Bölüm 4 | Ukrayna’nın Orta Menzilli İHA Taarruzları ve Savaşın Yeni Aşaması
Ukrayna’nın geliştirdiği orta menzilli insansız hava araçları ve derin taarruz kabiliyetleri, savaşın yeni aşamasını şekillendiren en önemli unsurlar arasında yer alıyor. Bununla birlikte, Ukrayna’nın son dönemde elde ettiği başarıları yalnızca teknolojik üstünlükle açıklamak eksik kalacaktır. Aylar süren harekât hazırlıkları, planlama süreci, elektronik harp uygulamaları ve insansız sistemlerin koordineli kullanımı, bu başarının arkasındaki temel faktörleri oluşturuyor.
Ancak Ukrayna başarısını sadece buna bağlamamak lazım çünkü,
- Ukrayna’nın 2026 kış-ilkbahar dönemindeki başarılı karşı taarruzlarının ana etkeni, Ukrayna’nın aylar süren savaş alanı hazırlığı ve iyi planlamasıdır. Bu durum, başarılı karşı taarruzlar için elverişli koşulları oluşturdu.
- Rus kuvvetlerinin Starlink’i kaybetmesi, Ukrayna’nın taarruzlarını destekleyen güçlü bir katalizördü. Ancak Ukrayna, Rus kuvvetlerinin Starlink’i kaybedeceğinin netleşmesinden çok önce karşı taarruzları planlamış ve Rus kuvvetlerinin Starlink’e erişiminin kesilmesinden günler önce, en geç 29 Ocak’ta harekâta başlamıştı.
- Rus kuvvetlerinin Starlink’i kaybetmesinden önce bile, Kremlin’in Telegram mesajlaşma uygulamasını kasıtlı olarak kısıtlaması nedeniyle Rusya’nın komuta ve kontrolü zaten bozulmuştu.
Starlink’in beklenmedik kaybı, dolaylı olarak Ukrayna’nın Rus insansız hava aracı operasyonlarını sekteye uğratma çabalarını da ilerletti. Zira Starlink’in kaybı, Rus insansız hava aracı operatörlerini daha kolay tanımlanabilir ve vurulabilir, daha belirgin antenler kullanmaya zorladı. Bu da Rus insansız hava aracı mürettebatının hayatta kalma olasılığını daha da azalttı ve Rusya’nın imha bölgesine hâkim olma yeteneğini zayıflattı.
Ukrayna’nın operatif seviyedeki derinlikte Rus kuvvetlerini zayıflatması, taktik seviyedeki insansız hava araçlarının üstünlüğüyle birleştiğinde Rus hatlarında zaaflar yaratıyor olabilir.
Ukrayna, insansız hava araçlarının hâkim olduğu noktasal savaş alanının mevcut özelliklerinden yararlanıyor. Bunlar;
- Kuvvet dağılımı,
- Mevzi savaşı,
- Taktiksel geri alanda lojistik destek yetersizliği ve,
- Savunma, taarruz, kuvvet koruma ve ikmal için taktik insansız hava araçlarına kritik bağımlılık.
Rus harekât konsepti, Rus kuvvetlerinin piyade sızma unsurlarını ileriye doğru itmeye devam ederken, Rus sızmalarını desteklemek ve Ukrayna kuvvetlerinin Rus kuvvetlerini derinlikte zayıflatma yeteneğini engellemek için tutarlı insansız hava aracı yeteneklerini koruyabileceğine dayanıyor.
Ukrayna’nın Güney Ukrayna’daki Dnipropetrovsk ve Zaporizhia bölgelerindeki taktiksel başarıları, Rusya’nın mevcut mevzi savaşı yöntemini inşa ettiği temelleri aşındıran planlama ve şekillendirme çabalarının bir sonucu olabilir. Ukrayna, taktik insansız hava araçlarında üstünlük sağlayarak, taktik bölgelerde kuvvet yığılmasını önleyerek, Rus kuvvetlerini çatışma bölgesinde yıpratarak ve Rus lojistik ile ikmalini derinlemesine zayıflatarak, Rus kuvvetlerinin ön cephedeki pozisyonlar üzerindeki kontrolünün iyi planlanmış ve iyi yürütülmüş taarruzlara karşı savunmasız kalacağı koşullar yaratmayı başardı.
Ukrayna’nın orta menzilli insansız hava aracı taarruz harekâtı (Ateşle Taarruz olarak da tanımlanabilir), Ukrayna’yı destekleyen ülkelerden gelen desteğin devam etmesi varsayımıyla muhtemelen zirvesinden çok uzakta olup, Ukrayna’nın Rusya’nın geri bölgesindeki lojistik tesislerini, yakıt tesislerini yani derinlikteki hedefleri vurabilecek yeni silahlar geliştirmesiyle harekât alanında inisiyatifi ele geçirmeye çalışmakta ve 2026 yılı boyunca da buna yoğunlaşacaktır.
Ukrayna, yakın gelecekte hizmete girecek birkaç yeni orta menzilli SİHA ve dron geliştiriyor. Ukrayna eski Savunma Bakanı Fedorov, 18 Mayıs’ta bir Ukrayna savunma şirketinin, 250 kilogram yük kapasitesine ve “onlarca kilometre” olarak belirtilen bir menzile sahip, Ukrayna’nın ilk yerli üretim güdümlü süzülme bombasını geliştirdiğini ve test ettiğini, bunun artık muharebe kullanımına hazır olduğunu duyurdu.
Ukrayna’nın bu yetenekleri, Ukrayna sabit kanatlı uçaklarının cephe hattına daha yakın ve daha yüksek irtifalarda uçmasına olanak tanıyarak, Ukrayna süzülme bombasının Rusya’nın derinliklerinde güçlendirilmiş hedeflere ağır mühimmat bırakmasını sağlayabilir.
Rus askerî blog yazarları, Ukrayna güçlerinin Swift Beat’in Hornet insansız hava araçlarını önümüzdeki altı ila on iki ay içinde (yaklaşık Aralık 2026 ile Mart 2027 arasında) tamamen otomatik hâle getirebileceğinden endişe duyduklarını dile getirdiler.
Ukrayna, Hornet insansız hava aracını, Rus kontrolündeki hava sahasına 40 kilometreden fazla sürüklenen sekiz kilometrelik bir irtifadan bir hava balonundan fırlatarak, Hornet’in maksimum menzilini yaklaşık 300 kilometreye çıkarmayı test etmektedir.
Özellikle yaz başından itibaren Ukrayna, Kırım bölgesi ve Azak Denizi ağırlıklı olmak üzere bu bölgelere insansız hava araçları ile taarruz ederek tecrit sağladı. Rusya içinde çok sayıda petrol ve yakıt tesisine insansız sistemlerle taarruz etti ve Rusya’da yakıt sorununun başlamasına neden oldu.
Sonuç ve Değerlendirme
Ukrayna’daki savaş sonuç alınmaktan çok uzak. Ukrayna kuvvetleri, hem askerî teknolojilerde hem de bu yeni teknolojileri, Ukrayna kuvvetlerinin mevzi savaşından kurtulmasına yardımcı olabilecek etkili harekât doktrinine uygulamada Rus kuvvetlerinden daha yenilikçi. Ukrayna, 12 ay önce imkânsız olan şekillerde mekanize birlikleri artık taktik manevralarda kullanabiliyor.
Ukrayna’nın orta menzilli insansız hava araçları taarruz harekâtı, Rusya’nın lojistik ve ileri operasyon üslerini cephelerden daha da uzaklaştırarak, sızma görevleriyle görevlendirilen Rus piyadelerini desteklemek için gereken kaynakları azalttıkça, Rusya’nın sızma görevlerini yürütme yeteneği muhtemelen azalmaya devam edecektir.
Ukrayna, uluslararası ortaklar tarafından uygun şekilde desteklendikçe bu etkileri artırabilecektir. Ukrayna’nın orta menzilli hava araçları taarruzundaki avantajı kalıcı değildir ve Rusya’nın sonunda Ukrayna’nın avantajlarını azaltmak için karşı önlemler geliştirmesi çok muhtemeldir. Bu nedenle Ukrayna’nın uluslararası ortakları, Ukrayna üstünlüğe sahipken Ukrayna’nın elverişli harekât alanı dinamiklerinden yararlanmasına yardımcı olmak için nadir ve geçici bir fırsata sahiptir.
7-8 Temmuz 2026’da Ankara’daki NATO toplantısında alınan kararlarda yer alan Ukrayna’nın desteklenmesine yönelik kararlar da bu konuda Avrupa’nın desteğini sürdüreceğini göstermektedir.
Ukrayna, Putin’in zafer teorisini yakında geçersiz kılabilir. Rus kuvvetlerinin günlük ilerleme hızının önümüzdeki aylarda, hatta yıllarda çok küçük mesafelere, hatta net sıfıra düşmesi artık imkânsız değil. Zira Rus kuvvetleri şu anda günde sadece üç ila beş kilometrekarelik bir alanı işgal ediyor ve ilerliyor. Bu mesafe geçen yıla göre daha düşük. Hemen hemen her gün kullandığı balistik füzeler ve insansız hava araçları ile yaptığı ateşle taarruzlarla sonuç almaya çalışmaktadır. Ukraynalı kaynaklara göre, Rusya’nın en son 18 Temmuz 2026’da Ukrayna’ya 125 insansız hava aracı, 25 balistik füze, 10 Zirkon hipersonik füze ve altı diğer füze ile taarruz ettiğini belirtelim.
Rus ilerlemesine Luhansk-Kupyansk bölgesinden örnek verirsek; Rusya, Kupyansk’ı 2022’de savaşın başında işgal etti. Ukrayna’nın karşı taarruzu ile Kupyansk, Eylül 2022’de kurtarıldı. 13 Kasım 2024’te tekrar bölgeye ilerleyen Rusya, o tarihten bu yana kuşattığı Kupyansk’ı 1 yıl 11 aydır alamadı. Hâlâ ne zaman alacağı da belli değil.
ISW uzun zamandır Putin’in zafer teorisinin, Rus kuvvetlerinin süresiz olarak kademeli ve yavaş ilerlemeye devam etmesi koşuluyla yıpratma savaşını kazanabileceklerini varsaydığını savunmaktadır. Ukrayna’nın Rus ilerlemelerini tamamen durdurması, Putin’in zafer teorisini geçersiz kılacak ve Rusya’ya zor kararlar dayatacaktır. Bu savaşı kabul edilebilir şartlarda hızla sona erdirmeyi amaçlayan Ukrayna’yı destekleyen NATO-AB ülkeleri ve özellikle ABD, Putin’i pozisyonunu yeniden değerlendirmeye ve savaşa devam ederek hedeflerine ulaşma konusunda makul bir beklentisi olmadığını fark etmeye zorlamak için Ukrayna’nın bu potansiyel avantajından yararlanmalıdır.
Kısaca, muharebe sahasında cephelerde taktiksel avantajlar temin etme peşindeki Rusya, insansız hava araçları ile Rusya derinliklerinde operatif ve stratejik avantajlar elde eden Ukrayna karşısında artık zorlanmaktadır.
Ukrayna’da belirlediği hedefleri ele geçiremeyeceğine inanan bir Rusya o anda ne yapabilir? Taktik nükleer silah kullanılabilir mi, yoksa Rusya ele geçirdiği bölgeler ile yetinir mi ya da Rusya’da siyasal bir değişim olabilir mi?
Esasında NATO Askerî Komitesi Başkanı İtalyan Amiral Giuseppe Cavo Dragone, “Rusya’nın yapacağı her hamlenin maliyeti, getireceği faydadan çok daha fazla olacak şekilde ayarlamaya hazırız.” şeklindeki açıklamasıyla NATO’nun Rusya’nın her faaliyetine karşı hazır olduğunu belirtiyor. Ancak bunun Rusya liderleri tarafından tam olarak anlaşıldığını söylemek şimdilik çok zor.
Ukrayna’daki teknolojik değişimler, Ukrayna’daki savaşın geleceğinde önemli değişimlere işaret etmektedir.
Ayrıca bu savaş, mevcut mavi doktrinlerdeki harekât planlama ve icra esaslarının tamamen değişmesi gerektiğini bizlere gösterdi. Bütün askerî planlamacılar bu savaşı çok dikkatli takip etmeli ve sonuçlar çıkarmalıdır. Bütün askerî analizcileri, bu savaşın temel harekât konseptlerinde gerçekleştirdiği değişimleri yazmaya ve bunların bizdeki karşılığını görmeye davet ediyorum.
Bu makale, “Modern Savaşın Yeni Kuralları” başlıklı analiz serisinin dördüncü ve son bölümüdür. Serinin önceki bölümlerinde; modern savaşın değişen karakteri, insansız sistemlerin muharebe sahasına etkisi, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda hava savunma sistemlerinin karşı karşıya kaldığı yeni tehditler ve Ukrayna’nın taktiksel dron üstünlüğü ele alınmıştı.
Serinin önceki makalelerine aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.
- Modern Savaşın Yeni Kuralları (1): Ukrayna Savaşı Yeni Bir Evreye Giriyor
- Modern Savaşın Yeni Kuralları (2): Rusya’nın Avantajı Neden Azalıyor?
- Modern Savaşın Yeni Kuralları (3): Taktik İHA Üstünlüğü ve Rus Ordusunun Yeni Açmazı
