa da gelişmiş hava savunma sistemleri ve muhtemel JF-17’ler, sofistike bir lojistik destek zinciri gerektirir. Pakistan, satışlarını çoğu zaman eğitim ve teknik destek paketleriyle birlikte sunuyor; bu da SAF’nin söz konusu araçları mevcut harekât doktrinine etkin biçimde entegre edebilmesi için kritik olacaktır.
Sudan’daki çatışma ülkeyi parçalama ve Kızıldeniz’deki hayati deniz taşımacılığı hatlarını aksatma tehdidi taşırken, 1,5 milyar dolarlık silah tedarikinin sahada belirleyici olabileceği değerlendiriliyor. SAF, 200’den fazla dronu ve yeni uçakları başarıyla entegre edebilirse, savaşın ilk dönemlerinde sahip olduğu hava üstünlüğünü yeniden kazanabilir. Pakistan açısından ise bu anlaşma, askerî-endüstriyel kompleksinin artan rekabetçiliğini ve acil güvenlik krizleri yaşayan ülkelere kapsamlı çözümler sunabilme kapasitesini vurguluyor.
Bu haberin orijinali military.africa websitesinde yayınlanmıştır.
